,,Pisanka jest jakby weso\u0142ym, roze\u015bmianym okrzykiem obudzonej wiosny, jest wyrazem rado\u015bci zmartwychwstaj\u0105cego z zimowych wi\u0119z\u00f3w \u017cycia, rado\u015bci ludu po \u017ca\u0142obnym po\u015bcie, uciechy bladych dzieci z s\u0142onecznej wolno\u015bci po kilkumiesi\u0119cznym wi\u0119zieniu w chacie, jest wreszcie magicznym a skutecznym dla wierz\u0105cych darem! Gdy w pierwszych promieniach s\u0142o\u0144ca wyci\u0105gaj\u0105 swe \u0142ebki aksamitne bazie, zuchwal\u0105 si\u0119 \u0142\u0105ki jaskraw\u0105 \u0142awic\u0105 kacze\u0144c\u00f3w, w\u00f3wczas w radosnym pog\u0142osie dzwon\u00f3w wykwitaj\u0105 pod wiejskimi ko\u015bci\u00f3\u0142kami szczodrze wysypane do \u015bwi\u0119cenia pierwsze wiosenne emanacje artystek wiejskich, \u015bwie\u017ce jak wiosenne kwiaty: pisanki \u2014 kraszanki! Pisanka to wiosenna miniaturowa malowanka, ukszta\u0142towana emocjami uczu\u0107, nastroj\u00f3w wierzeniowych, religijnych, mi\u0142osnych! To najszczersza spowied\u017a wielkanocna t\u0119sknot artyzmu wiejskiej malarki. Na male\u0144kiej przestrzeni ca\u0142y \u015bwiat!<\/em><\/p>\n\n\n\n Wymalowanie pisanki daje pole i sposobno\u015b\u0107 wyra\u017cenia si\u0119 nastroju ludu w weso\u0142ym tworzywie \u2014barw i linii, kt\u00f3re jest najbli\u017csze i najw\u0142a\u015bciwsze artystycznym pragnieniom tw\u00f3rc\u00f3w. Warsztatem jest ka\u017cda chata ka\u017cdej wsi. Tu si\u0119 ustala z pokolenia w pokolenie zasadnicza forma wzoru i ulubiona barwa, dyktowane lokaln\u0105 tradycj\u0105. Form\u0119 potr\u0105ca jednak czasem zuchwa\u0142y wybryk nowych indywidualnych malarskich pomys\u0142\u00f3w jednostki, \u2014 barw\u0119 zakrzyczy nieraz nowoodkryty w miejskim kramie modny barwnik. W\u00f3wczas nowa w typie pisanka wtacza si\u0119 na tory dorocznej tw\u00f3rczo\u015bci, a je\u015bli uzyska miejscow\u0105 popularno\u015b\u0107, stanie si\u0119 z czasem tradycyjn\u0105. Prastare, odwieczne, niedo\u0142\u0119\u017cne hieroglify i znaki zdobnicze przetwarzaj\u0105 si\u0119 przez wieki w doskona\u0142y wyraz ornamentu. Kszta\u0142tuje si\u0119 zdobina w obfitej, s\u0142owia\u0144sko rozrzutnej, co rok odnawianej tw\u00f3rczo\u015bci. Lud nasz z sztuk plastycznych najmniej stosunkowo uprawia malarstwo (uzale\u017cniony w tym wypadku od braku potrzebnych materia\u0142\u00f3w), \u2014 natomiast wi\u0119cej rze\u017abi i haftuje. Motywy batikowanej r\u0119k\u0105 wiejskiej dziewczyny pisanki b\u0119d\u0105 wi\u0119c pokrewne ornamentom ludowego haftu, wycinanki, malowanej skrzyni, czy miski, malowanki na \u015bcianie czy inkrustacji na drzewie. Pisanka musia\u0142a odby\u0107 d\u0142ug\u0105 drog\u0119 ewolucji ornamentu od naturalnego pierwowzoru: pstrego, nakrapianego jajka ptaka b\u0142otnego czy le\u015bnego, a\u017c do wykwintnej, bogatej, doskona\u0142ym wzorem wype\u0142nionej pisanki huculskiej. Znamy odwieczne kamienne prymitywne pisanki i \u015bredniowieczne artystyczne, subtelnie rze\u017abione jaja strusie. W Rosji by\u0142y modne pisanki bia\u0142e, woskowe, spiralnymi drucikami zdobne, wykonane po rosyjskich klasztorach, i drewniane, toczone, malowane, albo ze szlifowanego szk\u0142a kolorowego, a nawet z\u0142ote, zdobne drogimi kamieniami. Oklejane na skorupkach jaj wywijasy z rdzenia sitowia czy bzu pochodz\u0105 z okolic P\u0142ocka, gdzieniegdzie zn\u00f3w pokrywaj\u0105 powierzchni\u0119 jajka kolorowymi, subtelnymi wycinankami. Polska ziemia mo\u017ce dostarczy\u0107 tysi\u0119cy odmian ornamentyki pisanek, opartej na motywach linii geometrycznych, na formach stylizowanych ro\u015blin, architektury, zwierz\u0105t, postaci, symbol\u00f3w cia\u0142 niebieskich itd. Spotykamy pisanki jednobarwne bez wzoru, jednobarwne z bia\u0142ym wzorem t\u0142a skorupki jaja, i kilku barwne z ornamentyk\u0105 kolorow\u0105, \u2014 s\u0105 pisanki o wzorach skromnych, rzadkich, lub pokrywaj\u0105cych ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 jajka g\u0119st\u0105 koronk\u0105 ornamentu. Pisanki farbowa\u0142 lud od wiek\u00f3w barwnikami, robionymi z ro\u015blin, z kory drzew, naturalnymi, \u0142atwo dost\u0119pnymi \u015brodkami, \u2014 dzi\u015b ca\u0142ej gamy barw ostrych i jaskrawych dostarczaj\u0105 malarkom pisanek kramy w formie proszk\u00f3w, wi\u00f3r zamorskich drzew i bibu\u0142ek kolorowych. Mimo nieustannej konkurencji i osobistej ambicji malarek w osi\u0105gni\u0119ciu doskona\u0142ych wzor\u00f3w na pisankach, motywy zebranych eksponat\u00f3w, w swych oddzielnych grupach, nie uderzaj\u0105 w oczy odr\u0119bno\u015bci\u0105, czy wy\u0142amaniem si\u0119 z prawide\u0142 i ram tradycji. S\u0105 to raczej odchylenia i warianty, styl grup utrzymuje si\u0119 w swych ramach, wybija si\u0119 tylko subtelniejsze lub mocne w charakterze wykonanie malarskie. Mo\u017cna by w tym tworzywie dopatrze\u0107 si\u0119 zbiorowego podporz\u0105dkowania si\u0119 ustalonemu miejscowemu gustowi. Je\u017celi podzielimy tw\u00f3rc\u00f3w dzie\u0142 sztuki ludowej na trzy grupy i zaliczywszy do pierwszej osoby, kt\u00f3re raz wyj\u0105tkowo w \u017cyciu wykona\u0142y jaki\u015b artystyczny przedmiot, do drugiej, kt\u00f3re prac\u0119 kilka razy w \u017cyciu przygodnie powt\u00f3rzy\u0142y, a do trzeciej grupy wreszcie w\u0142\u0105czywszy osoby, kt\u00f3re stale swoje artystyczne prace powtarzaj\u0105,\u2014 to skonstatujemy ogromn\u0105 powszechno\u015b\u0107 zdolno\u015bci ludu do malowania pisanek, \u2014 bo\u0107 przecie\u017c w ka\u017cdej wsi jakie\u015b 80% dziewcz\u0105t czy kobiet potrafi, oczywi\u015bcie mniej lub wi\u0119cej udolnie, wykona\u0107 ornamenty na pisance. Ma\u0142a dziewczynka obserwuje chciwie tajemnice techniki pisania woskiem i farbowania, potem w par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej, jako panna na wydaniu, staje si\u0119 samodzieln\u0105, cz\u0119sto podziwian\u0105 malark\u0105; wyszed\u0142szy za m\u0105\u017c, przewa\u017cnie gasi sw\u0105 inwencj\u0119 artystyczn\u0105, ograniczaj\u0105c j\u0105 przy swych zaj\u0119ciach gospodarczych do robienia pisanek jednokolorowych, bez wzoru, i to na \u017c\u0105danie swych dzieci. Dopiero w starszym wieku, jako babka, odzyskuje cz\u0119sto czas i spok\u00f3j do starannego wykonania pisanek dla wnucz\u0105t. Mimo spotykanego gdzieniegdzie udzia\u0142u ch\u0142opc\u00f3w w malowaniu pisanek, ten dzia\u0142 zdobnictwa zasadniczo i zawsze by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 kobiet; miniaturowy format zdobin pisanki i delikatne ich wykonanie odpowiadaj\u0105 charakterowi artystycznych, pokrewnych drobiazg\u00f3w i wyrob\u00f3w kobiecych np. haft\u00f3w, koronek. Pisanka jest cackiem, wykonanym na produkcie spo\u017cywczym, pozostaj\u0105cym w domowym gospodarstwie pod wy\u0142\u0105czn\u0105 opiek\u0105 kobiet. Pisanka, haft, wycinanka, malowanka, formowanie ciasta i zdobienie go, \u2014 to zakres dzia\u0142\u00f3w sztuki ludowej kobiet, \u2014 z tych np. haft jest prac\u0105 okresu zimowego, pisanka i wycinanka wiosennego. Prawdziwe pi\u0119kno pisanek polega na doskona\u0142ym zespoleniu formy i kolorytu z ornamentem.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie to jedynie mu\u015bni\u0119cie tematu, niejako wst\u0119p,\ndrobny zarys. Kto\u015b, kto rozpoczyna zg\u0142\u0119bianie podobnych tre\u015bci ju\u017c po chwili\ndostrzega jak d\u0142uga to droga, w zasadzie nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 nigdy. Bo ile\u017c\npobocznych odn\u00f3g, rozga\u0142\u0119zie\u0144, a czasem zwyczajnych mielizn, grz\u0105skiego gruntu.\nNie wiem jak Wy, ale ja uwielbiam tego typu drogi poszukiwa\u0144, odkrywania. Ile\u017c\nto razy otwieram szeroko oczy jakby kto\u015b w ciemno\u015bci zapali\u0142 przede mn\u0105 latark\u0119\ni o\u015bwietli\u0142 dalsz\u0105 drog\u0119. <\/p>\n\n\n\n Polecam serdecznie te\u017c inn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, zatytu\u0142owan\u0105 po prostu: ,,Pisanki\u201d Pani Katarzyny Kraczo\u0144.<\/em> To prawdziwy ,,Elementarz Sztuki Ludowej\u201d. Wspania\u0142a lektura w nadchodz\u0105cym w\u0142a\u015bnie czasie. Odwo\u0142am si\u0119 zapewne do niej nie raz i nie dwa. I tu Lubelszczyzna mocno akcentowana, b\u0119dzie jednak czas by rozszerzy\u0107 t\u0119 my\u015bl w kolejnym wpisie. Pi\u0119kna dedykacja od Autorki zobowi\u0105zuje \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n Nadmieni\u0119 jedynie, \u017ce du\u017co miejsca w tym woluminie Pani Katarzyna po\u015bwi\u0119ca poszczeg\u00f3lnym technikom pomocnym w tworzeniu pisanek, dlatego tym razem pragn\u0119 w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b skupi\u0107 si\u0119 na tych w\u0142a\u015bnie aspektach. Ilustruj\u0105c poszczeg\u00f3lne metody pisankami znajduj\u0105cymi si\u0119 w mojej skromnej kolekcji \ud83d\ude09 <\/p>\n\n\n\n I cho\u0107 czasy obecne charakteryzuj\u0105 si\u0119 niezwyk\u0142\u0105\nkreatywno\u015bci\u0105, poszukiwaniem, eksperymentowaniem, to pragn\u0119 ukaza\u0107 to co trwa\nniezmiennie od lat. Bo jednak czysta klasyka, tradycja, przemawia najmocniej do\nwyobra\u017ani. <\/p>\n\n\n\n Zacznijmy wi\u0119c od techniki batikowej. Okre\u015blana mianem jednej z najtrudniejszych. Jak podaje Pani Katarzyna Kraczo\u0144, technika ta jest wieloetapowa. Ornamentyka pisanek batikowych jest najbardziej archaiczna i najbogatsza tre\u015bciowo. Technika ta polega na nanoszeniu wzor\u00f3w na powierzchni\u0119 jajka specjalnie wykonanym pisakiem zanurzanym w roztopionym wosku pszczelim. Po narysowaniu wzoru jajko zanurzano w barwniku naturalnym lub chemicznym, a nast\u0119pnie podgrzewano je nad p\u0142omieniem i \u015bcierano wosk. W\u00f3wczas napisany ornament przybiera\u0142 kolor skorupki<\/em>. I takie w\u0142a\u015bnie pisanki wykonane przez Pani\u0105 King\u0119 Cebulsk\u0105 pragn\u0119 pokaza\u0107. Pani Kinga jest przedstawicielk\u0105, kontynuatork\u0105 pisankarstwa z bliskiego mi Podkarpacia. Pisanki te wykonane s\u0105 szpilk\u0105 namoczon\u0105 w pszczelim wosku. Efekt ko\u0144cowy jest znakomity. Na Podkarpaciu, to najstarszy spos\u00f3b zdobienia pisanek. <\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy tw\u00f3rcy wykonuj\u0105 pisanki wielobarwne. Powy\u017csze czynno\u015bci wykonuj\u0105 wtedy kilkakrotnie, rysuj\u0105c nowe wzory na uprzednio pofarbowanej powierzchni jajka i wk\u0142adaj\u0105c je do r\u00f3\u017cnych barwnik\u00f3w, zaczynaj\u0105c od najja\u015bniejszego do najciemniejszego.<\/em> Znakomitym przyk\u0142adem niezwyk\u0142ego artyzmu jest tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Pani Barbary Pawlickiej. Wprawdzie Pani Barbara zamieszkuje Pomorze, to jednak rodzinne korzenie si\u0119gaj\u0105 Lubelszczyzny i w tw\u00f3rczo\u015bci swojej stara si\u0119 piel\u0119gnowa\u0107 wzornictwo region\u00f3w po\u0142udniowo – wschodnich. Kiedy pierwszy raz zobaczy\u0142em pisanki Pani Barbary skojarzy\u0142em je z niezwykle dla mnie podobnymi polichromiami patronowymi, pochodz\u0105cymi ze starych drewnianych ko\u015bci\u00f3\u0142k\u00f3w. Kolorystyka, ornamentyka, figury geometryczne jak zdj\u0119te ze strop\u00f3w \u015bwi\u0105ty\u0144 z D\u0119bna, Lipnicy, Kosieczyna. To misterne, niezwykle starannie wykonane pisanki, rodem z Huculszczyzny lub \u0141emkowszczyzny, cho\u0107 jedna te\u017c i Kaszuby wspomina \ud83d\ude42 . Bogactwo wzor\u00f3w i kolor\u00f3w niezwyk\u0142e wr\u0119cz. Wielokrotnie bra\u0142em te prawdziwe arcydzie\u0142a w swoje d\u0142onie i obracaj\u0105c je odkrywa\u0142em na skorupce wci\u0105\u017c co\u015b nowego. Co by nie m\u00f3wi\u0107, mam dla Pani Barbary ogromny podziw, \u017ce na tak ma\u0142ej, nier\u00f3wnej powierzchni potrafi wyczarowa\u0107 takie cuda. I uwielbiam skromno\u015b\u0107, kiedy opowiada jak wykonuje poszczeg\u00f3lne pisanki. – Najpierw rysuj\u0119 wzory na bia\u0142ej pisance woskiem, wk\u0142adam to do farbki \u017c\u00f3\u0142tej. Pokrywam woskiem te elementy, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 \u017c\u00f3\u0142te i wk\u0142adam jajko do farbki czerwonej. Potem wosk nak\u0142adam na elementy, kt\u00f3re maj\u0105 pozosta\u0107 czerwone i wk\u0142adam jajko do farbki czarnej. Na koniec nad \u015bwiec\u0105 zmywam wosk i odkrywam ca\u0142\u0105 pisank\u0119 – t\u0142umaczy Pani Barbara. <\/em>Prawda jakie to proste? <\/p>\n\n\n\n O czym pisz\u0119 na pisankach? O rado\u015bci Zmartwychwstania Pa\u0144skiego!<\/em><\/p>\n\n\n\n Jako ciekawostk\u0119 dodam, \u017ce na najstarszych pisankach ze zwierz\u0105t umieszczano konia lub jelenia, kt\u00f3re to zwierz\u0119ta wynosi\u0142y rano s\u0142o\u0144ce na ziemi\u0119, koniecznie musia\u0142y by\u0107 skierowane ze wschodu na zach\u00f3d\u2026linie, czyli nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 meandry to nasze \u017cycie, a zakreskowane, to pola, kropki\u2026modlitwa o deszcz\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n Tak nape\u0142niona tymi my\u015blami powsta\u0142a pisanka \u201eOwoc \u017cywota\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Najstarsze pisanki maj\u0105 3 tysi\u0105ce lat .Tam, gdzie s\u0105 najpi\u0119kniejsze wzory pisanek, czyli na Ukrainie i Huculszczy\u017anie pisano pisanki przez ca\u0142y Wielki Post, szczeg\u00f3lnie w Wielkim Tygodniu, w Wielki Czwartek. Aby usi\u0105\u015b\u0107 do pisania, trzeba by\u0142o uporz\u0105dkowa\u0107 swoje my\u015bli, uspokoi\u0107 si\u0119, nie z\u0142o\u015bci\u0107 si\u0119 i nie gniewa\u0107, bo mog\u0142oby nic z tego nie wyj\u015b\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nadmieni\u0119 przy okazji, \u017ce w Gorzowie Wielkopolskim od wielu ju\u017c lat odbywa si\u0119 Og\u00f3lnopolski Konkurs Pisanek, w tym roku przypada ju\u017c 48 edycja tego presti\u017cowego, najstarszego wsp\u00f3\u0142zawodnictwa. Z niezwyk\u0142\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 pragn\u0119 napisa\u0107, \u017ce Pani Barbara jest zdobywczyni\u0105 I miejsca w trzech ostatnich latach, natomiast w tegorocznej edycji, kt\u00f3rej wyniki og\u0142oszone zosta\u0142y w\u0142a\u015bnie przed tygodniem, uzyska\u0142a miejsce III. Tym bardziej mi\u0142e, \u017ce w swojej kolekcji posiadam kilka pisanek wykonanych przez Pani\u0105 Barbar\u0119. <\/p>\n\n\n\n Jak podaje Pani Katarzyna Kraczo\u0144, najm\u0142odsz\u0105 technik\u0105 zdobienia jajek jest malowanie wzor\u00f3w farbami. To prawdziwe dzie\u0142a sztuki, oddaj\u0105ce regionalne tradycje. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce w sztuce ludowej technika malowania jajek ma charakter wt\u00f3rny. Wzory i motywy, kt\u00f3re si\u0119 na nich pojawiaj\u0105, malowane by\u0142y pierwotnie na zupe\u0142nie innych powierzchniach. Jedne z najbardziej znanych to motywy kwiat\u00f3w z ma\u0142opolskiego Zalipia. Pocz\u0105tkowo powstawa\u0142y na \u015bcianach cha\u0142up, teraz spotykane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c podczas wiosennych \u015awi\u0105t Wielkanocy.<\/em> Przedstawione powy\u017cej zosta\u0142y wykonane przez Pani\u0105 Lucyn\u0119 \u0141ata. Na pierwszy rzut oka, tym bardziej dla laika, wszystkie malowid\u0142a spotykane w Zalipiu wydaj\u0105 si\u0119 niezwykle podobne, a cz\u0119sto wr\u0119cz identyczne. Ka\u017cda jednak malarka posiada swoje charakterystyczne sekrety, nawyki, upodobania, wypracowan\u0105 technik\u0119. Bywaj\u0105c w Zalipiu, z zaciekawieniem ale r\u00f3wnie\u017c z rozmys\u0142em pokazywa\u0142em kilka razy r\u00f3\u017cne wyroby innym malarkom, kt\u00f3re ka\u017cdorazowo bezb\u0142\u0119dnie podawa\u0142y imi\u0119 artystki spod r\u0119ki kt\u00f3rej one wysz\u0142y. Efekt mieni si\u0119 kolorami i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 namalowanych ro\u015blin. Zalipia\u0144skie kwiaty, to przede wszystkim te, kt\u00f3re rosn\u0105 w ogrodach i na \u0142\u0105kach, a wi\u0119c r\u00f3\u017ce, b\u0142awatki, maki, \u0142ubin, s\u0142oneczniki, chabry, k\u0142osy zb\u00f3\u017c. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c takie, kt\u00f3re rodz\u0105 si\u0119 w wyobra\u017ani malarek. <\/em><\/p>\n\n\n\n Inn\u0105 technik\u0105, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie najpopularniejsz\u0105 form\u0105 zdobienia jajek s\u0105 oklejanki. Tym bardziej, \u017ce mo\u017cliwo\u015bci materia\u0142owe s\u0105 dzi\u015b niewyczerpane. Si\u0119gam jednak do technik tradycyjnych, niezwykle pracoch\u0142onnych i wymagaj\u0105cych podobnej staranno\u015bci. St\u0105d te\u017c przedstawiam wycinanki \u0142owickie naklejane na jajka. Misterne, wielobarwne, mieni\u0105ce si\u0119 kolorami. Tw\u00f3rczynie ludowe podczas oklejania u\u017cywaj\u0105 kleju sporz\u0105dzonego z m\u0105ki \u017cytniej i wody. Jego konsystencja pozwala na \u0142atwe naklejanie i ewentualne przesuwanie element\u00f3w. Najwa\u017cniejszym elementem zdobniczym wycinanki \u0142owickiej, stanowi\u0105cym jej centrum, jest kogut. Wok\u00f3\u0142 niego budowana jest kompozycja kwiatowa.<\/em> I tu jak zwykle k\u0142ania si\u0119 wielko\u015b\u0107 skorupki. Po prostu niesamowite rzeczy mo\u017cemy znale\u017a\u0107 na tak ma\u0142ej powierzchni. Je\u015bli wspomn\u0119, \u017ce mo\u017cna spotka\u0107 nawet o\u015bmiowarstwowe elementy, to sam ten fakt graniczy z cudem. Prace takie najcz\u0119\u015bciej wykonywane s\u0105 przy pomocy no\u017cyc u\u017cywanych do strzy\u017cenia owiec \ud83d\ude42 W\u015br\u00f3d bogatej pi\u0119knej natury Ziemi \u0141owickiej to w\u0142a\u015bnie koguty zajmuj\u0105 sta\u0142e miejsce w folklorze. Praktycznie spotykamy je wsz\u0119dzie. Na kodrach, oklejankach, w ceramice, ludowych zwyczajach. Czupurne, dumne, mieni\u0105ce si\u0119 kolorami w s\u0142o\u0144cu. Czekaj\u0105ce na swojego portrecist\u0119. I tu powr\u00f3c\u0119 niebawem, by rozwin\u0105\u0107 ten temat. <\/p>\n\n\n\n I przeniesiemy si\u0119 w\u00f3wczas mo\u017ce te\u017c na Kurpie, by pokaza\u0107 Wam kurpiowskie oklejanki. Na wydmuszkach technik\u0105 aplikacyjn\u0105 powstaj\u0105 misterne wzory o charakterze fantazyjno \u2013 geometrycznym wykonywane z rdzenia sitowia i kolorowej w\u0142\u00f3czki. Pami\u0119tam je z dzieci\u0144stwa, kiedy Tato przywi\u00f3z\u0142 z jakiego\u015b wyjazdu s\u0142u\u017cbowego. Ca\u0142e lata dwie pisanki wykonane t\u0105 technik\u0105 umila\u0142y \u015bwi\u0105teczny czas. By\u0142y mi\u0119ciutkie, mi\u0142e w dotyku. Bez obawy przed st\u0142uczeniem. <\/p>\n\n\n\n Zajrzymy do Puszczy Bia\u0142ej i Zielonej, gdzie kogutki na pisankach wykonywane s\u0105 technik\u0105 batikow\u0105 lub rylcow\u0105. Zajrzymy te\u017c do Ciechanowca, gdzie znajduje si\u0119 Muzeum Pisanki \ud83d\ude42 Ech, w ile miejsc marzy mi si\u0119 Was zabra\u0107 \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n Niezwykle efektowne, precyzyjne i bogate w ornament s\u0105 jaja zdobione technika rytownicz\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na wyskrobywaniu wzor\u00f3w na wcze\u015bniej ufarbowanym jajku przy pomocy specjalnie wykonanego ostrego narz\u0119dzia. W tej technice najwa\u017cniejsze jest odpowiednie skomponowanie wzoru. Najcz\u0119\u015bciej zaczyna si\u0119 od prostych podzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re nast\u0119pnie wype\u0142nia si\u0119 bardzo drobnymi elementami, co w efekcie prowadzi do powstania przenikaj\u0105cych si\u0119 kompozycji kwiatowych szczelnie wype\u0142niaj\u0105cych ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 skorupki jajka.<\/em> Technika rytownicza jest popularna w wielu regionach, powszechnie znane i niezwykle misterne s\u0105 kroszonki wykonywane na \u015al\u0105sku, Opolszczy\u017anie. O nich szerzej nast\u0119pnym razem. Dzi\u015b kilka wzor\u00f3w wykonanych przez Pani\u0105 Magdalen\u0119 Foremny z podkarpackiej ziemi \ud83d\ude42 Pani Magdalena ka\u017cdego roku wykonuje mn\u00f3stwo podobnych pisanek, kt\u00f3re rozdaje w\u015br\u00f3d znajomych jako dow\u00f3d sympatii \ud83d\ude42 Dosta\u0142em wi\u0119c i ja \ud83d\ude42 A gdyby kto\u015b by\u0142 ch\u0119tny by spr\u00f3bowa\u0107 swoich si\u0142 w tworzeniu podobnych pi\u0119kno\u015bci, wst\u0119pnie zapraszam do siebie przed kolejnymi \u015awi\u0119tami, wsp\u00f3lnie z Pani\u0105 Magdalen\u0105 zorganizujemy warsztaty pisania pisanek \ud83d\ude42 lub precyzyjniej wydrapywania \ud83d\ude42 W\u00f3wczas mo\u017ce w kim\u015b z Was o\u017cyje wspomnienie z dzieci\u0144stwa \ud83d\ude42 I niech nikt nie m\u00f3wi, \u017ce mu si\u0119 nie uda \ud83d\ude09 W dniu wczorajszym Pani Magda napisa\u0142a do mnie takie s\u0142owa: ,, jak si\u0119 Pan B\u00f3g na co\u015b uprze, to cho\u0107by nie wiem co i tak mu si\u0119 uda”, a przecie\u017c My jeste\u015bmy dzieci Bo\u017ce wi\u0119c i up\u00f3r mamy, i zdolno\u015bci te\u017c \ud83d\ude42 Bo do drapania, malowania, wyklejania wystarcz\u0105 zr\u0119czne r\u0119ce, fantazja i pasja tw\u00f3rcza \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n Zaczynali\u015bmy dzisiejsz\u0105 podr\u00f3\u017c na Lubelszczy\u017anie, i tu te\u017c zako\u0144czymy. Przyczynkiem jest ch\u0119\u0107 pokazania czego\u015b dla mnie niezwyk\u0142ego. Szczerze przyznam, jestem oczarowany. Prawdziwie zachwycony. Pragn\u0119 zaprezentowa\u0107 Wam prace Pani Stanis\u0142awy M\u0105ka. Cenionej artystki zajmuj\u0105cej si\u0119 wieloma dziedzinami sztuki \u2013 wycinank\u0105, rze\u017ab\u0105, malarstwem, ale i pisankarstwem. Do rozleg\u0142ych pasji Pani Stanis\u0142awy, pozw\u00f3lcie, \u017ce zaprosz\u0119 Was osobnym wpisem. Dzi\u015b wspomn\u0119 jedynie o pisankach. Pocz\u0105tkowo Pani Stanis\u0142awa wykonywa\u0142a je charakterystyczn\u0105 dla regionu che\u0142mskiego metod\u0105 batikow\u0105, zdobi\u0105c je tradycyjnymi che\u0142mskimi ornamentami. Z czasem stworzy\u0142a w\u0142asn\u0105 oryginaln\u0105 technik\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 batik, wydrapywanie, kolorowanie tuszami przy u\u017cyciu pi\u00f3rek i p\u0119dzelk\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c motywy tradycyjne zast\u0105pi\u0142a scenami rodzajowymi zwi\u0105zanymi z Wielkanoc\u0105. Serie tych pisanek znalaz\u0142y swoje miejsce w galeriach w kraju i za granic\u0105, oraz w wielu prywatnych zbiorach kolekcjonerskich. Prace mo\u017cna spotka\u0107 w plac\u00f3wkach muzealnych Lublina, Krakowa, Torunia, Che\u0142ma, i wielu innych. Wyr\u00f3\u017cnia je nie tylko najwy\u017cszy poziom ale przede wszystkim w\u0142asny, niepowtarzalny styl. ,,Pisanie pisanek to moja modlitwa”<\/em> – skromne i jak\u017ce wymowne s\u0105 to s\u0142owa Pani Stanis\u0142awy. <\/p>\n\n\n\n Pisanki z motywami pasyjnymi to powr\u00f3t do lat dzieci\u0144stwa. Podobnie jak wydrapywane zaj\u0105czki, kaczuszki, kwiatki, bazie\u2026 Ostatnia ods\u0142ona to prace Pani Bo\u017ceny M\u0105ka. Oczywi\u015bcie, zbie\u017cno\u015b\u0107 nazwiska z Pani\u0105 Stanis\u0142aw\u0105 to nie pomy\u0142ka. Pani Bo\u017cena jest synow\u0105 Pani Stanis\u0142awy. Ma wi\u0119c od kogo si\u0119 uczy\u0107 \ud83d\ude42 I znakomicie, \u017ce kilkadziesi\u0105t lat do\u015bwiadcze\u0144 przekazywane zostaj\u0105 kolejnemu pokoleniu. To\u017csamo\u015b\u0107 spo\u0142eczna i tradycja kulturowa stanowi\u0105 oznaki \u017cywotno\u015bci narodu lub mieszka\u0144c\u00f3w okre\u015blonego regionu kraju. Nadaj\u0105 indywidualnego charakteru, wyrazisto\u015bci, cz\u0119sto s\u0105 znakiem rozpoznawczym. Jednocze\u015bnie poprzez r\u00f3\u017cne formy wyrazu s\u0105 swoistym i oryginalnym zapisem historii i tradycji. <\/p>\n\n\n\n B\u0119dzie mi niezwykle mi\u0142o, je\u015bli kto\u015b w komentarzu przywo\u0142a\nw\u0142asne wspomnienie. Czy s\u0105 mo\u017ce one podobne, jak wygl\u0105da\u0142y u Was przed laty\nprzygotowania \u015bwi\u0105teczne, czym wyra\u017ca si\u0119 echo tamtych dni, czy retrospekcja \u2013\nodtwarzanie w pami\u0119ci zdarze\u0144 inspiruje do poszukiwa\u0144, do ch\u0119ci rozwoju,\notwarcia si\u0119 na to co wa\u017cne? <\/p>\n\n\n\n Jajko, to wyj\u0105tkowy rekwizyt, symbol \u015awi\u0105t Wielkanocnych. W wielu sytuacjach zwyczajowych i obrz\u0119dowych pisanka by\u0142a form\u0105 daru. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie naj\u017cywotniejszym jest zwyczaj dzielenia si\u0119 \u015bwi\u0119conym jajkiem. Gest ten rozpoczyna \u015bniadanie wielkanocne, a w swojej strukturze jest powt\u00f3rzeniem rytua\u0142u wigilijnego (dzielenia si\u0119 op\u0142atkiem). Analogie te maj\u0105 swoje mityczne uzasadnienie, bo opr\u00f3cz tworzenia wsp\u00f3lnotowej wi\u0119zi, dokonuje si\u0119 w\u00f3wczas wymiana dar\u00f3w w postaci jajka i s\u0142owa w formie sk\u0142adanych \u017cycze\u0144, a te z kolei maj\u0105 magiczn\u0105 si\u0142\u0119 sprawcz\u0105 i moc odnawiania \u015bwiata. Semantyka gestu zostaje zatem wzmocniona nie tylko symbolik\u0105 jajka, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bwi\u0119tego czasu przej\u015bcia.<\/em><\/p>\n\n\n\n Niech wi\u0119c ten wpis, kolorowe pisanki, b\u0119d\u0105 darem i dla Was. Wielkanoc to szczeg\u00f3lne \u015awi\u0119ta, o odrzuconej, lecz zwyci\u0119skiej Mi\u0142o\u015bci, o mocy p\u0142yn\u0105cej z Krzy\u017ca, o rado\u015bci Paschalnego Poranka. <\/p>\n\n\n\n Przyjmijcie i Nasze Serdeczne \u017cyczenia \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jakie jest Wasze pierwsze skojarzenie zwi\u0105zane ze \u015awi\u0119tami Wielkiej Nocy? Ale nie z ostatnich lat, lecz z czas\u00f3w Waszego dzieci\u0144stwa? Zapewne ciep\u0142o za oknem, ziele\u0144 budz\u0105ca si\u0119 po zimowym \u015bnie, krz\u0105tanina w kuchni, mycie okien, r\u00f3\u017cnorakie zapachy wydobywaj\u0105ce si\u0119 z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9797,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,168],"tags":[261,291,184,303,212,224,292,267,240],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Pisanki-wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-2y0","jetpack-related-posts":[{"id":15507,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15507","url_meta":{"origin":9796,"position":0},"title":"\u015aWI\u0118CONE","author":"admin","date":"19 kwietnia 2025","format":false,"excerpt":",,Urz\u0105dzanie uczty wielkanocnej zwanej ,,\u015awi\u0119conym\u201d\u00a0 wywodzi si\u0119 z prastarych obiat ku czci zmar\u0142ych, ale ju\u017c od kilku wiek\u00f3w zwyczaj ten zatraci\u0142 sw\u00f3j sakralny charakter. Jeszcze w pocz\u0105tkach XVI wieku \u015awi\u0119cone w Polsce by\u0142o nader skromne, a sk\u0142ada\u0142o si\u0119 \u2013 jak \u015bwiadczy miniatura w ,,Pontificale\u201d biskupa p\u0142ockiego Erazma Cio\u0142ka \u2013 jedynie\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Swieta-8832.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":13128,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=13128","url_meta":{"origin":9796,"position":1},"title":"Z OKNA POCI\u0104GU…","author":"admin","date":"28 listopada 2022","format":"audio","excerpt":"Lubicie je\u017adzi\u0107 poci\u0105giem? W ostatnich latach, incydentalnie wsiadam do niego, mo\u017cna nawet rzec, czyni\u0119 to od wielkiego dzwonu. Niestety, podr\u00f3\u017cowanie samochodem odbiera t\u0119 przyjemno\u015b\u0107, jak\u0105 by\u0142o\/jest podziwianie krajobrazu przez okno tocz\u0105cego si\u0119 wolno wagonu kolejowego. Nie wspomn\u0119 o zawieraniu nowych znajomo\u015bci, poznawaniu niezwyk\u0142ych historii, gromadzeniu pod powiekami przelotnych kadr\u00f3w. Ile\u017c\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Niski-2022-064-wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14665,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=14665","url_meta":{"origin":9796,"position":2},"title":"ZIEMIA \u015aPIEWAJ\u0104CA W OBRAZACH","author":"admin","date":"26 sierpnia 2024","format":false,"excerpt":"Pierwszy sw\u00f3j wpis z Rumunii zatytu\u0142owa\u0142em ,,Spotkanie\u201d. Tych spotka\u0144 by\u0142o wiele. Nie wszystkie radosne, kolorowe, przyjazne. Ka\u017cde z nich inne. Zachwycaj\u0105ce, zdumiewaj\u0105ce, oryginalne, ale te\u017c dostarczaj\u0105ce ogromnych pok\u0142ad\u00f3w smutku, refleksji, niemocy. Za czas jaki\u015b dotr\u0119 z pewno\u015bci\u0105 i do nich w swoich opowie\u015bciach. Wszystkie jednak osobliwe, jak i to kt\u00f3re\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/RUMUNIA-7409.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11102,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=11102","url_meta":{"origin":9796,"position":3},"title":"KRAJOBRAZY WZRUSZE\u0143","author":"admin","date":"28 listopada 2021","format":false,"excerpt":"S\u0105 cztery. Format ich niewielki. W zasadzie poszczeg\u00f3lne tomiki mieszcz\u0105 si\u0119 w m\u0119skiej d\u0142oni. Oprawne w p\u0142\u00f3tno, z wyt\u0142oczonymi na ok\u0142adce snycerskimi motywami zdobniczymi rodem z Tatr, st\u0105d seria zapewne ,,tatrza\u0144sk\u0105\u201d zwana. Na mojej bibliotecznej p\u00f3\u0142ce od lat niepozorne, cho\u0107 cz\u0119sto do nich zagl\u0105dam, karmi\u0105c si\u0119 niezwyk\u0142ym s\u0142owem. Autor ich\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":13379,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=13379","url_meta":{"origin":9796,"position":4},"title":"ODT\u0104D – DOT\u0104D","author":"admin","date":"1 stycznia 2023","format":"audio","excerpt":"Zastanawia\u0142em si\u0119 ostatnio jakim wpisem chcia\u0142bym rozpocz\u0105\u0107 Nowy Rok. Gdzie tym razem Was zabra\u0107, jakim s\u0142owem opowiedzie\u0107, kt\u00f3re refleksje z \u017cycia przywo\u0142a\u0107\u2026 A obraz? By by\u0142 bliski, by dope\u0142nia\u0142 my\u015bli, mo\u017ce cho\u0107 w drobnym szczeg\u00f3le, detalu, by si\u0119gn\u0105\u0142 w g\u0142\u0105b mnie\u2026 Nas\u2026 wszystkich czytaj\u0105cych\u2026 Czas\u2026 powroty, rozstania, wsp\u00f3lne rado\u015bci, pojedyncze\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/wizyt\u00f3wka-1582.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6531,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6531","url_meta":{"origin":9796,"position":5},"title":"KARTKA Z KALENDARZA – STYCZE\u0143","author":"admin","date":"1 stycznia 2019","format":false,"excerpt":"Rozpoczyna si\u0119 kolejny rok. Wspominam ten okres z dzieci\u0119cych lat, kiedy pojawia\u0142 si\u0119 w domu nowy kalendarz. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142 to kalendarz w formie wydzieranych kartek. A ka\u017cda z nich kry\u0142a w sobie mn\u00f3stwo tajemnic. Jeden dzie\u0144 i przypisana nowa kartka, z kolejn\u0105 cyfr\u0105, dniem tygodnia, wschodem i zachodem s\u0142o\u0144ca, fazami\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/1-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9796"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9796"}],"version-history":[{"count":32,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11963,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9796\/revisions\/11963"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9797"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/2.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/4.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/6.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/7.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/9.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/10.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/11.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/12.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/13.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/2.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/3.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/4.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/14.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/15.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/16.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/17.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/18.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/20.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/19.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/21.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/\u017byczenia.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n