![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/2.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/3.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul>Harasymowiczowskie pejza\u017ce Krainy \u0141agodno\u015bci<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n Zachwycam si\u0119 wieloma miejscami w naszej Ojczy\u017anie, cho\u0107by we wpisach na blogu pozostawiam mn\u00f3stwo osobistych wtr\u0119t\u00f3w, dygresji. Szczeg\u00f3lne miejsce w sercu zajmuje Podlasie, w niedalekiej przesz\u0142o\u015bci ukazywa\u0142em Roztocze, Polesie, Bieszczady. Si\u0119gam co czas jaki\u015b do Wielkopolski, nie zapominam o Ma\u0142opolsce, kt\u00f3ra na wyci\u0105gni\u0119cie d\u0142oni, za miedz\u0105. I m\u00f3g\u0142bym podobnie ciep\u0142o o Pa\u0142ukach, Kujawach, Mazurach\u2026 Wsz\u0119dzie tam kawa\u0142ki mnie. Ale jest w\u015br\u00f3d nich i Miejsce, kt\u00f3re niby jest, cho\u0107 trudno go do ko\u0144ca zdefiniowa\u0107. Fizycznie nadal istnieje, cho\u0107 we wspomnieniach przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w co\u015b niewyra\u017calne, a mo\u017ce takim w\u0142a\u015bnie chc\u0119 by pozosta\u0142o. <\/p>\n\n\n\n
To Miejsce, posiada dla mnie Daty\u2026<\/p>\n\n\n\n
Jak cho\u0107by i dzie\u0144 19 kwietnia 2018 roku. Czwartkowe\nprzedpo\u0142udnie. Przecie\u017c to niedawno. Na schodach wej\u015bciowych do tarnowskiego\ndworca spotykam Pana Andrzeja Stasiuka. Niezwyk\u0142e zaskoczenie, bo przecie\u017c za chwil\u0119\nwybieram si\u0119 w\u0142a\u015bnie w ukochany Beskid, a nie znam by kto\u015b inny pisa\u0142 tak\npi\u0119knie o tej krainie. Tyle razy zamierza\u0142em wst\u0105pi\u0107 do Wo\u0142owca. Zawsze gdzie\u015b\nobok, czasem tu\u017c, ale jako\u015b zwleka\u0142em. Tym razem te\u017c nie dotar\u0142em, chocia\u017c\ndzieli\u0142o mnie raptem jedno wzg\u00f3rze. W kolejnym 2019 by\u0142em nawet jeszcze bli\u017cej.\nMy\u015bl\u0105 nawet dotyka\u0142em\u2026 Mo\u017ce ten rok to zmieni\u2026 <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/14.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/13.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/12.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/16.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/15.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/17.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nSiadaj\u0105c do wyszukania zdj\u0119\u0107, postanowi\u0142em podzieli\u0107 si\u0119 z\nWami obrazami, kt\u00f3re z pozoru wydaj\u0105 si\u0119 ma\u0142o znacz\u0105ce, cho\u0107 dla mnie posiadaj\u0105\nniezwyk\u0142\u0105, bogat\u0105 histori\u0119. W ka\u017cdym z nich ukrytych jest mn\u00f3stwo emocji,\nszczeg\u00f3lnych wspomnie\u0144. W zdj\u0119ciach tych ukryta i moja opowie\u015b\u0107 o Beskidzie\nNiskim. Bo Beskid dla mnie to zjawisko. To moje Miejsce. <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/4.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/7.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/6.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/19.jpg?fit=1024%2C1024\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/5.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/18.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nI nie m\u00f3g\u0142bym inaczej, skoro Miejsce\u2026 Przecie\u017c to tytu\u0142\njednego z opowiada\u0144 pochodz\u0105cych ze znakomitych ,,Opowie\u015bci Galicyjskich\u201d Pana\nAndrzeja Stasiuka. Kto zna, temu zachwala\u0107 nie trzeba. Ale mo\u017ce kto\u015b nie mia\u0142\nszcz\u0119\u015bcia, nie trafi\u0142, nie odkry\u0142 jeszcze. Polecam serdecznie. Proza poetycka\nPana Andrzeja to lektura obowi\u0105zkowa, dla kogo\u015b kto my\u015bli o odkrywaniu Beskidu\nNiskiego. A p\u00f3\u017aniej o zrozumieniu tych miejsc, mieszka\u0144c\u00f3w, historii. My\u015bl\u0119, \u017ce\nw\u00f3wczas nie b\u0119dzie to wyjazd jednostkowy, incydentalny. Jestem wr\u0119cz\nprzekonany, \u017ce dla niejednej \/ niejednego z Was b\u0119dzie to pocz\u0105tek czego\u015b\nniezwyk\u0142ego, osobliwego. <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/8.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/9.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/10.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/11.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nMiejsce<\/strong> \u2013 Andrzej Stasiuk<\/em><\/p>\n\n\n\n
,,Bardzo szybko si\u0119 uwin\u0119li. W dwa miesi\u0105ce. Pozosta\u0142 prostok\u0105t, gliniastej ziemi. W lesistym i bezludnym pejza\u017cu ta nago\u015b\u0107 wygl\u0105da jak p\u0142atek zdartej sk\u00f3ry. W przysz\u0142ym roku, pierwszy raz po dwustu latach, wyro\u015bnie tutaj trawa. Albo raczej pokrzywy \u2013 one najpr\u0119dzej zjawiaj\u0105 si\u0119 w miejscach porzuconych przez ludzi. <\/em><\/p>\n\n\n\n
– Co tu by\u0142o? \u2013 zapyta\u0142 mnie m\u0119\u017cczyzna. Mia\u0142 plecak, w r\u0119ku map\u0119, a na szyi aparat fotograficzny.<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Cerkiew \u2013 odpowiedzia\u0142em.<\/em><\/p>\n\n\n\n
– I co si\u0119 sta\u0142o?<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Nic. Zabrali j\u0105 do muzeum.<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Ca\u0142\u0105?<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Ca\u0142\u0105, ale po kawa\u0142ku.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Wszed\u0142 na udeptany placyk i rozejrza\u0142 si\u0119 wok\u00f3\u0142, jakby szuka\u0142 \u015bcian i sklepienia. Potem wynalaz\u0142 s\u0142oneczn\u0105 plam\u0119, obejmowa\u0142a prezbiterium, i pstrykn\u0105\u0142 praktic\u0105. <\/em><\/p>\n\n\n\n
– Szkoda \u2013 powiedzia\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Tak \u2013 odmrukn\u0105\u0142em.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Wielokro\u0107 pr\u00f3bowa\u0142em sobie wyobrazi\u0107 pocz\u0105tek. Giacomo Casanova dogorywa\u0142 na zamku w Dux. 30 tysi\u0119cy do\u0144skich Kozak\u00f3w maszerowa\u0142o na Indie. Ludwik XVI, niczego jeszcze nie podejrzewaj\u0105c, konstruowa\u0142 swoje ostatnie k\u0142\u00f3dki i zamki. Te wszystkie daty s\u0105 dok\u0142adnie ustalone, przestrze\u0144 mi\u0119dzy nimi wype\u0142niaj\u0105 opisy, je\u017celi pozosta\u0142y jakie\u015b szczeliny, to zasklepiono je przemy\u015blnymi hipotezami albo poezj\u0105. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Lecz w tym wypadku data jest niepewna. Nigdzie jej nie odnotowano, jakby dwa istniej\u0105ce tutaj kalendarze, gregoria\u0144ski i julia\u0144ski, znosi\u0142y si\u0119 nawzajem, sytuuj\u0105c zdarzenia w bezprzymiotnikowym Czasie. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Resztki pokruszonego gontu walaj\u0105 si\u0119 w trawie. Tkwi\u0105ce w nich gwo\u017adzie maj\u0105 niespotykany dzisiaj, kwadratowy przekr\u00f3j. Niewykluczone, \u017ce by\u0142y kute, ka\u017cdy z osobna, w jakiej\u015b cyga\u0144skiej ku\u017ani albo wprost na miejscu, w miar\u0119 jak przybijano poszycie. <\/em><\/p>\n\n\n\n
No wi\u0119c ten bezprzymiotnikowy Czas jest kusz\u0105cy. Potrzeba porz\u0105dku, nazwy, skutku i przyczyny dotyczy r\u00f3wnie\u017c imaginacji. Z tego bior\u0105 si\u0119 wszystkie zmy\u015blone historie, w kt\u00f3re z czasem zaczynamy wierzy\u0107. By\u0107 mo\u017ce wyobra\u017ania i wiara nie mog\u0105 bez siebie istnie\u0107, bo maj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 istot\u0119 \u2013 nie wymagaj\u0105 dowodu. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Najprawdopodobniej wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 zim\u0105. Wtedy jest najwi\u0119cej czasu, a transport stosunkowo \u0142atwy. Je\u017celi \u00f3wczesna granica las\u00f3w przebiega\u0142a podobnie do dzisiejszej, to najbli\u017csze jod\u0142y znajdowa\u0142y si\u0119 kilometr dalej i wy\u017cej. Trzeba by\u0142o odnale\u017a\u0107 te najlepsze, grube, proste, rosn\u0105ce w miejscach s\u0142onecznych. I potem \u015bci\u0105\u0107. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Gdy przygl\u0105da\u0142em si\u0119 pochy\u0142ym s\u0142upom stanowi\u0105cym no\u015bny szkielet \u015bwi\u0105tyni, ich grubo\u015b\u0107 dawa\u0142a poj\u0119cie o pot\u0119dze dawnego lasu. Niekt\u00f3re drzewa u\u017cyte do budowy musia\u0142y mie\u0107 u podstawy blisko metr \u015brednicy. Pi\u0142y by\u0142y r\u0119czne. Dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn pi\u0142owa\u0142o jedno drzewo ca\u0142y dzie\u0144. Pi\u0142owali, wbijali drewniane kliny, zdejmowali ubrania, p\u00f3ki nie zostali w samych koszulach, z kt\u00f3rych na mrozie unosi\u0142a si\u0119 para. Ostatnie chwile by\u0142y pe\u0142ne niepokoju. Nas\u0142uchiwali trzask\u00f3w, z jakimi zrywaj\u0105 si\u0119 w\u0142\u00f3kna, gdy drzewo zaczyna sw\u00f3j powolny upadek. Potem krzesanie grubszych ga\u0142\u0119zi i konar\u00f3w, i mo\u017cna by\u0142o do srebrnoszarego pnia zaprz\u0119ga\u0107 konie. Na pewno rwa\u0142y si\u0119 uprz\u0119\u017ce, p\u0119ka\u0142y \u0142a\u0144cuchy. Nim poprzez zawiane \u015bniegiem wykroty, pr\u00f3chniej\u0105ce k\u0142ody i wiatro\u0142omy wydostali si\u0119 na skraj lasu, grzbiety koni parowa\u0142y tak samo jak godzin\u0119 wcze\u015bniej grzbiety ludzi. Na pochy\u0142o\u015bci rzecz by\u0142a ju\u017c prostsza. Je\u017celi wcze\u015bniej przesz\u0142y t\u0119dy inne zaprz\u0119gi, to w \u015bniegu wy\u017c\u0142obiona by\u0142a g\u0142\u0119boka rynna. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t, sto, wi\u0119cej drzew? W ka\u017cdym razie du\u017co jak na mo\u017cliwo\u015bci wsi, kt\u00f3ra liczy\u0142a mo\u017ce ze dwadzie\u015bcia cha\u0142up. Miejscami konie zapada\u0142y si\u0119 po brzuchy.<\/em> <\/p>\n\n\n\n
Gdy rozmawiam ze starymi lud\u017ami, wspominaj\u0105, \u017ce w ich m\u0142odo\u015bci zimy bardziej przypomina\u0142y zimy, a lata by\u0142y gor\u0119tsze. Im obraz dalej si\u0119ga w przesz\u0142o\u015b\u0107, tym jego kolory, kszta\u0142ty i zdarzenia bardziej przypominaj\u0105 alegorie i symbole. Dwie ciemne sylwetki koni wspinaj\u0105 si\u0119 w g\u00f3r\u0119 stoku, za nimi ma\u0142a posta\u0107 cz\u0142owieka. Ich kroki s\u0105 tak samo znu\u017cone. Cz\u0142owiek ma zapewne jakie\u015b imi\u0119: Wasyl, Iwan, mo\u017ce Semen. Ten marsz przypomina ork\u0119 w bia\u0142ej wieczno\u015bci. Wysi\u0142ek jest absurdalny, bo niesiony wiatrem \u015bnieg szybko zasypuje g\u0142\u0119bokie \u015blady. Droga powrotna b\u0119dzie mia\u0142a w sobie co\u015b z ucieczki albo pogoni, – w ka\u017cdym razie co\u015b z walki. Konie podczas brania zakr\u0119t\u00f3w przysiadaj\u0105 na zadach, powstrzymywane lejcami, ponaglane pochy\u0142o\u015bci\u0105, umykaj\u0105 przed mas\u0105 drewna, kt\u00f3ra chwilami nabiera cech \u017cywej istoty \u2013 staje si\u0119 ruchliwa, zwinna i niebezpieczna. Fontanny sypkiego \u015bniegu, piana, odg\u0142osy s\u0105 st\u0142umione, pokrzykiwania porywa wiatr, jakby rzecz dzia\u0142a si\u0119 nie na ziemi, lecz na morzu, w chaotycznym, zdradliwym \u017cywiole, z kt\u00f3rego trzeba si\u0119 wyrwa\u0107, dobi\u0107 do dna doliny pomi\u0119dzy kilka starych d\u0119b\u00f3w. Zwleczone, le\u017c\u0105ce obok siebie pnie przypominaj\u0105 tratw\u0119. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Pomy\u015bla\u0142em sobie, \u017ce m\u0119\u017cczyzna, zapewne przez przypadek, sfotografowa\u0142 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 ikonostas. Teraz by\u0142a opr\u00f3\u017cniona z kszta\u0142t\u00f3w, lecz wype\u0142nia\u0142o j\u0105 \u015bwiat\u0142o. Jak zwykle przed zachodem s\u0142o\u0144ca. W jesienne pogodne popo\u0142udnia s\u0142o\u0144ce znajdowa\u0142o si\u0119 naprzeciw wej\u015bcia. Wystarczy\u0142o pchn\u0105\u0107 wrota i blask wlewa\u0142 si\u0119 do wn\u0119trza. Jasna fala toczy\u0142a si\u0119 przez wype\u0142nion\u0105 zbutwia\u0142ym zapachem naw\u0119, omiata\u0142a pospiesznie pokryte z\u0142uszczon\u0105 polichromi\u0105 \u015bciany i rozbija\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie o ikonostas. Przez te kilka minut zetla\u0142e z\u0142oto snycerki i szarzej\u0105ce barwy ikon odzyskiwa\u0142y pierwotne, nadprzyrodzone l\u015bnienie, powsta\u0142e w wyobra\u017ani i t\u0119sknocie wiejskich artyst\u00f3w. Chwila by\u0142a kr\u00f3tka. S\u0142o\u0144ce kry\u0142o si\u0119 za trawiastym pag\u00f3rkiem i do \u015bwi\u0105tyni powraca\u0142 p\u00f3\u0142mrok. Twarz \u015bwi\u0119tego Dymitra ciemnia\u0142a, na powr\u00f3t stawa\u0142a si\u0119 ludzka, nagie cia\u0142o Adama przybiera\u0142o bury odcie\u0144 gliny. To by\u0142o jak zerkni\u0119cie na drug\u0105 stron\u0119. Rzeczywisto\u015b\u0107 prze\u0142amywa\u0142a si\u0119 i po chwili zn\u00f3w zasklepia\u0142a, ani \u015bladu szczeliny, korniki podejmowa\u0142y przerwan\u0105 prac\u0119, myszy i ple\u015b\u0144 nadal robi\u0142y swoje. M\u0119\u017cczyzna patrzy\u0142 przez wizjer aparatu na stos przegni\u0142ych desek.<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Z\u0142o\u017c\u0105 j\u0105 od nowa?<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Nie wiem. Taki maj\u0105 zamiar \u2013 odpowiedzia\u0142em.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Zima ko\u0144czy si\u0119 tutaj p\u00f3\u017ano. Jeszcze w kwietniu zjawiaj\u0105 si\u0119 zamiecie, a noce s\u0105 mro\u017ane. Nadej\u015bcie wiosny poprzedzone jest b\u0142otn\u0105 por\u0105, w kt\u00f3rej barwy wci\u0105\u017c si\u0119 mieszaj\u0105. Biel zmaga si\u0119 z czerni\u0105, z szaro\u015bci\u0105, z pierwsz\u0105 zieleni\u0105. Zbocza i doliny nieustannie zmieniaj\u0105 wygl\u0105d. Co s\u0142o\u0144ce wytopi, to nocna zadymka odzyska. No wi\u0119c prawdopodobnie zaczynali w b\u0142ocie, w czwartym niepewnym stanie skupienia ustawiali w\u0119gielne kamienie wyznaczaj\u0105ce zarys babi\u0144ca, nawy i prezbiterium. Podwaliny by\u0142y modrzewiowe. To ci\u0119\u017ckie, kleiste, nas\u0105czone \u017cywic\u0105 drewno setki lat opiera si\u0119 pogodzie. Pnie ciosa\u0142o si\u0119 toporami, by nada\u0107 im kwadratowy lub prostok\u0105tny przekr\u00f3j. \u017bmudna, powolna praca, zwa\u017cywszy, \u017ce kolejne wie\u0144ce zr\u0119bu przylega\u0142y do siebie idealnie. Na tle brudnego krajobrazu przedwio\u015bnia drewno mia\u0142o jasny, niemal bia\u0142y kolor. W dni ciep\u0142e i bezwietrzne powietrze by\u0142o g\u0119ste od balsamicznej woni, jakby materializacja \u015bwi\u0105tyni dokonywa\u0142a si\u0119 w przestrzeni wszystkich zmys\u0142\u00f3w. Zwielokrotniony echem stukot narz\u0119dzi obija\u0142 si\u0119 w dolinie, dop\u00f3ki nie znalaz\u0142 sobie uj\u015bcia albo nie przepad\u0142 w pustce nieba. Wysoki d\u017awi\u0119k pi\u0142, uderzenia siekier formuj\u0105cych wi\u0105zania w\u0119g\u0142\u00f3w, komendy i przekle\u0144stwa majstr\u00f3w podczas d\u017awigania kolejnego obrobionego bala. Jesieni\u0105 pewnie by\u0142o ju\u017c po wszystkim. Przybijano ostatnie gonty. Forma si\u0119 zamkn\u0119\u0142a. Wewn\u0105trz uk\u0142adano pod\u0142og\u0119. Fragment \u015bwiata zosta\u0142 ze \u015bwiata wyj\u0119ty, uniesiony w inn\u0105 dziedzin\u0119. Jak prorok Eliasz z lewej strony ikonostasu. <\/em><\/p>\n\n\n\n
W \u015bwi\u0105tyniach najmniej fascynuj\u0105ce s\u0105 obrazy i przedmioty. Zanadto przypominaj\u0105 reszt\u0119 rzeczywisto\u015bci. Pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 z niej wyrwa\u0107 i na powr\u00f3t w ni\u0105 zapadaj\u0105, dowodz\u0105c daremno\u015bci wszystkich wysi\u0142k\u00f3w. Natomiast zamkni\u0119te w bryle powietrze, uformowana sklepieniem, \u015bcianami i architektonicznym szczeg\u00f3\u0142em przestrze\u0144 stanowi\u0105 najdoskonalsze odwzorowanie t\u0119sknoty. Mo\u017cna wej\u015b\u0107, czu\u0107 na sk\u00f3rze dotyk, lecz wszystko przep\u0142ywa mi\u0119dzy palcami, mo\u017cna zatrzyma\u0107 w p\u0142ucach, lecz tylko na chwil\u0119. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Gdy niedawno otwarto wschodni\u0105 granic\u0119, zacz\u0119li si\u0119 tutaj zjawia\u0107 potomkowie budowniczych, pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu przemoc\u0105 albo podst\u0119pem wysiedleni z rodzinnej wsi. Stare kobiety przest\u0119powa\u0142y pr\u00f3g cerkwi, wchodzi\u0142y do nawy, kl\u0119ka\u0142y na gliniastym klepisku, bo pod\u0142ogi ju\u017c dawno nie by\u0142o, \u017cegna\u0142y si\u0119 i bi\u0142y pok\u0142ony. Komu? O\u0142tarz sta\u0142 ko\u015blawo, wsparty o \u015bcian\u0119, ze wspania\u0142o\u015bci nie pozosta\u0142 nawet \u015blad. Tabernakulum z wyrwanymi drzwiczkami przypomina\u0142o odrapan\u0105 skrzynk\u0119. Cz\u0119\u015bci ikon, tych najwa\u017cniejszych: Chrystusa, Matki Bo\u017cej, \u015aw. Miko\u0142aja, nie by\u0142o. Inne, te z wy\u017cszych szereg\u00f3w ikonostasu, ton\u0119\u0142y w ciemno\u015bci, sp\u0119cznia\u0142e od wilgoci, trudne do rozr\u00f3\u017cnienia. Zapach wn\u0119trza by\u0142 zapachem piwnicy. Lecz kobiety kl\u0119ka\u0142y.<\/em> <\/p>\n\n\n\n
Albo ten starzec, kt\u00f3rego przywioz\u0142a rodzina mieszkaj\u0105ca kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w dalej. Siedzia\u0142 wyprostowany na krze\u015ble ustawionym w \u015brodku zwyk\u0142ego ch\u0142opskiego wozu. My\u015bla\u0142em, \u017ce to z uszanowania wo\u017cono go tak uroczy\u015bcie. Lecz dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn musia\u0142o go zdj\u0105\u0107 i wnie\u015b\u0107 razem z krzes\u0142em do cerkwi. By\u0142 sparali\u017cowany. Jego dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletni umys\u0142 zachowa\u0142 jednak jasno\u015b\u0107. <\/em><\/p>\n\n\n\n
– Panie, by\u0142em na Syberii, by\u0142em w Kazachstanie i widzia\u0142em mahometan, by\u0142em i w Mongolii, widzia\u0142em buddyst\u00f3w. Widzia\u0142em i Ruskich, kt\u00f3rzy od urodzenia w nic nie wierzyli. M\u00f3j ojciec w 95 roku pomaga\u0142 zmieni\u0107 tutaj dach. Gont przykrywali blach\u0105. A potem mnie tutaj chrzcili.<\/em> <\/p>\n\n\n\n
Szed\u0142em p\u00f3\u017aniej obok wozu, a stary cz\u0142owiek wskazywa\u0142 miejsca, gdzie sta\u0142y domy, wymienia\u0142 imiona, opowiada\u0142 okruchy jakich\u015b zdarze\u0144. Jecha\u0142 przez wie\u015b, kt\u00f3ra istnia\u0142a w jego pami\u0119ci. Ani czas, ani ogie\u0144, ani krucho\u015b\u0107 nie mia\u0142y do niej dost\u0119pu. W ko\u0144cu, na po\u017cegnanie, u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 troch\u0119 kpi\u0105co. Jego twarz przypomina\u0142a zwarzone mrozem jab\u0142ko. I powiedzia\u0142 z prawie weso\u0142ym b\u0142yskiem w oku:<\/em><\/p>\n\n\n\n
– No, w\u0142a\u015bciwie to mo\u017cna ju\u017c umiera\u0107. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Czasami w\u0105skimi schodami wchodzi\u0142em na strych. Porusza\u0107 si\u0119 trzeba by\u0142o ostro\u017cnie, tylko po legarach, bo deski stropu ledwo si\u0119 trzyma\u0142y. Wi\u0119\u017aba dachu, wysokie belkowanie dzwonnicy \u2013 wszystko spojone bez jednego gwo\u017adzia, na zamki, ko\u0142ki i czopy \u2013 przypomina\u0142y wn\u0119trze starego \u017caglowca. Gdy wia\u0142o z po\u0142udnia, s\u0142ycha\u0107 by\u0142o monotonne trzeszczenie. Szkielet pracowa\u0142. Przyjmowa\u0142 uderzenia wiatru, ugina\u0142 si\u0119 niezauwa\u017calnie, wci\u0105\u017c jeszcze twardy i spr\u0119\u017cysty chroni\u0142 nieruchomo\u015b\u0107 zamkni\u0119tej w nim przestrzeni. <\/em><\/p>\n\n\n\n
W miejscu, gdzie kiedy\u015b wisia\u0142y dzwony, gnie\u017adzi\u0142 si\u0119 puszczyk. Jego nocne pohukiwanie stawia\u0142o pod znakiem zapytania realno\u015b\u0107 istnienia \u015bwi\u0105tyni. W pogodne ksi\u0119\u017cycowe noce kopu\u0142ki wyra\u017anie odcina\u0142y si\u0119 na tle nieba. Nad koronami d\u0119b\u00f3w i jesion\u00f3w g\u00f3rowa\u0142y \u017celiwne kute krzy\u017ce, ale cisza bezludnej doliny, bezruch i ciemno\u015b\u0107 sprawia\u0142y, \u017ce materia drzew i krzy\u017cy wydawa\u0142a si\u0119 to\u017csama. Zupe\u0142nie tak, jakby cerkiew zosta\u0142a z powrotem zagarni\u0119ta przez natur\u0119, z kt\u00f3rej dwie\u015bcie lat temu j\u0105 wydobyto. <\/em><\/p>\n\n\n\n
– Dobrze by by\u0142o \u2013 powiedzia\u0142 cz\u0142owiek z aparatem. Chcia\u0142 jeszcze co\u015b pstrykn\u0105\u0107, ale s\u0142o\u0144ce w\u0142a\u015bnie znika\u0142o. <\/em><\/p>\n\n\n\n
A ja wci\u0105\u017c nie mia\u0142em pewno\u015bci. Wci\u0105\u017c wraca\u0142em do pocz\u0105tku i \u015bledzi\u0142em powoln\u0105 wspinaczk\u0119 budowniczych. Od po\u015bwi\u0119cenia skrawka gruntu a\u017c po ryzykown\u0105 operacj\u0119 mocowania baniastych he\u0142m\u00f3w na stromych i spi\u0119trzonych dachach. A potem musia\u0142y zapewne min\u0105\u0107 ca\u0142e dziesi\u0119ciolecia, a\u017c wn\u0119trze przybra\u0142o dostojny i uroczysty wygl\u0105d. By\u0142o co\u015b wzruszaj\u0105cego w nieporadnych polichromiach, kt\u00f3re odwzorowywa\u0142y kamienne gzymsy, kolumny i pilastry \u2013 dalekie wspomnienie \u015bwi\u0105ty\u0144 Jerozolimy i Konstantynopola, mo\u017ce wyobra\u017cenie Nowego Jeruzalem. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Z czasem opuszczona cerkiew zacz\u0119\u0142a pochyla\u0107 si\u0119 na bok. Wilgo\u0107 nadjad\u0142a p\u00f3\u0142nocne podwaliny. Pomi\u0119dzy belkami rysowa\u0142y si\u0119 szpary. Spod cienkiej warstwy wapiennego tynku przeziera\u0142o pr\u00f3chno, delikatny z\u0142otawy py\u0142. My\u015bla\u0142em, \u017ce jest to znak zwyci\u0119stwa nietrwa\u0142o\u015bci. Ale to przecie\u017c \u017cywe bakterie, roztocza i owady pokonywa\u0142y iluzoryczny marmur. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Konserwatorzy przynie\u015bli ze sob\u0105 zapach \u015bmierci. Za pomoc\u0105 chemikali\u00f3w o ostrej, nieprzyjemnej woni zatrzymywali rozk\u0142ad. W sierpniowym upale wszystko cuchn\u0119\u0142o jak jaki\u015b szpital. Potem zawijali belki w specjalne materia\u0142y i \u0142adowali na samochody niczym mumie.<\/em> <\/p>\n\n\n\n
Nie jestem mi\u0142o\u015bnikiem ruin. Ale wizja odnowionej \u015bwi\u0105tyni stoj\u0105cej pomi\u0119dzy innymi domami i sprz\u0119tami tak samo wyj\u0119tymi z ich czasu i miejsca ma w sobie skaz\u0119 jednowymiarowo\u015bci. Badacze owadzich n\u00f3g b\u0119d\u0105 si\u0119 spiera\u0107 o rutenizacj\u0119 albo latynizacj\u0119 fryz\u00f3w i przedstawie\u0144. Barok b\u0119dzie szed\u0142 o lepsze z bizantyjsko\u015bci\u0105, policzone zostan\u0105 proporcje i kto\u015b ostatecznie ustali typ i czysto\u015b\u0107 bry\u0142y. Lecz miejsca nie mo\u017cna przenie\u015b\u0107. Miejsce nie ma wymiar\u00f3w. Jest punktem i nieuchwytn\u0105 przestrzeni\u0105. Dlatego wci\u0105\u017c nie mam pewno\u015bci, czy rzeczywi\u015bcie j\u0105 zabrano.<\/em> <\/p>\n\n\n\n
M\u0119\u017cczyzna zamkn\u0105\u0142 futera\u0142 aparatu.<\/em><\/p>\n\n\n\n
– A w kt\u00f3rym miejscu by\u0142o wej\u015bcie? \u2013 zapyta\u0142<\/em><\/p>\n\n\n\n
– Tu. Stoi pan na progu<\/em>„. <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/26.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/28.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/27.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/30.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/29.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/31.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nZa oknem zima, trudny czas. Mo\u017ce nie s\u0142u\u017cy ku temu by co\u015b planowa\u0107, wybiega\u0107 w przysz\u0142o\u015b\u0107. Ale przecie\u017c nie b\u0119dzie tak ju\u017c zawsze. A je\u015bli kto\u015b dotrwa\u0142 do tego miejsca, je\u015bli cho\u0107 jedno s\u0142owo lub obraz zatrzyma\u0142o kogo\u015b z Was odrobin\u0119 d\u0142u\u017cej, Zapraszam na wsp\u00f3lne, jesienne wypady, m.in. po \u015bcie\u017ckach Beskidu Niskiego. Postaram si\u0119 by pokaza\u0107 Wam t\u0119 ,,nieuchwytn\u0105 przestrze\u0144\u201d o kt\u00f3rej tak wybornie m\u00f3wi Pan Andrzej Stasiuk. I mo\u017ce wsp\u00f3lnie zajrzymy do Wo\u0142owca? Nie warto zwleka\u0107, by kolejnych Miejsc nie zabrali gdzie\u015b do muzeum \ud83d\ude42 A skoro teraz d\u0142ugie, zimowe wieczory, polecam dodatkowo by odszuka\u0107 i obejrze\u0107 niezwyk\u0142y film, kt\u00f3ry powsta\u0142 na podstawie wspomnianych ,,Opowie\u015bci Galicyjskich”. To ,,Wino truskawkowe” – obraz i\u015bcie magiczny, dope\u0142niony zaczarowanymi taktami muzyki Pana Micha\u0142a Lorenca. Bo czy\u017c mo\u017cna poszukiwa\u0107 lepszych rekomendacji, ni\u017c wypowied\u017a Autora powie\u015bci, kt\u00f3ry po premierze filmu powiedzia\u0142 kr\u00f3tko: ,,Tym razem chyba uda\u0142o si\u0119 pokaza\u0107 niewidzialne”. <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/21.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/20.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/22.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/23.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/24.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/25.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\nZako\u0144cz\u0119 s\u0142owami wielokrotnie przeze mnie wspominanego w r\u00f3\u017cnych miejscach Pana Profesora Wiktora Zina, kt\u00f3ry wypowiedzia\u0142 tak\u0105 my\u015bl: ,,Polska by\u0142a i jest krajem ludzi wierz\u0105cych. Ta niekwestionowana prawda odzwierciedla si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w polskim krajobrazie. Rodzimy si\u0119, \u017cyjemy i umieramy po\u015br\u00f3d ko\u015bcio\u0142\u00f3w, cmentarzy, kapliczek i krzy\u017cy przydro\u017cnych. Niekt\u00f3re budowle sakralne splot\u0142y si\u0119 nierozerwalnie z nasz\u0105 kultur\u0105.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Beskid-8901.jpg?fit=1024%2C683\")
Bartne – Cerkiew greckokatolicka p.w. \u015bw \u015bw Kosmy i Damiana – 1842 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n Beskid Niski trzeba zrozumie\u0107. Co\u015b w\u00f3wczas \u015bciska za gard\u0142o,\nco\u015b gnie kolana. Czas jest nieprzekupny. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przyznaj\u0119, siada\u0142em do tego tematu ju\u017c kilka razy. Ba, nawet pierwszy wpis na blogu sprzed ponad dw\u00f3ch lat dotyczy\u0142 w\u0142a\u015bnie tego rejonu. Kr\u00f3tki, nie\u015bmia\u0142y, delikatnie tylko zaznaczony z przemycon\u0105 obietnic\u0105, \u017ce b\u0119dzie kontynuacja, \u017ce ci\u0105g dalszy to tylko kwestia czasu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9360,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,180,169,168],"tags":[214,161,184,212],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Beskid-9795.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/saifcC-miejsce","jetpack-related-posts":[{"id":12154,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=12154","url_meta":{"origin":9359,"position":0},"title":"POWR\u00d3T","author":"admin","date":"14 maja 2022","format":false,"excerpt":"Jak ten czas umyka\u2026 mam wra\u017cenie, \u017ce od ostatniego wpisu z bagien min\u0105\u0142 dopiero rok, ale kiedy spogl\u0105dam na daty, a\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce pierwszy z nich ukaza\u0142 si\u0119 prawie idealnie przed trzema ju\u017c laty. Dawno mnie tam nie by\u0142o. W ubieg\u0142ym roku raptem jedynie kr\u00f3tki rekonesans poczyni\u0142em, ale w\u00f3wczas\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wizyt\u00f3wka-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9490,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=9490","url_meta":{"origin":9359,"position":1},"title":"WODA I OGIE\u0143 – cz.2","author":"admin","date":"3 lutego 2021","format":false,"excerpt":"Lubicie czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 lub ogl\u0105da\u0107 zdj\u0119cia przy d\u017awi\u0119kach muzyki? Je\u015bli tak, zapraszam tym razem by po\u0142\u0105czy\u0107 obraz z nutkami p\u0142yn\u0105cymi prosto z Islandii. https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=0QM1QdRpFxU Sigur Ros bowiem, jest kapel\u0105 rodem z ziemi ognia i wody. Mo\u017ce to czysty zbieg okoliczno\u015bci, ale przebywaj\u0105c w Reykjaviku wst\u0105pi\u0142em do niezwyk\u0142ego budynku. Po przekroczeniu\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Isl-1077.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7703,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7703","url_meta":{"origin":9359,"position":2},"title":"\u015aLADAMI IN\u017bYNIERA WIDMO","author":"admin","date":"8 marca 2020","format":false,"excerpt":"D\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119 ju\u017c nie dzieli\u0142em si\u0119 swoim ulubionym miejscem. Nie znaczy to jednak, \u017ce tam nie zagl\u0105dam. Oczywi\u015bcie czas zimowy rz\u0105dzi si\u0119 swoim rytmem, temperatura na zewn\u0105trz te\u017c nie zawsze nastraja do d\u0142ugich wypad\u00f3w, paleta barw bardziej ni\u017c skromna, ale powietrze jakby szczeg\u00f3lnie stworzone do moich p\u0142uc ;-) Tu wiem,\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8332,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8332","url_meta":{"origin":9359,"position":3},"title":"\u015aWIAT W PASTELACH","author":"admin","date":"28 maja 2020","format":false,"excerpt":"Stawali\u015bmy czasem przed obrazem w Galerii. Bywa\u0142o, \u017ce przed miniaturk\u0105. Innym razem przed monumentalnym p\u0142\u00f3tnem licz\u0105cym kilka metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Kiedy po nied\u0142ugim czasie powracam my\u015bl\u0105 do tych chwil, przywo\u0142uj\u0119 co\u015b co utkwi\u0142o mi w pami\u0119ci, i konstatuj\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce nawet to co ukryte bywa w male\u0144kich ramach, zawiera tak wiele\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/B\u0142a\u017cej-2-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7184,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7184","url_meta":{"origin":9359,"position":4},"title":"PRZYJA\u0179NIE","author":"admin","date":"28 lipca 2019","format":false,"excerpt":"Od jakiego\u015b czasu na stronach internetowych coraz bardziej popularne sta\u0142y si\u0119 podawane informacje o czasie potrzebnym do przeczytania danego artyku\u0142u. Mam nieodparte wra\u017cenie, \u017ce nawet nie istotne jest jaka zawarto\u015b\u0107 jest zgromadzona pod danym tytu\u0142em, liczy si\u0119 cz\u0119sto jedynie kolejne klikni\u0119cie, odnotowany \u015blad, koniec kropka. Nie spos\u00f3b wszystko zmierzy\u0107, zwa\u017cy\u0107,\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1-2.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8749,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8749","url_meta":{"origin":9359,"position":5},"title":"POLESIE – POSZUKAJMY RAZEM \u015aWIAT\u0141A :-)","author":"admin","date":"19 sierpnia 2020","format":false,"excerpt":"Jeste\u015bcie zainteresowani wypoczynkiem bez nudy? Je\u015bli tak - Zapraszamy Serdecznie w pierwszy weekend pa\u017adziernika na Polesie. Razem poszukamy, a w zasadzie poka\u017cemy Wam niezwyk\u0142e miejsca. Pierwszy termin rozszed\u0142 si\u0119 jak ,,\u015bwie\u017ce, pachn\u0105ce, chrupi\u0105ce bu\u0142eczki\", ale przecie\u017c mamy do dyspozycji jeszcze kolejny weekend, cho\u0107 i na niego ilo\u015b\u0107 miejsc ograniczona :-)\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/14.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9359"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9359"}],"version-history":[{"count":23,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9415,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9359\/revisions\/9415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9360"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}