![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Brandstaetter-.jpg?fit=651%2C1024\")
A p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142y si\u0119 bruki krakowskiego Kazimierza,\nulica G\u00f3rna w Le\u017cajsku\u2026 kolejne spotkania, fascynacje, zadziwienia. Niekt\u00f3re z\ntych chwil stara\u0142em si\u0119 utrwali\u0107, zatrzyma\u0107. <\/p>\n\n\n\n
I nadszed\u0142 miesi\u0105c wrzesie\u0144 tego roku, kiedy ukaza\u0142a si\u0119 informacja o kolejnej edycji og\u00f3lnopolskiego konkursu fotograficznego organizowanego przez Stowarzyszenie Fotograficzne ,,Przeciw Nico\u015bci\u201d, zatytu\u0142owanego ,,Polska jest pi\u0119kna\u201d. Wys\u0142a\u0142em swoje zdj\u0119cia. Obrazy chasyd\u00f3w. Miejsc, kt\u00f3rymi jestem oczarowany od lat. Ogromn\u0105 rado\u015bci\u0105 nape\u0142nia mnie fakt, \u017ce jedno ze zdj\u0119\u0107 zosta\u0142o dostrze\u017cone przez Kapitu\u0142\u0119 konkursu i wyr\u00f3\u017cnione. Jedn\u0105 z nagr\u00f3d by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydania albumu autorskiego. Decyzja mog\u0142a by\u0107 tylko jedna. Ca\u0142o\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119c\u0119 chasydom. I w\u0142a\u015bnie album ten dotar\u0142 do mnie. Niezwyk\u0142a, wzruszaj\u0105ca by\u0142a ta chwila. <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8559.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nPostem tym powracam do wspomnie\u0144 dalszych i bli\u017cszych. Jak s\u0142owa w przywo\u0142anej powy\u017cej ,,Pie\u015bni o Bo\u017cych Zegarach\u201d – ,,nic si\u0119 nie dzieje przedwcze\u015bnie, nic si\u0119 nie dzieje za p\u00f3\u017ano, i wszystko si\u0119 dzieje w swym czasie\u2026 wszystko \u201d <\/em><\/p>\n\n\n\n Zapraszam wi\u0119c jakby r\u00f3wnolegle na dwie opowie\u015bci. Opowie\u015b\u0107 Romana Brandstaettera (fragmenty pochodz\u0105 z tomu zatytu\u0142owanego: ,,Kr\u0105g Biblijny”) o swojej m\u0142odo\u015bci, o pierwszych zetkni\u0119ciach z Pismem \u015awi\u0119tym, ulicach mojego rodzinnego Tarnowa, oraz mojej opowie\u015bci zawartej w obrazach chasyd\u00f3w. I nawet je\u015bli czasem tekst dominuje nad ilustracjami, to tym bardziej pragn\u0119 ukaza\u0107 szacunek do Cz\u0142owieka, Rodziny, Tradycji, Wiary, Modlitwy, S\u0142owa. My\u015bl\u0119, jestem wr\u0119cz przekonany, \u017ce zdj\u0119cia te nigdy by nie powsta\u0142y, gdyby nie te zdarzenia o kt\u00f3rych wspominam we wst\u0119pie. One s\u0105 jakby dope\u0142nieniem tego co we mnie od lat. To co\u015b bardzo osobistego. <\/p>\n\n\n\n ,,Pismo \u015awi\u0119te Starego Testamentu by\u0142o z pocz\u0105tku \u2013 podobnie jak Ewangelia \u2013 opowiadane. Przekazywane z pokolenia na pokolenie, drog\u0105 ustnej tradycji, zosta\u0142o spisane w pewnej epoce naszych dziej\u00f3w, przesz\u0142o przez filtry r\u00f3\u017cnych redaktor\u00f3w, a\u017c dotar\u0142o do nas w kszta\u0142cie dzisiaj nam znanym. Nie mam zamiaru na tym miejscu dokonywa\u0107 analizy oralnego stylu Starego Testamentu i jego poetyki, kt\u00f3ra u\u0142atwia\u0142a ustne przekazywanie tekstu w spos\u00f3b najbardziej \u015bcis\u0142y, pragn\u0119 tylko podkre\u015bli\u0107 niew\u0105tpliwy fakt, \u017ce synowie Izraela s\u0142owo biblijne z pocz\u0105tku s\u0142yszeli, a nie czytali. My\u015bl Bo\u017ca przenika\u0142a w nich przede wszystkim przez zmys\u0142 s\u0142uchu, kt\u00f3ry mieli zawsze wyczulony na wszelkie g\u0142osy zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne. Zanim ujrzeli Ksi\u0119gi \u015awi\u0119te spisane na miedzianych, papirusowych i pergaminowych zwojach, okre\u015blone kszta\u0142tem liter biegn\u0105cych r\u00f3wnym szeregiem od strony prawej do lewej, mieli je w uszach i kszta\u0142cie d\u017awi\u0119k\u00f3w, g\u0142o\u015bno wypowiadanych i \u015bpiewanych przy akompaniamencie muzycznych instrument\u00f3w. D\u017awi\u0119k i towarzysz\u0105ca im gestykulacja r\u0105k i mimika \u2013 oto \u015brodki pierwotnego przekazu \u015awi\u0119tych Ksi\u0105g. I takie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c moje pierwsze spotkanie z Bibli\u0105, albowiem zanim sam zacz\u0105\u0142em j\u0105 czyta\u0107, zna\u0142em ca\u0142y Pi\u0119cioksi\u0105g z opowiada\u0144 mojego dziadka. Widz\u0119 go siedz\u0105cego w fotelu, a siebie na jego kolanach. S\u0142ysz\u0119 r\u00f3wny, melodyjny g\u0142os opowiadaj\u0105cy o Adamie i Ewie, o Abrahamie i ofiarowaniu Izaaka, histori\u0119 Jakuba i jego syn\u00f3w, dramatyczne dzieje J\u00f3zefa, zako\u0144czone happy endem, kt\u00f3ry jak ka\u017cdy radosny fina\u0142 w dziejach ludzkich by\u0142 zarazem pocz\u0105tkiem tragicznych nieszcz\u0119\u015b\u0107. Potem nast\u0119powa\u0142a wzruszaj\u0105ca gaw\u0119da o niemowl\u0119ciu znalezionym w kobia\u0142ce na wodach Nilu, rozmowa z Panem w krzaku ognistym, wyj\u015bcie z Egiptu, przej\u015bcie przez Morze Sitowia, i tak z dnia na dzie\u0144, z tygodnia na tydzie\u0144 ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 ta historia zag\u0119szczona burzliwymi przygodami i cudownymi zdarzeniami, a poniewa\u017c dziadek, opowiadaj\u0105c mi dzieje biblijne, postawi\u0142 warunek, \u017ce ka\u017cd\u0105 jego opowie\u015b\u0107 musz\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 w\u0142asnymi s\u0142owami \u2013 oto jak powtarza\u0142a si\u0119 przede mn\u0105, na \u017cywo, w b\u0142yskawicznym skr\u00f3cie, tradycja ustnego przekazu \u2013 opowiadania starca, przeplatane moimi powt\u00f3rzeniami, trwa\u0142y ku mojej rado\u015bci przez d\u0142ugie, d\u0142ugie miesi\u0105ce. Gdy teraz po wielu dziesi\u0105tkach lat czytam \u015awi\u0119t\u0105 Ksi\u0119g\u0119, wydaje mi si\u0119, \u017ce nie czytam jej, lecz s\u0142ysz\u0119 g\u0142os dziadka, i ws\u0142uchuj\u0119 si\u0119 z napi\u0119ciem w jego r\u00f3wny, melodyjny g\u0142os, opowiadaj\u0105cy mi dzieje biblijne tak, jak by\u0142y opowiadane w namiotach koczuj\u0105cego Jakuba<\/em>„.<\/p>\n\n\n\n O pradziadku.<\/p>\n\n\n\n ,,Nie zna\u0142em go. Umar\u0142 jako stuletni starzec dwa lata przed moim urodzeniem. Jednak dzi\u0119ki opowiadaniom mojego dziadka i ojca pradziad ur\u00f3s\u0142 w mojej ch\u0142opi\u0119cej wyobra\u017ani do rozmiar\u00f3w biblijnego patriarchy i w tej postaci utrwaliwszy si\u0119 raz na zawsze w mojej pami\u0119ci, ukszta\u0142towa\u0142 moje widzenie wielu odleg\u0142ych i tajemniczych wydarze\u0144, kt\u00f3rych bez jego udzia\u0142u by\u0142bym mo\u017ce nigdy nie zrozumia\u0142. By\u0142o mu na imi\u0119 Abraham. Pochodzi\u0142 z Sefard\u00f3w. Urodzi\u0142 si\u0119 w Warszawie a p\u00f3\u017aniej przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105 do \u00f3wczesnej Galicji i osiad\u0142 w Tarnowie. M\u00f3j pradziadek by\u0142 cz\u0142owiekiem bardzo pobo\u017cnym, gorliwym chasydem, zwolennikiem dynastii cadyk\u00f3w z G\u00f3ry Kalwarii. O jego pobo\u017cno\u015bci kr\u0105\u017cy\u0142y buduj\u0105ce opowiadania. Dziadek m\u00f3j, kt\u00f3ry dla swojego te\u015bcia \u017cywi\u0142 g\u0142\u0119boki szacunek, opowiada\u0142 mi r\u00f3\u017cne zdarzenia z jego \u017cycia, \u015bwiadcz\u0105ce o jego bogobojno\u015bci, m\u0105dro\u015bci i go\u015bcinno\u015bci, a przede wszystkim dobroci. To m\u00f3j pradziadek nauczy\u0142 mnie zza grobu prze\u017cywa\u0107 Bibli\u0119 jako zjawisko nieustannie obecne. Pami\u0119tam jak pewnego dnia zabra\u0142 mnie ojciec na kirkut. Zatrzymali\u015bmy si\u0119 przed prostym grobem, obros\u0142ym dzik\u0105 akacj\u0105. Na cokole wypisane by\u0142y hebrajskimi literami s\u0142owa, kt\u00f3re stara\u0142em si\u0119 bezskutecznie odczyta\u0107. \u2013 tu le\u017cy tw\u00f3j pradziadek Abraham. Pom\u00f3dl si\u0119\u2026 rzek\u0142 ojciec zniecierpliwiony moim nieumiej\u0119tnym sylabizowaniem hebrajskich sp\u00f3\u0142g\u0142osek niezaopatrzonych w masoreck\u0105 punktacj\u0119, co utrudnia\u0142o mi odczytanie tekstu”. <\/em><\/p>\n\n\n\n Na tym samym cmentarzu znajduje si\u0119 te\u017c gr\u00f3b Dawida\nMordehaja Brandstaettera, dziadka poety, Romana. Dawid jest uwa\u017cany za tw\u00f3rc\u0119\nj\u0119zyka nowohebrajskiego, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 urz\u0119dowym j\u0119zykiem Izraela. Brandstaetter\npierwszy zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 w tym j\u0119zyku. By\u0142 bardzo znany. Uznawano go za jednego\nz najm\u0105drzejszych galicyjskich \u017byd\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n ,,Jest lipcowa noc. Na moim biurku le\u017cy Pismo \u015awi\u0119te. Wyci\u0105gam po nie r\u0119k\u0119. Przyp\u0142yw przesz\u0142o\u015bci pod dzia\u0142aniem tego gestu jest tak \u017cywio\u0142owy, \u017ce nie umiem go sobie wyobrazi\u0107 bez skojarzenia mojej wyci\u0105gni\u0119tej r\u0119ki z pobru\u017cd\u017con\u0105 zmarszczkami r\u0119k\u0105 dziadka, si\u0119gaj\u0105cej po oprawny w czarne p\u0142\u00f3tno tom hebrajskiej Biblii. Biblia le\u017ca\u0142a na biurku mojego dziadka. Biblia le\u017ca\u0142a na sto\u0142ach moich praojc\u00f3w. Nigdy w bibliotece. Zawsze na podr\u0119czu. W naszym domu nikt Biblii nigdy nie szuka\u0142, nigdy r\u00f3wnie\u017c nie s\u0142ysza\u0142em, aby ktokolwiek pyta\u0142, gdzie ona le\u017cy. Wiadomo by\u0142o, \u017ce u dziadk\u00f3w na biurku, u nas na ma\u0142ym stoliku obok fotela, w kt\u00f3rym wieczorami zwyk\u0142 siadywa\u0107 ojciec. Miejsce, na kt\u00f3rym le\u017ca\u0142a Biblia, by\u0142o dla mnie miejscem wyr\u00f3\u017cnionym. Gdyby mnie w\u00f3wczas spytano, w czym upatruj\u0119 owo wyr\u00f3\u017cnienie, na pewno nie umia\u0142bym odpowiedzie\u0107, mimo to odczuwa\u0142em niezwykle wyra\u017anie nadzwyczajno\u015b\u0107 tego miejsca. By\u0142o ono dla mnie \u015brodkiem ca\u0142ego mieszkania, wyniesionym wysoko nad ca\u0142e mieszkanie, punktem, doko\u0142a kt\u00f3rego wszystko si\u0119 obraca\u0142o. Gdy ojciec wieczorem czyta\u0142 Bibli\u0119, chodzi\u0142em po pokoju na palcach. Dziadkowi nigdy bym si\u0119 nie o\u015bmieli\u0142 przerwa\u0107 jej lektury. Obaj byli dla mnie w takich chwilach naznaczeni przywilejem nietykalno\u015bci. Od najm\u0142odszych lat by\u0142em \u015bwiadkiem nieustannej manifestacji \u015bwi\u0119to\u015bci tej Ksi\u0119gi, jej kultu i wywy\u017cszania. Samo jej otwarcie jest ju\u017c aktem donios\u0142ym. Ojciec opowiada\u0142 mi, \u017ce pradziadek ilekro\u0107 si\u0119ga\u0142 po Bibli\u0119, my\u0142 uprzednio r\u0119ce i modli\u0142 si\u0119 o \u0142ask\u0119 m\u0105drego czytania. M\u00f3j pierwszy nauczyciel j\u0119zyka hebrajskiego bi\u0142 mnie linijk\u0105 po d\u0142oni, gdy o\u015bmieli\u0142em si\u0119 dotkn\u0105\u0107 palcem \u015bwi\u0119tych liter Pi\u0119cioksi\u0119gu”.<\/em> <\/p>\n\n\n\n ,,Dziadek od wczesnej m\u0142odo\u015bci zapisywa\u0142 drobnym, hebrajskim pismem na wewn\u0119trznych stronach ok\u0142adek Biblii, a potem na wklejonych do niej arkusikach papieru, przyci\u0119tych z pedantyczn\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 do rozmiar\u00f3w Ksi\u0119gi, daty \u015bmierci swoich przodk\u00f3w i najbli\u017cszych z rodziny. By\u0142y to kronikarskie zapiski o \u015bmierci jego prapradziadk\u00f3w, pradziadk\u00f3w i dziadk\u00f3w. Praprababek, prababek, i babek, stryj\u00f3w i wuj\u00f3w, braci stryjecznych, dzieci, wnuk\u00f3w, a na koniec mojej babki. Gdy wpisywa\u0142 jej imi\u0119 \u2013 sta\u0142em w\u0142a\u015bnie obok niego \u2013 zapyta\u0142em: <\/em><\/p>\n\n\n\n – dlaczego zapisujesz w Biblii imiona umar\u0142ych<\/em>?<\/p>\n\n\n\n – bo jest ksi\u0119g\u0105 \u017cywych \u2013 odpar\u0142, nie przerywaj\u0105c pisania”.<\/em> <\/p>\n\n\n\n ,,Wieczory po\u015bwi\u0119cone wsp\u00f3lnemu czytaniu Pisma \u015awi\u0119tego nale\u017c\u0105 do moich najpi\u0119kniejszych wspomnie\u0144 z czas\u00f3w ch\u0142opi\u0119ctwa. Dziadek i ja siedzieli\u015bmy w jadalnym pokoju, dziadek w fotelu obitym sk\u00f3r\u0105, ja na krze\u015ble. Kr\u0105g \u015bwiat\u0142a spod umbry gazowej lampy \u2013 by\u0142a przerobiona z naftowej \u2013 pada\u0142 na st\u00f3\u0142 i na otwart\u0105 przede mn\u0105 Bibli\u0119. Du\u017cych rozmiar\u00f3w zegar, stoj\u0105cy w k\u0105cie, r\u00f3wnomiernie tyka\u0142 i co kwadrans sennym biciem odmierza\u0142 czas. A potem pok\u00f3j zalega\u0142a cisza pachn\u0105ca rodzynkami, t\u0142uczonym cynamonem i go\u017adzikami, kt\u00f3re babka przechowywa\u0142a w kredensie. Tego wieczoru dziadek po\u0142o\u017cy\u0142 d\u0142onie na por\u0119czach fotela i rzek\u0142:<\/em><\/p>\n\n\n\n – Czytaj powoli i wyra\u017anie. Nie po\u0142ykaj liter. Wejd\u017a w siebie i miej na uwadze, \u017ce czytasz Pismo \u015awi\u0119te.<\/em><\/p>\n\n\n\n Po tym \u0142agodnym upomnieniu, wypowiedzianym z lekka drwi\u0105cym tonem, dostrzegalnym raczej w modulacji g\u0142osu ni\u017c w samej tre\u015bci wypowiedzianego zdania \u2013 zacz\u0105\u0142em czyta\u0107, jak mog\u0142em najwyra\u017aniej.<\/em> <\/p>\n\n\n\n Dziadek zamy\u015bli\u0142 si\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n Do pokoju wesz\u0142a babka. Trzyma\u0142a w r\u0119kach mis\u0119 z jab\u0142kami. Widz\u0105c dziadka pogr\u0105\u017conego w my\u015blach, cofn\u0119\u0142a si\u0119 i cicho zamkn\u0119\u0142a za sob\u0105 drzwi. W pokoju zosta\u0142 przez chwil\u0119 szelest jej at\u0142asowej sukni. <\/em><\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017aniej babka wesz\u0142a ponownie do pokoju i postawi\u0142a na stole mis\u0119 z jab\u0142kami, po czym otworzy\u0142a drzwi kredensu, wyj\u0119\u0142a talerzyk z rodzynkami i postawi\u0142a go obok mnie na stole. Zegar wybi\u0142 kwadrans. I zn\u00f3w zaleg\u0142a cisza pachn\u0105ca rodzynkami, t\u0142uczonym cynamonem i go\u017adzikami”. <\/em><\/p>\n\n\n\n ,,Chyba by\u0142em w si\u00f3dmej klasie gimnazjalnej. Pewnego wiosennego dnia dziadek i ja wybrali\u015bmy si\u0119 na przechadzk\u0119 za miasto, w kierunku G\u00f3ry \u015bw. Marcina. Min\u0119li\u015bmy plac Sanguszk\u00f3w, po\u0142o\u017cony w g\u0142\u0119bi pi\u0119knego, starego parku w\u015br\u00f3d czerwonych buk\u00f3w i platan\u00f3w, i wyszli\u015bmy na drog\u0119 wysadzan\u0105 dzikimi jab\u0142oniami. Pi\u0119\u0142a si\u0119 faluj\u0105cym garbem do podn\u00f3\u017ca g\u00f3ry, na kt\u00f3rej szczycie wznosi\u0142y si\u0119 wyszczerbione, ceglaste ruiny zamku Tarnowskich. <\/em><\/p>\n\n\n\n Dziadek przystan\u0105\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n – jest tak pi\u0119knie, \u017ce warto pom\u00f3wi\u0107 o Biblii \u2013 powiedzia\u0142. I pocz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107 o sztuce jej czytania.<\/em><\/p>\n\n\n\n Monolog dziadka mam \u017cywo w pami\u0119ci, chocia\u017c nie jestem pewien, czy go w ca\u0142o\u015bci wypowiedzia\u0142 podczas naszej przechadzki, na drodze wysadzanej dzikimi jab\u0142oniami. Prawdopodobnie niekt\u00f3re jego sformu\u0142owania, pochodz\u0105ce z p\u00f3\u017aniejszego okresu \u2013 do tego tematu wielokrotnie jeszcze w przysz\u0142o\u015bci wraca\u0142 \u2013 pod\u015bwiadomie po\u0142\u0105czy\u0142em ze sob\u0105 w zamkni\u0119t\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, kieruj\u0105c si\u0119 wrodzon\u0105 mi sk\u0142onno\u015bci\u0105 do jedno\u015bci czasu, miejsca i akcji. Zreszt\u0105 wyznawany przeze mnie czas \u2013 ka\u017cdy jest wyznawc\u0105 swojego w\u0142asnego czasu \u2013 odmierzam tre\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 w sobie zawiera, dlatego dla mnie dwa zdarzenia, nawet od siebie odleg\u0142e w czasie, je\u017celi wyra\u017caj\u0105 identyczn\u0105 tre\u015b\u0107, dziej\u0105 si\u0119 zawsze r\u00f3wnocze\u015bnie. <\/em><\/p>\n\n\n\n – Symeon ben Jochaj zwyk\u0142 mawia\u0107, \u017ce ka\u017cde s\u0142owo Pisma kryje tajemnic\u0119 \u2013 m\u00f3wi\u0142 dziadek \u2013 a poniewa\u017c do tajemnicy wiedzie zazwyczaj wiele dr\u00f3g, staraj si\u0119 Bibli\u0119 czyta\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby. Niekiedy czytaj ,,z m\u0119drca szkie\u0142kiem i okiem\u201d, badaj uwa\u017cnie ka\u017cde s\u0142owo tekstu, innym za\u015b razem popu\u015b\u0107 wodze wyobra\u017ani i rozwa\u017caj z bystro\u015bci\u0105 nieco mniej badawcz\u0105 i wyostrzon\u0105, ale za to z sercem bardziej otwartym, na wypadki dziej\u0105ce si\u0119 na kartach Ksi\u0119gi. Za ka\u017cdym razem odnajdziesz w tych fragmentach inne warto\u015bci. Je\u017celi przeczytasz ten i \u00f3w rozdzia\u0142 dwadzie\u015bcia razy, powiniene\u015b przynajmniej dziesi\u0119\u0107 razy czyta\u0107 go inaczej i za ka\u017cdym razem odkrywa\u0107 w nim inne obszary. Nigdy jednak nie b\u0105d\u017a pewny, \u017ce dotar\u0142e\u015b do w\u0142a\u015bciwego jego sensu, do sedna sprawy. Nie popadaj w pop\u0142och, je\u017celi za ka\u017cdym czytaniem inne warto\u015bci wydob\u0119dziesz z tego samego tekstu, nawet takie, kt\u00f3re sobie nawzajem przecz\u0105. Biblia jest \u017cywio\u0142em bez dna i granic. Nikt z badaczy, egzeget\u00f3w, teolog\u00f3w, uczonych, pisarzy nie dotar\u0142 do jej najg\u0142\u0119bszych \u017ar\u00f3de\u0142. Dlatego nie zra\u017caj si\u0119, je\u017celi w Biblii czego\u015b nie zrozumiesz. M\u0105drzejsi od Ciebie r\u00f3wnie\u017c nie rozumieli wszystkiego. Ale b\u0105d\u017a zawsze przygotowany na nieprzewidziane odkrycia i znaleziska, kt\u00f3re podczas poprzednich lektur wymkn\u0119\u0142y si\u0119 twojej uwadze. Ten sam rozdzia\u0142 czyta\u0107 b\u0119dziesz wielokrotnie i nie wpadniesz na \u015blad tego, czego szukasz, a\u017c nagle, za kt\u00f3rym\u015b razem, nie tylko otrzymasz jasn\u0105 odpowied\u017a na trapi\u0105ce ci\u0119 pytania, ale trafisz na dotychczas niezauwa\u017cone przez ciebie pok\u0142ady obraz\u00f3w i my\u015bli, i wtedy ujrzysz to, co by\u0142o ca\u0142kowicie zas\u0142oni\u0119te przed tob\u0105 podczas wszystkich poprzednich lektur. Biblia jest podobna do Boga. Nie pozwala, by j\u0105 poznawano i zg\u0142\u0119biano do samego dna. <\/em><\/p>\n\n\n\n I to jest wszystko, co zachowa\u0142em w pami\u0119ci i monologu dziadka o sztuce czytania Biblii. Wskaz\u00f3wki te sta\u0142y si\u0119 dla mnie drogowskazem podczas ka\u017cdorazowej lektury Ksi\u0119gi, ochroni\u0142y mnie przed niejednym b\u0142\u0105dzeniem i zaoszcz\u0119dzi\u0142y mi wielu rozczarowa\u0144. Dlatego zawsze z uczuciem rozrzewnienia wracam do wspomnie\u0144 o tej podmiejskiej przechadzce, do czerwonych buk\u00f3w i platan\u00f3w, i drogi wysadzanej dzikimi jab\u0142oniami, i do starca, kt\u00f3rego wysoka posta\u0107 rzuca dobry cie\u0144 na moje dzieci\u0144stwo i pierwsz\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107. Pami\u0119\u0107 jest jak westchnienie”. <\/em><\/p>\n\n\n\n I na koniec kilka s\u0142\u00f3w o albumie. Tworzy\u0142 si\u0119, urealnia\u0142\nprzez tygodnie. Liczy 64 strony. Format A4. Zawiera kilkadziesi\u0105t dla mnie\nwa\u017cnych fotografii. Wypowiedzia\u0142em przed kilkoma dniami s\u0142owa, \u017ce jest on\nbardzo m\u00f3j. Prywatny, imienny, jakby zastrze\u017cony dla mnie. To wielka\nsatysfakcja i czysta rado\u015b\u0107. Ukazuj\u0119 w nim \u015bwiat o kt\u00f3rym czyta\u0142em, poznawa\u0142em\ngo przez lata. By tego dotkn\u0105\u0107, zmierzy\u0107 si\u0119, by niejednokrotnie poszuka\u0107 w\nsobie odwagi. Mo\u017ce spogl\u0105daj\u0105c na moje zdj\u0119cia, kto\u015b w obrazie s\u0119dziwego\nchasyda dostrze\u017ce jakiego\u015b dziadka, podobnego do dziadka Romana Brandstaettera.\nA mo\u017ce w m\u0142odym licu kto\u015b b\u0119dzie upatrywa\u0142 podobie\u0144stwo do Autora z czas\u00f3w\nm\u0142odo\u015bci, zas\u0142uchanego w dziadkowych opowie\u015bciach. Pragn\u0119 by te opowie\u015bci\nprzenika\u0142y si\u0119. Uzupe\u0142nia\u0142y. Dope\u0142nia\u0142y. <\/p>\n\n\n\n Pragn\u0119 na koniec Serdecznie Podzi\u0119kowa\u0107 Pani Lucynie Roma\u0144skiej \u2013 Prezes Stowarzyszenia Fotograficznego ,,Przeciw Nico\u015bci\u201d. Zako\u0144cz\u0119 s\u0142owami Romana Brandstaettera z Jego ,,Przypadk\u00f3w\nmojego \u017cycia\u201d, zbioru lu\u017anych kr\u00f3tkich opowiastek. Bo przecie\u017c m\u00f3j album\nzatytu\u0142owany ,,Chasydzi\u201d to w\u0142a\u015bnie moje skromne dzie\u0142o. <\/p>\n\n\n\n Nieub\u0142agane oczy czasu<\/em><\/p>\n\n\n\n ,,Gdy po d\u0142ugiej pracy uko\u0144czy\u0142e\u015b swoje dzie\u0142o, prac\u0119 nad nim rozpoczyna nieub\u0142agany czas, kt\u00f3ry czyni z nim wszystko, cokolwiek zechce. Mo\u017ce je u\u015bmierci\u0107 i powt\u00f3rnie przywr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia, mo\u017ce je pog\u0142\u0119bi\u0107 i sp\u0142yci\u0107, przyda\u0107 mu blasku lub przy\u0107mi\u0107, odmieni\u0107 jego sens i warto\u015b\u0107. Uko\u0144czywszy swe dzie\u0142o nigdy nie m\u00f3w, \u017ce\u015b je uko\u0144czy\u0142. B\u0105d\u017a rad, je\u017celi spo\u015br\u00f3d wielu twoich dzie\u0142 jedno znajdzie umiarkowan\u0105 \u0142ask\u0119 w nieub\u0142aganych oczach czasu”. <\/em><\/p>\n\n\n\n Szczerze polecam literatur\u0119 Romana Brandstaettera. To\nposta\u0107 z pogranicza kultur, cz\u0142owiek ,,podw\u00f3jnej \u015bwiadomo\u015bci\u201d. Po jego \u015bmierci\nw jego mieszkaniu znaleziono menor\u0119, na kt\u00f3rej zawiesi\u0142 r\u00f3\u017caniec. Tak po\u0142\u0105czy\u0142\ndwa symbole wiary, w kt\u00f3rej si\u0119 urodzi\u0142 i kt\u00f3r\u0105 odkry\u0142. <\/p>\n\n\n\n Siadaj\u0105c do tego wpisu, dziel\u0105c si\u0119 rado\u015bci\u0105 mam skromn\u0105\nnadziej\u0119, \u017ce mo\u017ce i przed kim\u015b z Was odkryj\u0119 posta\u0107 tego niezwyk\u0142ego Cz\u0142owieka.\n<\/p>\n\n\n\n A skoro za dni kilka czas Pi\u0119knych \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, prosz\u0119 przyjmijcie \u017cyczenia, by ta wyj\u0105tkowa noc oraz podobne dni przynios\u0142y Wam wiele rado\u015bci, spokoju i szcz\u0119\u015bcia. Du\u017co Dobra dla Was. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwsze moje spotkania to pocz\u0105tkowe lata osiemdziesi\u0105te ubieg\u0142ego stulecia, na starym \u017cydowskim kirkucie w rodzinnym Tarnowie. Ogromnie zaniedbany cmentarz, setki pochylonych macew, trudne do przebrni\u0119cia chaszcze. Oplataj\u0105ce, ekspansywne bluszcze, dzikie koty, \u015bwiat niby w samym centrum miasta a jakby zapomniany […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9143,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,168],"tags":[288,201,231,184,309,212,267,202],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8549.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-2ns","jetpack-related-posts":[{"id":7292,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7292","url_meta":{"origin":9142,"position":0},"title":"TAJEMNICZY OGR\u00d3D…","author":"admin","date":"4 wrze\u015bnia 2019","format":false,"excerpt":"Przygotowuj\u0105c przed kilkoma dniami kolejn\u0105 ,,Kartk\u0119 z kalendarza\u201d, wyszukuj\u0105c do niej ilustracje z wrzosowiskami w roli g\u0142\u00f3wnej, poruszy\u0142em milcz\u0105c\u0105 strun\u0119. Gdzie\u015b w oddali us\u0142ysza\u0142em zapomniane ju\u017c takty wspania\u0142ej muzyki Zbigniewa Preisnera ze \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowej do filmu p.t. ,,Tajemniczy ogr\u00f3d\u201d. ,,Winter Light\u201d, ko\u0144cowy motyw towarzyszy\u0142 mi od tego czasu w dw\u00f3ch\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/1-3.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6503,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6503","url_meta":{"origin":9142,"position":1},"title":"SPACEREM PO BIESZCZADACH","author":"admin","date":"2 grudnia 2018","format":false,"excerpt":"Bieszczady... Ka\u017cdy chyba by\u0142, ka\u017cdy przedepta\u0142 przynajmniej kilka szlak\u00f3w, dotkn\u0105\u0142 po\u0142onin, poczu\u0142 zapach traw, zag\u0142\u0119bi\u0142 si\u0119 w doliny, by us\u0142ysze\u0107 skrzypienie starych desek w wiekowych cerkiewkach, odkry\u0107 pozosta\u0142o\u015bci wiosek, kt\u00f3re odesz\u0142y na zawsze... Bieszczady to te\u017c jednak ludzie, jak cho\u0107by Stanis\u0142aw Or\u0142owski, spotkany w Smolniku obok s\u0119dziwej, bojkowskiej staruszki. Podjecha\u0142\u2026","rel":"","context":"In "Ciekawe miejsca"","block_context":{"text":"Ciekawe miejsca","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=180"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Spacerem-po-Bieszczadach.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8332,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8332","url_meta":{"origin":9142,"position":2},"title":"\u015aWIAT W PASTELACH","author":"admin","date":"28 maja 2020","format":false,"excerpt":"Stawali\u015bmy czasem przed obrazem w Galerii. Bywa\u0142o, \u017ce przed miniaturk\u0105. Innym razem przed monumentalnym p\u0142\u00f3tnem licz\u0105cym kilka metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Kiedy po nied\u0142ugim czasie powracam my\u015bl\u0105 do tych chwil, przywo\u0142uj\u0119 co\u015b co utkwi\u0142o mi w pami\u0119ci, i konstatuj\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce nawet to co ukryte bywa w male\u0144kich ramach, zawiera tak wiele\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/B\u0142a\u017cej-2-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6829,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6829","url_meta":{"origin":9142,"position":3},"title":"WIE\u015a P\u0118DZLEM I PI\u00d3REM MALOWANA","author":"admin","date":"19 marca 2019","format":false,"excerpt":"Od wielu ju\u017c lat obserwuj\u0119 fenomen pewnej ma\u0142opolskiej wioski. Padaj\u0105 s\u0142owa o t\u0119sknocie i ciekawo\u015bci by to miejsce zobaczy\u0107 oraz g\u0142osy rozczarowania, smutku, roz\u017calenia po odwiedzinach. Zazwyczaj karmimy swe zmys\u0142y kolorowymi obrazami, reszt\u0119 wyobra\u017ania podpowie\u2026 Obraz przesta\u0142 by\u0107 ju\u017c aktorem drugiego planu. Komunikacja zdominowana przez dziesi\u0105tki lat przez s\u0142owo, zosta\u0142a\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/1-2.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7758,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7758","url_meta":{"origin":9142,"position":4},"title":"NIEDZIELA","author":"admin","date":"29 marca 2020","format":false,"excerpt":"Tak sobie my\u015bl\u0119, \u017ce skoro dzi\u015b niedziela, to mo\u017ce zaprosz\u0119 Was do ko\u015bcio\u0142a. Tym bardziej, kiedy tak trudny czas zar\u00f3wno w naszej Ojczy\u017anie jak i ca\u0142ym \u015bwiecie. Przy okazji poka\u017c\u0119 Wam jak zwykle kilka zdj\u0119\u0107. Zastanawia\u0142em si\u0119 do kt\u00f3rych tym razem zagl\u0105dn\u0105\u0107, bowiem na przestrzeni lat uda\u0142o mi si\u0119 wst\u0105pi\u0107\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1-2.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6084,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6084","url_meta":{"origin":9142,"position":5},"title":"BIESZCZADY LETNIM \u015aWITEM","author":"admin","date":"4 pa\u017adziernika 2018","format":"video","excerpt":"Taniec mgie\u0142 w promieniach budz\u0105cego si\u0119 s\u0142o\u0144ca. Przesypiamy najpi\u0119kniejsz\u0105 por\u0119 dnia. S\u0142o\u0144ce te\u017c niby wstaje zaspane, ale chyba tak d\u0142ugo jak my, nie spogl\u0105da w lustro ;-) Bierze pod pach\u0119 palet\u0119 farb, p\u0119dzle i miesza bezustannie kolory. Barwi, spogl\u0105da ukradkiem... i zn\u00f3w co\u015b doda, a jak r\u00f3wnocze\u015bnie i Wiatr postanowi\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/miniaturka-filmu-bieszczady.jpg?fit=1200%2C521&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9142"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9142"}],"version-history":[{"count":36,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10957,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9142\/revisions\/10957"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9143"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8562.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8564.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8575.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8571.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8582.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8573.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8576.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8579.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8587.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8589.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n
Za \u017cyczliwo\u015b\u0107, ogromny wk\u0142ad i zaanga\u017cowanie by album ten m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 oraz by odda\u0142 to co w moim sercu. W Pani osobie spotka\u0142em czu\u0142ego, wra\u017cliwego s\u0142uchacza. Jestem ogromnie Wdzi\u0119czny za ca\u0142y trud, za mn\u00f3stwo ciep\u0142ych, konstruktywnych rad. Dzieli\u0142a Pani si\u0119 ze mn\u0105 swoj\u0105 wiedz\u0105 i do\u015bwiadczeniem. To bezcenne. DZI\u0118KUJ\u0118. <\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8583.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8584.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8585.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8588.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8590.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/album-8586.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n