{"id":8149,"date":"2020-05-06T17:54:45","date_gmt":"2020-05-06T17:54:45","guid":{"rendered":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8149"},"modified":"2022-07-28T08:13:27","modified_gmt":"2022-07-28T08:13:27","slug":"nauka-czytania","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8149","title":{"rendered":"NAUKA CZYTANIA"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 rok 2014. Lato. Od kilku dni pod\u0105\u017ca\u0142em szlakiem drewnianej architektury. Troch\u0119 zabawi\u0142em w Bieszczadach, a p\u00f3\u017aniej dzie\u0144 za dniem w\u0119drowa\u0142em po Beskidzie Niskim. Tego dnia dotar\u0142em do S\u0119kowej. Odwiedzi\u0142em ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw. Filipa i \u015bw. Jakuba, i postanowi\u0142em ruszy\u0107 do nieodleg\u0142ych Owczar, gdzie na totalnym kra\u0144cu \u015bwiata przycupni\u0119ta stoi pi\u0119kna cerkiew p.w. Opieki Matki Bo\u017cej. Miejsce to odwiedza\u0142em ju\u017c kilka razy, zawsze z t\u0105 sam\u0105 rado\u015bci\u0105 i entuzjazmem. S\u0105 tereny, kt\u00f3re ciesz\u0105 mocniej, do kt\u00f3rych jakby bardziej t\u0119sknimy. Owczary s\u0105 takim w\u0142a\u015bnie miejscem. Usytuowane na ko\u0144cu drogi, do kt\u00f3rych wiedzie dolinka praktycznie z jednego tylko kierunku. Szybko zapada\u0142 wiecz\u00f3r, pot\u0119gowany czarnymi, g\u0119stymi chmurami. Nawet pierwsze krople zacz\u0119\u0142y niepokoi\u0107 mnie ju\u017c przy opuszczaniu S\u0119kowej. Z ka\u017cdym kolejnym kilometrem deszcz nasila\u0142 si\u0119, w pewnym momencie osi\u0105gaj\u0105c rozmiary nawa\u0142nicy. Kiepski czas na poszukiwanie noclegu. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u00f3wczas w tych stronach nikt nie bawi\u0142 si\u0119 agroturystyk\u0105 czy jakimkolwiek my\u015bleniem o noclegach. \u017bywej duszy, strugi deszczu i na poboczu stoi przygarbiona starowinka. Jakby nie dostrzega\u0142a, \u017ce \u015bciana wody leje si\u0119 z czarnego nieba. Jakby czeka\u0142a tam tylko na m\u00f3j przyjazd. By w zasadzie poinformowa\u0107, \u017ce nikt w tej dolinie mnie raczej nie przenocuje, cho\u0107 jest kto\u015b, do kogo mog\u0119 zapuka\u0107 i zapyta\u0107. Prawie na ko\u0144cu wioski, niedaleko ju\u017c cerkwi, na ma\u0142ej g\u00f3rce. Dotar\u0142em, wyszed\u0142 m\u0119\u017cczyzna. Powiedzia\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie wyje\u017cd\u017caj\u0105 z \u017con\u0105 na rodzinn\u0105 uroczysto\u015b\u0107 do brata. \u017be ju\u017c od lat nie bawi si\u0119 w agroturystyk\u0119, cho\u0107 czasem o tym my\u015bli. Tu\u017c obok, raptem kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w sta\u0142 niski stary domek. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142 to dom rodzinny, od lat ju\u017c nie zamieszkany. Z niesprawn\u0105 kanalizacj\u0105, cho\u0107 w zasadzie wszystko co potrzeba tam jest. Ba, mo\u017ce kto\u015b uwierzy lub te\u017c nie, ale gospodarz ten pokiwa\u0142 g\u0142ow\u0105 i u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119. M\u00f3wi do mnie tak: wie pan, kilka lat stoi ten pustostan, ot taka bardziej graciarnia. Ale \u017cona wci\u0105\u017c mnie przynagla\u0142a bym z\u0142o\u017cy\u0142 tam \u0142\u00f3\u017cko, kt\u00f3re kupione i zapakowane sta\u0142o ju\u017c od dawna. I wie pan? Wczoraj to wszystko skr\u0119ci\u0142em \ud83d\ude42 Je\u015bli wi\u0119c panu odpowiada taki nocleg, to zaraz przynosz\u0119 klucz. <\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Owczary, cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej – 1653 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dodam, \u017ce ca\u0142a ta kr\u00f3tka rozmowa\nodbywa\u0142a si\u0119 w strugach deszczu. Kto\u015b nawet w\u00f3wczas czuwa,\nspogl\u0105da na nas z g\u00f3ry. Kt\u00f3ry to ju\u017c raz?!? \n<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Powro\u017anik – cerkiew \u015bw. Jakuba , ok 1600 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dos\u0142ownie po kilku minutach przysz\u0142a \u017cona tego pana, przynios\u0142a czyst\u0105 po\u015bciel, r\u0119czniki, myd\u0142o, szampon, wszystko pachn\u0105ce. M\u0105\u017c jej przyni\u00f3s\u0142 dwa wiadra wody, przepraszaj\u0105c \u017ce taka niedogodno\u015b\u0107, \u017ce nie mog\u0105 zaprosi\u0107 mnie na kolacj\u0119, poniewa\u017c ju\u017c s\u0105 sp\u00f3\u017anieni, powinni ju\u017c wyjecha\u0107, ale zapraszaj\u0105 mnie za 2-3 godziny je\u015bli nie b\u0119d\u0119 jeszcze spa\u0107… Dach nad g\u0142ow\u0105. Ciep\u0142y, suchy dom, wygodne nowe \u0142\u00f3\u017cko, pachn\u0105ca po\u015bciel. Za oknem pot\u0119\u017cna burza, b\u0142yskawice rozdzieraj\u0105ce niebo. Do cerkwi mo\u017ce 300 metr\u00f3w, mo\u017ce ciut wi\u0119cej… Le\u017c\u0105c ju\u017c i odpoczywaj\u0105c pomy\u015bla\u0142em o tym jak wygl\u0105daj\u0105 te nasze zwyczajne codzienno\u015bci. Wybory, poszukiwanie kolejnych dr\u00f3g… Kiedy w dniu poprzednim przemierza\u0142em Magurski Park Narodowy, kiedy zagl\u0105da\u0142em do mijanych cerkiewek w Krempnej, Kotani, \u015awi\u0105tkowej, gospodarz kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 mnie pod sw\u00f3j dach, pod wp\u0142ywem impulsu skr\u0119ca\u0142 \u0142\u00f3\u017cko… W\u00f3wczas jeszcze niczego o sobie nie wiedzieli\u015bmy, nie mieli\u015bmy nawet \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce w kolejnym dniu drogi nasze si\u0119 skrzy\u017cuj\u0105. <\/p>\n\n\n\n

  • \"\"
    Czarna – cerkiew \u015bw. Dymitra, 1764 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
  • \"\"
    Nowica – cerkiew \u015bw. Paraskewy, 1842 rok<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

    Rankiem, w s\u0142onecznej ju\u017c aurze, przegadali\u015bmy chyba dwie godziny. Wspomn\u0119 jedynie o niesamowitym zdarzeniu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przed wieloma laty, w tym ma\u0142ym, skromnym domku nocowa\u0142 Karol Wojty\u0142a, w\u00f3wczas jeszcze zwyk\u0142y ksi\u0105dz. Go\u015bci\u0142 Go tato, czy te\u017c dziadek tego pana (ju\u017c nie pami\u0119tam szczeg\u00f3\u0142\u00f3w)<\/p>\n\n\n\n

    • \"\"
      Owczary – cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej, 1653 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
    • \"\"
      Owczary – cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej, 1653 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
    • \"\"
      Owczary – cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej, 1653 rok<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

      Przywo\u0142am jeszcze inn\u0105 my\u015bl. Ot\u00f3\u017c ju\u017c wspomina\u0142em fakt, Mama moja pochodzi z Kres\u00f3w, mieszka\u0142a niedaleko Lwowa. Wielokrotnie w opowiadaniach o swoim wczesnym dzieci\u0144stwie malowa\u0142a obraz, \u017ce prawie codziennie id\u0105c ze swoj\u0105 Mam\u0105 a moj\u0105 Babci\u0105, mija\u0142y cerkiew. \u017be przygl\u0105da\u0142a si\u0119 jej za ka\u017cdym razem, cho\u0107 nigdy w \u015brodku nie by\u0142a. Ciekawi\u0142o j\u0105 jak wygl\u0105da wn\u0119trze, ale by\u0142o nieosi\u0105galne, obce… bo przecie\u017c chodzili do ko\u015bcio\u0142a… <\/p>\n\n\n\n

      • \"\"
        Gr\u0105ziowa – cerkiew Narodzenia NMP, 1731 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
      • \"\"
        Gr\u0105ziowa – cerkiew Narodzenia NMP, 1731 rok<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

        Mo\u017ce st\u0105d teraz bierze si\u0119 ta moja t\u0119sknota i ciekawo\u015b\u0107, by zagl\u0105da\u0107 w r\u00f3\u017cne miejsca, by poznawa\u0107, uczy\u0107 si\u0119 czyta\u0107, poszukiwa\u0107. By mo\u017ce komu\u015b nawet odrobin\u0119 pom\u00f3c. Pami\u0119tam bowiem, kiedy pierwszy raz przekroczy\u0142em pr\u00f3g cerkwi, wszystko by\u0142o dla mnie obce. W zasadzie kolorowy ikonostas przyt\u0142oczy\u0142 mnie, nie rozumia\u0142em istoty oraz symboli. Dzi\u015b jest wiele \u0142atwiej, dost\u0119p do wiedzy jest bardzo rozleg\u0142y ale i prosty. Mam wra\u017cenie, \u017ce i spotkani ludzie s\u0105 bardziej ch\u0119tni by dzieli\u0107 si\u0119, i s\u0105 przygotowani jak t\u0119 wiedz\u0119 dawkowa\u0107, prowadzi\u0107 bezpiecznie krok po kroku…<\/p>\n\n\n\n

        \"\"
        Wysowa – cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, 1779 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

        Postem tym chc\u0119 spr\u00f3bowa\u0107… mo\u017ce od czasu do czasu postaram si\u0119 co\u015b opowiedzie\u0107, zwr\u00f3ci\u0107 na co\u015b uwag\u0119. By mo\u017ce kolejne odwiedziny by\u0142y bardziej czytelne. Zrozumia\u0142e. Wprawdzie przysz\u0142o\u015b\u0107 poka\u017ce co z tego uda si\u0119 zrealizowa\u0107, ale chc\u0119 z Wami odwiedzi\u0107 i synagog\u0119, zainteresowa\u0107 i meczetem. Kultury nasze przecinaj\u0105 si\u0119, s\u0105 miejsca, \u017ce dos\u0142ownie przylegaj\u0105 do siebie, mieszaj\u0105 si\u0119, ubogacaj\u0105. Warto korzysta\u0107, poszukiwa\u0107, uczy\u0107 si\u0119 wsp\u00f3lnie rozmawia\u0107…<\/p>\n\n\n\n

        \"\"
        Wysowa – cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, 1779 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

        Tak wi\u0119c, dzi\u015b cerkiew… to co wniej najbardziej charakterystyczne… co uderza niejako na wej\u015bciu. By pozna\u0107, \u017ce i za t\u0105 \u015bcian\u0105 co\u015b jest. A w zasadzie, \u017ce dopiero za ni\u0105 jest to co najwa\u017cniejsze, cho\u0107 niewidoczne dla oczu. Kto\u015b przyzwyczajony do wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a, rozumie, \u017ce o\u0142tarz jest zwie\u0144czeniem \u015bwi\u0105tyni w kt\u00f3rej si\u0119 znajduje. \u017be jest najwa\u017cniejszym i ostatnim elementem wyposa\u017cenia. Pierwsze wra\u017cenie z cerkwi jest podobne, \u017ce za dok\u0142adnie dopasowan\u0105 \u015bcian\u0105 ikon ju\u017c niczego innego nie ma. A przecie\u017c to dopiero granica mi\u0119dzy profanum i sacrum. Ale ona nie dzieli a \u0142\u0105czy oba wymiary. Wiele g\u0142os\u00f3w przedstawia sacrum i profanum jako co\u015b odleg\u0142ego od siebie, jako zupe\u0142nie dwa oddzielne \u015bwiaty. Cho\u0107 tak naprawd\u0119 s\u0105 sobie niezwykle bliskie. Wr\u0119cz nie mog\u0105 si\u0119 realizowa\u0107 bez siebie. Ubogacaj\u0105 wzajemnie, przenikaj\u0105, dope\u0142niaj\u0105. I znakomitym w\u0142a\u015bnie przyk\u0142adem tej sp\u00f3jno\u015bci jest cerkiew i znajduj\u0105cy si\u0119 w niej ikonostas. <\/p>\n\n\n\n

        • \"\"
          Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
        • \"\"
          Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

          Sama nazwa ikonostas pochodzi od greckich s\u0142\u00f3w eikonostasis, gdzie eikon oznacza obraz, a stasis – postawienie. Dla znaj\u0105cych j\u0119zyk rosyjski brzmienie jest bardzo wymowne i czytelne – o\u0142tarnaja priegrada. To chyba najwa\u017cniejsze wyposa\u017cenie cerkwi, przynajmniej dla zwyk\u0142ego obserwatora, uczestnika, miejsca w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 wierni. <\/p>\n\n\n\n

          \"\"
          Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

          Jak wspomnia\u0142em powy\u017cej \u015bciana ta, przegroda niejako rozdziela dwa \u015bwiaty. Widzialny i niewidzialny. \u015awiat zmys\u0142\u00f3w i \u015bwiat duchowy. Ca\u0142y ikonostas przedstawiany jest jako jedna wielka ikona Chrystusa, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy element ludzki z elementem boskim. <\/p>\n\n\n\n

          \"\"
          Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

          Po drugiej stronie ikonostasu znajduje si\u0119 miejsce ,,naj\u015bwi\u0119tsze” czyli prezbiterium. Pragn\u0119 jednak zaj\u0105\u0107 si\u0119 stron\u0105, kt\u00f3ra przyci\u0105ga wzrok wiernego, lub wchodz\u0105cego do cerkwi. Ca\u0142o\u015b\u0107 bowiem ma okre\u015blony porz\u0105dek i hierarchi\u0119. Tak jak ka\u017cda, nawet najmniejsza pojedyncza ikona pos\u0142uguje si\u0119 j\u0119zykiem symboli, tak i ca\u0142y ikonostas poucza i jednoczy. <\/p>\n\n\n\n

          \"\"
          Nowica – cerkiew \u015bw. Paraskewy 1842 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

          Klasyczny ikonostas jest pi\u0119ciorz\u0119dowy, cho\u0107 pr\u00f3bowano rozbudowywa\u0107 go do sze\u015bciu, a nawet siedmiu rz\u0119d\u00f3w. Takie jednak wyst\u0119puj\u0105 sporadycznie. Oczywi\u015bcie w wielu cerkwiach wyst\u0119puj\u0105 te\u017c ma\u0142e ikonostasy sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z jednego lub dw\u00f3ch rz\u0119d\u00f3w ikon. Posiadaj\u0105 form\u0119 uproszczon\u0105. W cerkwiach karpackich, do kt\u00f3rych zapraszam (ilustruj\u0119) ikonostasy posiadaj\u0105 zazwyczaj budow\u0119 czterorz\u0119dow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

          • \"\"
            Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
          • \"\"
            Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
          • \"\"
            Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
          • \"\"
            Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

            W najni\u017cszym rz\u0119dzie znajduj\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksze ikony oraz wrota. S\u0105 to ikony namiestne. Te g\u0142\u00f3wne wrota, usytuowane po \u015brodku, to Brama Kr\u00f3lewska, zwana te\u017c czasem Z\u0142otymi Wrotami, Bram\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 lub Wrotami Raju. Przez t\u0119 Bram\u0119 przechodzi jedynie kap\u0142an. W czasie koronacji przechodzi\u0142 przez ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3l. Pozosta\u0142e to Drzwi Diako\u0144skie, przeznaczone dla kap\u0142an\u00f3w, diakon\u00f3w, reprezentant\u00f3w ni\u017cszego duchowie\u0144stwa. Wszystkie te wrota przedzielone s\u0105 ikonami. Patrz\u0105c od strony obserwatora, pierwsza ikona od prawej, to tzw. ikona chramowa, czyli obrazuj\u0105ca \u015bwi\u0119tego b\u0119d\u0105cego patronem \u015bwi\u0105tyni. Za przyk\u0142ad do\u0142\u0105czam zdj\u0119cia ikon z jednej z najpi\u0119kniejszych cerkwi drewnianych w Polsce. To cerkiew w Kwiatoniu, w Beskidzie Niskim. Polecam to niezwyk\u0142e miejsce r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na przewodnika Pana Jana Hyr\u0119, opiekuna tej cerkwi oraz niezr\u00f3wnanego gaw\u0119dziarza. Lubimy tam zagl\u0105da\u0107. Patronk\u0105 tej \u015bwi\u0105tyni jest \u015bw. Paraskewia, \u015bwi\u0119ta bu\u0142garska mniszka ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego. Tak wi\u0119c na ikonie patrona w Kwiatoniu znajduje si\u0119 jej oblicze. Kolejna ikona w dolnym rz\u0119dzie to Chrystus Pantokrator (Zbawiciel), a po drugiej stronie Bramy Kr\u00f3lewskiej ikona Matki Bo\u017cej Hodegetrii z Dzieci\u0105tkiem Jezus. Ostatnia ikona, ta po lewej stronie przedstawia patrona lokalnie czczonego. W przypadku przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci cerkwi karpackich znajduje si\u0119 na niej \u015bw. Miko\u0142aj. Dodam jedynie, \u017ce na Bramie Kr\u00f3lewskiej znajduj\u0105 si\u0119 wizerunki czterech ewangelist\u00f3w lub ikona Zwiastowania. Natomiast na Drzwiach Diako\u0144skich umieszczane bywaj\u0105 ikony archanio\u0142\u00f3w Micha\u0142a i Gabriela lub pierwszych m\u0119czennik\u00f3w, Szczepana i Wawrzy\u0144ca. Te najwi\u0119ksze ikony zazwyczaj malowane s\u0105 obustronnie, poniewa\u017c mog\u0105 by\u0107 wystawiane lub u\u017cywane w procesjach.<\/p>\n\n\n\n

            <\/p>\n\n\n\n

            \"\"
            Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

            Drugi rz\u0105d ikon to tzw. prazdniki czyli ikony \u015bwi\u0105teczne. Jak sama nazwa wskazuje przedstawiaj\u0105 najwa\u017cniejsze \u015bwi\u0119ta w roku. Typowy zestaw to 12 ikon, zdarza si\u0119 jednak \u017ce mo\u017cna spotka\u0107 ich wi\u0119cej lub te\u017c mniej. W \u015brodku mi\u0119dzy prazdnikami znajduje si\u0119 zazwyczaj ikona Ostatniej Wieczerzy. Typowy zestaw obejmuje \u015bwi\u0119ta takie jak: Narodzenie Naj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy, Wprowadzenie Bogurodzicy do \u015awi\u0105tyni, Zwiastowanie, Narodzenie Chrystusa, Ofiarowanie, Chrzest, Przemienienie, Wskrzeszenie \u0141azarza, Wejscie do Jerozolimy, Ukrzy\u017cowanie, Zmartwychwstanie, Wniebowst\u0105pienie, Zst\u0105pienie Ducha \u015awi\u0119tego, Za\u015bni\u0119cie Bogurodzicy. <\/p>\n\n\n\n

            <\/p>\n\n\n\n

            • \"\"
              Brunary – cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a XVIII wiek<\/figcaption><\/figure><\/li>
            • \"\"
              Brunary – cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a XVIII wiek<\/figcaption><\/figure><\/li>
            • \"\"
              Brunary – cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a XVIII wiek<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

              Trzeci rz\u0105d to tzw. Grupa Deesis,\nprzedstawiaj\u0105ca Chrystusa na tronie mi\u0119dzy Mari\u0105 i \u015bw. Janem\nChrzcicielem. Opr\u00f3cz wymienionych, na osobnych ikonach przedstawieni\ns\u0105 aposto\u0142owie i \u015bwi\u0119ci. \n<\/p>\n\n\n\n

              Rz\u0105d czwarty to prorocy i ojcowie\nko\u015bcio\u0142a, m.in. Izajasz, Ezechiel, Daniel, kr\u00f3lowie Dawid i\nSalomon. \n<\/p>\n\n\n\n

              Rz\u0105d pi\u0105ty, to praojcowie,\npatriarchowie. Tacy jak Adam, Abraham, Izaak, Jakub, Noe, Moj\u017cesz,\nMelchizedek. \n<\/p>\n\n\n\n

              Zwie\u0144czenie ikonostasu stanowi krzy\u017c\nlub Golgota. \n<\/p>\n\n\n\n

              Jak wspomnia\u0142em powy\u017cej, wyst\u0119puj\u0105,\ncho\u0107 bardzo rzadko rz\u0119dy sz\u00f3sty lub si\u00f3dmy. Ukazuj\u0105 one M\u0119k\u0119\nPa\u0144sk\u0105 i sceny m\u0119cze\u0144stwa \u015bwi\u0119tych. \n<\/p>\n\n\n\n

              Oczywi\u015bcie to pewien kanon, natomiast lokalnie mog\u0105 zdarzy\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorakie odst\u0119pstwa. Cho\u0107by ze wzgl\u0119du na wyst\u0119powanie uproszczonych form, skromne przestrzenie ograniczaj\u0105ce wielko\u015b\u0107 oraz ilo\u015b\u0107 umieszczonych ikon. <\/p>\n\n\n\n

              <\/p>\n\n\n\n

              \"\"
              Kota\u0144 – cerkiew \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana, 1782 rok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

              Podlasie (dawna metropolia wile\u0144ska)\nposiada zmienione ikonostasy, g\u0142\u00f3wnie wzorowane s\u0105 na ikonostasie\ncerkwi \u015bw. Ducha w Wilnie. Mam nadziej\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci\nzaprezentuj\u0119 r\u00f3\u017cnice i g\u0142\u00f3wne cechy. \n<\/p>\n\n\n\n

              Mo\u017ce pierwsze wra\u017cenie to chaos, ale my\u015bl\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wny zarys, kr\u0119gos\u0142up jak to nazywam, jest czytelny. Z takim przygotowaniem du\u017co \u0142atwiej przyswaja\u0107 kolejne tajemnice. Samo pisanie ikony, to jakby ods\u0142anianie Nieba przez ikonopisa. to jakby zdejmowanie zas\u0142ony, odkrywanie tego, co prawdziwie duchowe. Ikona stoi na pograniczu zmagania si\u0119 mocy ciemno\u015bci ze \u015awiat\u0142o\u015bci\u0105. Michel Quenot w ksi\u0105\u017cce ,,Ikona. Okno ku wieczno\u015bci” pi\u0119knie napisa\u0142, \u017ce ikona ,,utkana jest z Bo\u017cego \u015bwiat\u0142a, dlatego nie zna cieni” <\/em><\/p>\n\n\n\n

              • \"\"
                Powro\u017anik – cerkiew \u015bw. Jakuba ok 1600 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
              • \"\"
                Powro\u017anik – cerkiew \u015bw. Jakuba ok 1600 rok<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

                Warto usi\u0105\u015b\u0107 w cerkwi na d\u0142u\u017cej, stara\u0107 si\u0119 pozna\u0107 to pi\u0119kno i \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107, poniewa\u017c \u015brodowisko liturgiczne jest jej naturalnym \u015brodowiskiem. W \u015bwi\u0105tyni bowiem zupe\u0142nie inaczej odbieramy \u0142\u0105czenie Nieba z ziemi\u0105. Odbieranie symboli… a ka\u017cda ikona przemawia w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny, wyj\u0105tkowy. <\/p>\n\n\n\n

                • \"\"
                  Ha\u0144czowa – cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej 1 po\u0142 XIX wieku<\/figcaption><\/figure><\/li>
                • \"\"
                  Ha\u0144czowa – cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej 1 po\u0142 XIX wieku<\/figcaption><\/figure><\/li>
                • \"\"
                  Ha\u0144czowa – cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej 1 po\u0142 XIX wieku<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

                  Oczywi\u015bcie nie zag\u0142\u0119biam si\u0119 w histori\u0119, same pocz\u0105tki ikonostasu si\u0119gaj\u0105 Cesarstwa Bizantyjskiego. W wielu krajach prezbiterium od pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci \u015bwi\u0105tyni oddzielano w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. Stosowano zas\u0142ony, a\u017curowe przegrody, kamienne \u015bciany, drewniane przepierzenia. Ikonostas w zasadzie pocz\u0105tki tworzy ju\u017c w IX wieku, bardzo skromnie budowany z czterech ikon. W takiej postaci jak\u0105 omawiam, zaistnia\u0142 dopiero w wieku XIV. <\/p>\n\n\n\n

                  • \"\"
                    Krempna – cerkiew \u015bw. \u015bw. Kosmy i Damiana 1778 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
                  • \"\"
                    Kwiato\u0144 – cerkiew \u015bw. Paraskewy ok 1700 rok<\/figcaption><\/figure><\/li>
                  • \"\"
                    Przys\u0142up – cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a 1756 rok<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

                    Wprawdzie w tym roku okres wakacji stoi pod wielkim znakiem zapytania, ale mo\u017ce w\u0142a\u015bnie cho\u0107by dlatego, warto pomysle\u0107, zaplanowa\u0107 swoje \u015bcie\u017cki by zajrze\u0107 do jakiej\u015b cerkwi, pozna\u0107 mo\u017ce cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 tego co nieznane lub omijane. Smutkiem napawa fakt, \u017ce najwi\u0119ksze, niepowetowane straty i zniszczenia odnotowano przecie\u017c ju\u017c po dzia\u0142aniach wojennych. W 1945 roku na terenach Polski, a \u015bci\u015blej wojew\u00f3dztwa rzeszowskiego znajdowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 650 cerkwi. Dzi\u015b jest ich ju\u017c tylko ok. 300. W samych tylko latach 1947 – 1956, przeprowadzono rozbi\u00f3rk\u0119, niszcz\u0105c i rozkradaj\u0105c wyposa\u017cenie 300 z nich. Po 1956 zniszczono kolejne 50. Materia\u0142 z kt\u00f3rego s\u0105 zbudowane powoduje, \u017ce ka\u017cdego roku ubywaj\u0105 kolejne… Te w kt\u00f3rych mo\u017cemy spotka\u0107 kompletne ikonostasy mo\u017cna praktycznie wymieni\u0107 z pami\u0119ci… Mo\u017ce do\u0142\u0105czone obrazy pozwol\u0105 pozna\u0107 lub rozbudzi\u0107 zainteresowanie. Zagl\u0105dam do nich od lat. Wiele z tych, kt\u00f3re prezentuj\u0119 odwiedzili\u015bmy wsp\u00f3lnie. Mo\u017ce uda si\u0119 komu\u015b po\u0142\u0105czy\u0107 zwiedzanie z wys\u0142uchaniem koncertu. Przed trzema laty w Brunarach mogli\u015bmy do\u015bwiadczy\u0107 ,,Muzycznych Spotka\u0144 z Sacrum”. Muzyka sakralna i po\u0142\u0105czony z ni\u0105 \u015bpiew s\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 kontaktu ze Stw\u00f3rc\u0105. Wyra\u017caj\u0105 to, czego nie mo\u017cna wypowiedzie\u0107 s\u0142owami. Wprawdzie nie rezygnuj\u0105 z umiej\u0119tno\u015bci rozumu, ale go przekraczaj\u0105 i otwieraj\u0105 cz\u0142owieka na nowe mo\u017cliwo\u015bci s\u0142yszenia. By us\u0142ysze\u0107 to co B\u00f3g m\u00f3wi do nas, a r\u00f3wnocze\u015bnie us\u0142ysze\u0107 i siebie nawzajem. Czy\u017c mo\u017ce by\u0107 lepsza nauka czytania? Czytania tego co obok, dostrzeganie symboli, detali, drobiazg\u00f3w… czytania drugiego Cz\u0142owieka, jego potrzeb, pragnie\u0144… czytania zdarze\u0144, codziennych sytuacji \u017cyciowych. Cho\u0107by takich jak do\u015bwiadczam, kt\u00f3rymi si\u0119 dziel\u0119… Ten czas wybitnie temu s\u0142u\u017cy… Za oknem mocno teraz u mnie pada deszcz… jak przed sze\u015bciu laty w Owczarach \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n

                    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                    By\u0142 rok 2014. Lato. Od kilku dni pod\u0105\u017ca\u0142em szlakiem drewnianej architektury. Troch\u0119 zabawi\u0142em w Bieszczadach, a p\u00f3\u017aniej dzie\u0144 za dniem w\u0119drowa\u0142em po Beskidzie Niskim. Tego dnia dotar\u0142em do S\u0119kowej. Odwiedzi\u0142em ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw. Filipa i \u015bw. Jakuba, i postanowi\u0142em ruszy\u0107 do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8150,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,180,168],"tags":[214,161,185,184,302,212],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Brunary-2.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-27r","jetpack-related-posts":[{"id":13779,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=13779","url_meta":{"origin":8149,"position":0},"title":"ONA","author":"admin","date":"24 wrze\u015bnia 2023","format":false,"excerpt":"Niedawno byli\u015bmy na \u015awi\u0119tej G\u00f3rze Grabarka, pozosta\u0144my wi\u0119c jeszcze w tych klimatach, a s\u0142owem i obrazem dzisiejszego wpisu niechaj b\u0119d\u0105 tre\u015bci z unikatowej ksi\u0105\u017cki nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c ksi\u0119dza mitrata Grzegorza Sosny, oraz zdj\u0119cia z tegorocznych podr\u00f3\u017cy po Podlasiu. ,,\u015awi\u0119te miejsca i cudowne ikony. Prawos\u0142awne sanktuaria na Bia\u0142ostocczy\u017anie\u201d to ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra jest\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Architektura-drewniana-5807.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15469,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15469","url_meta":{"origin":8149,"position":1},"title":"\u017bYDOWSKIE ZNAKI PRZYPOMNIENIA","author":"admin","date":"30 marca 2025","format":false,"excerpt":",,Ktokolwiek nosi cicit na swoim ubraniu, tefilin na swoim ciele i ma na swoich drzwiach mezuz\u0119, ten nie\u0142atwo zgrzeszy\u201d \u2013 tak powiada stara m\u0105dro\u015b\u0107 Talmudu. Judaizm pozostaje zawsze wierny trzem symbolom: mezuzie, tefilinowi i cicit. S\u0105 to znaki przypomnienia na domu, na ramieniu i na czole oraz na ubiorze.\u00a0 Do\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Symbole-9291.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11758,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=11758","url_meta":{"origin":8149,"position":2},"title":"TWARZ\u0104 NA WSCH\u00d3D","author":"admin","date":"13 marca 2022","format":false,"excerpt":"Miejscem ostatniej opowie\u015bci by\u0142a \u0141\u00f3d\u017a. ,,Blaski i cienie\u201d oparte by\u0142y jakby na procesie, przej\u015bciu, podr\u00f3\u017cy od niewidzenia do widzenia. Okre\u015blone sk\u0142adaniem obrazu w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 z pokruszonych male\u0144kich szkie\u0142ek, kadr\u00f3w spotykanych mimochodem na \u0142\u00f3dzkich ulicach. Scalanie pojedynczych, lu\u017ano rozrzuconych scen, klatek, epizod\u00f3w. Fragment\u00f3w, z ka\u017cdym kolejnym dniem pasuj\u0105cych do siebie\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/wizyt\u00f3wka-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15829,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15829","url_meta":{"origin":8149,"position":3},"title":"U \u015aW. JANA I CZCIGODNEJ JUBILATKI","author":"admin","date":"28 marca 2026","format":false,"excerpt":"Drogi s\u0105 lub bywaj\u0105 r\u00f3\u017cne. Ta \u2013 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od Teki zawieraj\u0105cej 40 barwnych tablic wykonanych w \u015bwiat\u0142odruku zatytu\u0142owanej ,,Podhale w obrazach\u201d, wydanej we Lwowie w roku 1937. Autorem tych prac by\u0142 J\u00f3zef Pieni\u0105\u017cek, polski malarz, kt\u00f3ry studiowa\u0142 na Akademii Sztuk Pi\u0119knych\u00a0 w Krakowie, m.in. u Leona Wycz\u00f3\u0142kowskiego. W\u015br\u00f3d powy\u017cszych\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/ORAWKA-1-050.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15759,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15759","url_meta":{"origin":8149,"position":4},"title":"ARTYSTA U CUDOTW\u00d3RCY","author":"admin","date":"8 lutego 2026","format":false,"excerpt":"Artyst\u0105 jest Adam Stalony \u2013 Dobrza\u0144ski \u2013 malarz, grafik, konserwator dzie\u0142 sztuki, witra\u017cysta, profesor Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie. Cudotw\u00f3rc\u0105 \u2013 Miko\u0142aj z Miry, znany r\u00f3wnie\u017c jako Miko\u0142aj z Bari \u2013 \u015bwi\u0119ty katolicki i prawos\u0142awny. Przez wieki by\u0142 jednym z najbardziej czczonych \u015bwi\u0119tych na Zachodzie i Wschodzie. Patron drewnianej cerkwi\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Michalowo-013.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9671,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=9671","url_meta":{"origin":8149,"position":5},"title":"OPOWIE\u015aCI DROGI","author":"admin","date":"14 lutego 2021","format":false,"excerpt":",,Idziemy. Spieszymy si\u0119. Biegniemy. Byle szybciej. Do przodu. Miejskie spo\u0142ecze\u0144stwa s\u0105 bezlitosne. Narzucaj\u0105 tempo. Porywaj\u0105 ze sob\u0105, jak wezbrana rzeka. Nie mo\u017cna temu pr\u0105dowi stawi\u0107 czo\u0142a. Przed laty w jednej z suwalskich wsi spotka\u0142em kobiet\u0119. \u2013 Pan sk\u0105d? \u2013 zapyta\u0142a. \u2013 Z Warszawy? A ja by\u0142a raz we Warszawie. Panie,\u2026","rel":"","context":"In "Ciekawe miejsca"","block_context":{"text":"Ciekawe miejsca","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=180"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8149"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8149"}],"version-history":[{"count":35,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12823,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8149\/revisions\/12823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8150"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}