{"id":7453,"date":"2019-10-22T14:44:29","date_gmt":"2019-10-22T14:44:29","guid":{"rendered":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7453"},"modified":"2023-10-01T15:17:25","modified_gmt":"2023-10-01T15:17:25","slug":"prastara-puszcza","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7453","title":{"rendered":"PRASTARA PUSZCZA"},"content":{"rendered":"

Podobno z czytelnictwem w naszym kraju coraz gorzej, a dodatkowo s\u0142ysz\u0119 takie opinie, \u017ce d\u0142ugie opisy przyrody s\u0105 wr\u0119cz pomijane podczas lektury. Liczy si\u0119 wartka akcja, kolejne losy bohater\u00f3w, a opiewane walory przyrody niestety przekartkowywane. Kiedy si\u0119gam pami\u0119ci\u0105, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce czyni\u0142em podobnie, chocia\u017c mo\u017ce pewna wra\u017cliwo\u015b\u0107 nie pozwala\u0142a by post\u0119powa\u0107 tak ka\u017cdorazowo \ud83d\ude42 W ka\u017cdym razie dzi\u015b zgo\u0142a odmiennie postrzegam przyrodnicze wtr\u0119ty, t\u0119skni\u0119 za nimi, wyczekuj\u0119 ich, poszukuj\u0119. Podziwiam TYCH, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 tak wiernie obraz odtworzy\u0107 s\u0142owem , kiedy po przeczytaniu czuj\u0119 jak wszystko doko\u0142a oddycha, pachnie, rozkwita, \u017cyje. Mam to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce wychowany zosta\u0142em na starej, polskiej literaturze, klasyce gatunku, gdzie wszystko pulsuje, gdzie pi\u0119kno i artyzm nie spowalnia a uwypukla to co nie dostrzegane okiem, nie zas\u0142uchane uchem… Zapewne wiele z cech, pozwala mi inaczej te\u017c spogl\u0105da\u0107 przez szkie\u0142ko obiektywu. A mo\u017ce \u017cyciowe do\u015bwiadczenie pomaga, rozmowy, ci\u0105g\u0142e poszukiwania, ciekawo\u015b\u0107, nieustanne ,,wiercenie” \ud83d\ude09 A mo\u017ce to bli\u017csze powiedzeniu: ,,ten typ tak ma” \ud83d\ude09<\/p>\n

Przyroda urzeka\u0142a niejako od zawsze. \u0141atwiej i szybciej mo\u017cna by\u0142o przed setkami lat przela\u0107 my\u015bli na papier ni\u017c uwieczni\u0107 zastane pi\u0119kno p\u0119dzlem na p\u0142\u00f3tnie. Tym bardziej, \u017ce j\u0119zyk polski jest (a nie tylko bywa) bogaty w wyszukane metafory, mo\u017cna w nim nada\u0107 nastr\u00f3j, dynamik\u0119, wykaza\u0107 niuanse, zastosowa\u0107 sk\u0142adni\u0119, wyszuka\u0107 odpowiednie synonimy… je\u015bli tylko si\u0119 chce mo\u017cna rozwin\u0105\u0107 skrzyd\u0142a w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci \ud83d\ude09<\/p>\n

Dzi\u015b powinno by\u0107 \u0142atwiej, ale czy tak jest?<\/p>\n

Dos\u0142ownie ca\u0142y \u015bwiat fotografuje, uwiecznia, dzieli si\u0119. Dost\u0119p do wiedzy jest praktycznie nieograniczony, natychmiastowy, wr\u0119cz ,,tu i teraz”. Czy jestem w tym obrazie odosobniony, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce ubo\u017cejemy, zatracamy, gubimy warto\u015bci i sens…<\/p>\n

Tytu\u0142owa my\u015bl, to Prastara Puszcza, las pierwotny, gdzie g\u0142\u00f3wnie o wszystkim decyduj\u0105 si\u0142y natury. Zaczytuj\u0105c si\u0119 przed laty cho\u0107by w opisach przyrody u Kraszewskiego czy Mickiewicza kt\u00f3\u017c z nas nie chcia\u0142 znale\u017a\u0107 si\u0119 w podobnym miejscu, by ka\u017cdym zmys\u0142em poczu\u0107 prawdziwo\u015b\u0107. By odczucie by\u0142o wierne, wiarygodne, szczere. By realizm pozwoli\u0142 si\u0119 zapomnie\u0107.<\/p>\n

Dzi\u015b na pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 podobnych miejsc. Owszem, posiadamy jako Nar\u00f3d – Bia\u0142owie\u017c\u0119 – w pewnym stopniu jest to miejsce, gdzie na ma\u0142ym skrawku mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 jak drzewa obsiewaj\u0105 si\u0119 same, dorastaj\u0105 i umieraj\u0105 stoj\u0105c… a kiedy padn\u0105, daj\u0105 \u017cycie innym. Tym bardziej warto czasem si\u0119gn\u0105\u0107 i przywo\u0142a\u0107 opisy sprzed setek lat, by zapozna\u0107 si\u0119 z tym co odesz\u0142o bezpowrotnie…<\/p>\n

Kilkana\u015bcie poni\u017cej zamieszczonych fotografii wykona\u0142em raptem przed kilkoma dniami w okolicach Zwierzy\u0144ca na Roztoczu. W jaki\u015b spos\u00f3b obrazy te przywo\u0142a\u0142y w pami\u0119ci odleg\u0142e lektury, wyobra\u017cenia z nich zaczerpni\u0119te, namiastk\u0119 zapachu, koloryt, tajemnice. Sekret ukrywany przez dziesi\u0105tki lat.<\/p>\n

Franciszek Fejfer – Stankowski, pracownik le\u015bny Ordynacji Zamojskiej w roku 1900 tak opisywa\u0142 podobne miejsce (nota bene w\u0142a\u015bnie ko\u0142o Zwierzy\u0144ca): ,,Pierwszy raz by\u0142em tam w porze wiosennej. Pot\u0119\u017cne buki, jakich nie widzi si\u0119 ju\u017c nigdzie, sta\u0142y w seledynowej krasie wiosennego listowia. Mi\u0119dzy nimi ciemnoszmaragdowe jod\u0142y o pniach jak pot\u0119\u017cne kolumny przedziera\u0142y si\u0119 strzelistymi wierzcho\u0142kami ku \u015bwiat\u0142u. Do\u0142em zalega\u0142 prawie mrok, tylko gdzieniegdzie promyk s\u0142o\u0144ca \u015blizga\u0142 si\u0119 po omszonych pniach starodrzewia. Olbrzymie zwalone k\u0142ody zaros\u0142y ju\u017c ca\u0142kowicie mchami, pod kt\u00f3rymi t\u0119tni\u0142o \u017cycie milion\u00f3w drobnych istnie\u0144 lasu. G\u00f3ra rozbrzmiewa\u0142a g\u0142osami jej mieszka\u0144c\u00f3w. Przez g\u0105szcz paproci da\u0142o si\u0119 s\u0142ysze\u0107 \u0142amanie ga\u0142\u0119zi i tupot – przemkn\u0119\u0142a sarna. Za chwil\u0119 z zaro\u015bli ukaza\u0142a si\u0119 wspania\u0142a g\u0142owa jelenia. Oddali\u0142 si\u0119 powoli, z godno\u015bci\u0105, czu\u0142 si\u0119 pewnie i bezpiecznie. Usiad\u0142em na zwalonej k\u0142odzie – tu\u017c przede mn\u0105 na wysoko\u015bci ramienia, z niewielkiej jod\u0142y zsuwa\u0142 si\u0119 wolno ogromny w\u0105\u017c Eskulap. Jego gi\u0119tkie cia\u0142o obejmowa\u0142o spiralnie ga\u0142\u0105\u017a. Nie ba\u0142 si\u0119 i nie ucieka\u0142. Na przyleg\u0142ej, nas\u0142onecznionej polanie kwit\u0142y konwalie. Urok tej g\u00f3ry jest niezapomniany.”<\/em><\/p>\n

Natomiast w przedwojennym przewodniku, zamojski krajoznawca Micha\u0142 Pieszko napisa\u0142: ,,Dawniej, przed wiekami, a nawet jeszcze przed stu laty, szumia\u0142a tu woko\u0142o pot\u0119\u017cna le\u015bna puszcza. Szczebrzeska, Zwierzyniecka, Solska, pe\u0142na dzikiego zwierza, a wedle legend tury i \u017cubry nie by\u0142y w niej rzadko\u015bci\u0105. Niegdy\u015b w tutejszych lasach spotykano nawet nied\u017awiedzie. W\u015br\u00f3d puszczy leniwie toczy\u0142y swe wody: Wieprz, \u0141abu\u0144ka i Por, rozlewaj\u0105c si\u0119 tu i \u00f3wdzie w wielkie bagna – jeziora. Natomiast w g\u0142\u0119bi puszczy  – dalej na po\u0142udnie – w rejonie dorzecza Sanu, rzekami: Tanwi\u0105, \u0141ad\u0105 i Sopotem \u017cywo spada\u0142y z szumem liczne wodospady, kt\u00f3re do dnia dzisiejszego, mimo i\u017c puszcza ju\u017c dawno zmarnia\u0142a, zachowa\u0142y wiele swego dawnego uroku. Id\u017a i sp\u00f3jrz jeszcze dzisiaj w mroczne w\u0105wozy gderliwego strumienia Sopotu i podziwiaj jego wodospady w rejonie Hamerni. Id\u017a a zobaczysz cud natury, m\u00f3wi\u0105cy o wielkiej katastrofie – sprzed milion\u00f3w lat – \u0142amania, trzaskania skorupy naszej matki – Ziemi.”<\/em><\/p>\n

Tym razem wi\u0119c nie wiosn\u0105 a jesieni\u0105, zanurzmy si\u0119 w g\u0119stwin\u0119 Prastarej Puszczy. By czerpa\u0107 z mnogo\u015bci barw, zapach\u00f3w, odg\u0142os\u00f3w. Przyroda wsp\u00f3\u0142odczuwa, \u017cyje, emanuje spokojem. A przy najbli\u017cszej sposobno\u015bci starajcie si\u0119 dostrzec, \u017ce przyroda w literaturze nierzadko urasta do rangi drugiego r\u00f3wnorz\u0119dnego bohatera.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n\n

\n\t\n\t\tPuszcza \u2013 to wielka jest natury ksi\u0119ga! Niema \u2013 a m\u00f3wi kto j\u0105 duchem pyta, I kto do dziej\u00f3w i natury si\u0119ga, Z niej tylko cz\u0105stk\u0119 tajemnic odczyta. Wincenty Pol - Do puszczy \t<\/span>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n\n

\n\t\n\t\tPuszcza jest niczyja, nie moja, ani twoja, ani nasza, jeno bo\u017ca, \u015bwi\u0119ta! Stefan \u017beromski - Puszcza Jod\u0142owa \t<\/span>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n\n

\n\t\n\t\t Czy widzia\u0142e\u015b te sosny tak dumnie wynios\u0142e, \u015awierki niebotyczne i d\u0119by poros\u0142e mchem brodatym, Od podstaw a\u017c hen po sklepienie. Stare lipy \u2013 olbrzymy, co s\u0105 jak marzenie? Jan Jerzy Karpi\u0144ski - Puszcza \t<\/span>\n<\/blockquote>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podobno z czytelnictwem w naszym kraju coraz gorzej, a dodatkowo s\u0142ysz\u0119 takie opinie, \u017ce d\u0142ugie opisy przyrody s\u0105 wr\u0119cz pomijane podczas lektury. Liczy si\u0119 wartka akcja, kolejne losy bohater\u00f3w, a opiewane walory przyrody niestety przekartkowywane. Kiedy si\u0119gam pami\u0119ci\u0105, zdarza\u0142o si\u0119, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7454,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,180,167,169],"tags":[249,310,261,250,260],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1-2.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-1Wd","jetpack-related-posts":[{"id":8749,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8749","url_meta":{"origin":7453,"position":0},"title":"POLESIE – POSZUKAJMY RAZEM \u015aWIAT\u0141A :-)","author":"admin","date":"19 sierpnia 2020","format":false,"excerpt":"Jeste\u015bcie zainteresowani wypoczynkiem bez nudy? Je\u015bli tak - Zapraszamy Serdecznie w pierwszy weekend pa\u017adziernika na Polesie. Razem poszukamy, a w zasadzie poka\u017cemy Wam niezwyk\u0142e miejsca. Pierwszy termin rozszed\u0142 si\u0119 jak ,,\u015bwie\u017ce, pachn\u0105ce, chrupi\u0105ce bu\u0142eczki\", ale przecie\u017c mamy do dyspozycji jeszcze kolejny weekend, cho\u0107 i na niego ilo\u015b\u0107 miejsc ograniczona :-)\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/14.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8222,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8222","url_meta":{"origin":7453,"position":1},"title":"SPACER PRZEZ \u017bYCIE…","author":"admin","date":"16 maja 2020","format":false,"excerpt":"Lubi\u0119 czasem roz\u0142o\u017cy\u0107 map\u0119 z rozmieszczeniem Park\u00f3w Narodowych w naszym kraju. A\u017c w pi\u0119ciu wojew\u00f3dztwach takowych nie ma. To sporo, nawet bardzo, kiedy uzmys\u0142owimy sobie jak to du\u017co procentowo. Jeszcze bardziej przemawia do wyobra\u017ani fakt, je\u015bli spojrzymy na map\u0119. Delikatnie po przek\u0105tnej Polska jest jakby przepo\u0142owiona szerokim pasem od granicy\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1Puszcza-0531.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8044,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8044","url_meta":{"origin":7453,"position":2},"title":"ZAGWOZDKA","author":"admin","date":"1 maja 2020","format":false,"excerpt":"Dzi\u015b chc\u0119 Wam pokaza\u0107 co\u015b czego nie ma \ud83d\ude0a Od lat przecie\u017c funkcjonuje powiedzenie, \u017ce skoro czego\u015b nie ma w sieci, to znaczy, \u017ce tego po prostu w og\u00f3le nie ma \ud83d\ude09 Mo\u017ce jestem kiepskim poszukiwaczem, a mo\u017ce mam szans\u0119 zaistnie\u0107 jako odkrywca? \u0141a\u0142, a\u017c dreszczyk przemkn\u0105\u0142 mi po grzbiecie\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/1-5.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8513,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8513","url_meta":{"origin":7453,"position":3},"title":"\u0141\u0104KA","author":"admin","date":"29 czerwca 2020","format":false,"excerpt":"Kilka dni temu zapraszali\u015bmy Was do ogrodu. Te przybytki \u017cywego pi\u0119kna n\u0119c\u0105 barwami, kszta\u0142tami, aromatem, kt\u00f3rych nie u\u015bwiadczy si\u0119 na ruchliwych chodnikach czy zat\u0142oczonych ulicach. Te pi\u0119kne, z tradycj\u0105, tym bardziej przyci\u0105gaj\u0105 jak magnes. Starannie zaprojektowane skrawki zieleni emanuj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 energi\u0105 swych tw\u00f3rc\u00f3w. Odwiedzaj\u0105c je mamy poczucie obcowania z ponadczasowym\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/wizyt\u00f3wka-\u0142\u0105ka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14224,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=14224","url_meta":{"origin":7453,"position":4},"title":"MALARSKO, WSPOMNIENIOWO, URODZINOWO…","author":"admin","date":"28 listopada 2023","format":"audio","excerpt":"Nazywana by\u0142a ,,Malark\u0105 drzew\u201d. Cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142a, \u017ce: ,,drzewa to s\u0105 jej modele\u201d. Umi\u0142owanie przyrody, codzienny zachwyt dla jej pi\u0119kna, a tak\u017ce talent malarski wynios\u0142a z domu rodzinnego, urodzi\u0142a si\u0119 bowiem przed 120-tu laty w po\u0142o\u017conej blisko Zwierzy\u0144ca Floriance. Miniony rok 2022 by\u0142 og\u0142oszony Rokiem Aleksandry Wachniewskiej, malarki Roztocza i dzia\u0142aczki\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/1459.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7989,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7989","url_meta":{"origin":7453,"position":5},"title":"LUBI\u0104 J\u0104 OCZY","author":"admin","date":"21 kwietnia 2020","format":false,"excerpt":"Zapyta\u0107 kogo\u015b z czym kojarzy si\u0119 wiosna, to zapewne przewaga otrzymanych odpowiedzi b\u0119dzie podobna. Z zieleni\u0105. Bo przecie\u017c to kolor wegetacji, \u017cycia, nadziei. Po kilku miesi\u0105cach szarych, mniej barwnych, tym bardziej, \u017ce i zima w wielu miejscach nie dopisa\u0142a, bardzo wyczekiwa\u0142em na por\u0119, podczas kt\u00f3rej wszystko budzi si\u0119 do \u017cycia.\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/1-3.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7453"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7453"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14066,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7453\/revisions\/14066"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7454"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}