![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/6-3.jpg\")
<\/a><\/p>\nPo kolejnych kilku latach, ju\u017c w naszym kraju trafi\u0142em na male\u0144kie (por\u00f3wnuj\u0105c te przywo\u0142ane powy\u017cej szwedzkie) bagna usytuowane w lasach, po pozosta\u0142o\u015bciach Puszczy Sandomierskiej. Zlokalizowane na podkarpackiej ziemi, mi\u0119dzy D\u0119bic\u0105 a Mielcem, w bliskim s\u0105siedztwie miejscowo\u015bci Przec\u0142aw. Rezerwat tu znajduj\u0105cy si\u0119 to jakby mikroskopijne stanowisko, utworzone z rozmys\u0142em w celach edukacyjnych, cho\u0107 oczywi\u015bcie teren ten stworzony zosta\u0142 przez natur\u0119 a jedynie wytyczona \u015bcie\u017cka wraz z drewnianymi k\u0142adkami i pomostami u\u0142atwia i umo\u017cliwia by pozna\u0107 i odczu\u0107 przyjemno\u015b\u0107 z blisko\u015bci, dotyku, zapachu.<\/p>\n Po wielu, wielu latach postanowi\u0142em teraz skierowa\u0107 swe kroki tu ponownie. W zasadzie zat\u0119skni\u0142em za pewnym widokiem Mocno deszczowy, tegoroczny maj, oraz jak okaza\u0142o si\u0119 na miejscu dzia\u0142alno\u015b\u0107 bobr\u00f3w skutecznie pr\u00f3bowa\u0142y utrudni\u0107 mi to przedsi\u0119wzi\u0119cie, niemniej sp\u0119dzonych kilka godzin mam nadziej\u0119 pozwoli Wam poczu\u0107 cho\u0107 namiastk\u0119 urody tego miejsca, niezaprzeczalnych walor\u00f3w, zalet, kt\u00f3rych nie spos\u00f3b wymieni\u0107. Blisko dwudziestoletnia przerwa a mam wra\u017cenie jakbym by\u0142 tu dos\u0142ownie \u00a0w dniu wczorajszym. Wszystko jakby identyczne, to samo i takie samo. Ta sama cisza, ten sam \u015bpiew ptak\u00f3w, kumkanie setek \u017cab. Jakby te same uwijaj\u0105ce si\u0119, zapracowane wsz\u0119dzie mr\u00f3wki. \u00a0Podobne kolory drzew. Ich kora, li\u015bcie, \u015bwie\u017ce wiosenne przyrosty\u2026<\/p>\n Oczywi\u015bcie to zbyt wybiegaj\u0105ce uog\u00f3lnienie, uproszczenie. Bowiem sam widz\u0119 po sobie jak odmiennie postrzegam znane lub znajome mi ju\u017c miejsca. Jak lata do\u015bwiadcze\u0144, nabytej wiedzy, zainteresowa\u0144, poznawanych przez ten czas ludzi, rozm\u00f3w z nimi, zmienia nasz ogl\u0105d, wra\u017cliwo\u015b\u0107. Percepcja zmienia si\u0119 nieustannie. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 i dojrzewanie, jakby nie mia\u0142y ko\u0144ca\u2026<\/p>\n Bagno wci\u0105ga\u2026 uzale\u017cnia, podporz\u0105dkowuje\u2026 Sk\u0142ania do mn\u00f3stwa refleksji. Podobnie jak wiele innych miejsc, w kt\u00f3rych czujemy si\u0119 dobrze, rozumiemy nasze potrzeby. W kt\u00f3rych oddychamy jakby pe\u0142niej, otrzymujemy odpowiedzi na wypowiedziane a pozostawione bez reakcji tyle pyta\u0144\u2026<\/p>\n Przyjecha\u0142em wi\u0119c tu ponownie\u2026 tym razem dla we\u0142nianki dla zwyczajnej byliny, kt\u00f3ra na wilgotnych, podmok\u0142ych \u0142\u0105kach, \u00a0torfowiskach czuje si\u0119 najlepiej. Kt\u00f3ra swymi dekoracyjnymi, puszystymi owocostanami, jakby k\u0142\u0119bkami waty na patyku, na wietrze faluje w ciszy\u2026 niby razem a ka\u017cda z osobna\u2026 Zawieszone te puszyste pi\u0119kno\u015bci jakby zupe\u0142nym przypadkiem. W Magazynie Przyrodniczym ,,Salamandra\u201d przeczyta\u0142em pi\u0119kny opis tych ,,delikatno\u015bci\u201d autorstwa Pani Magdaleny Szczepanik \u2013 Janyszek: ,, Nie jest ona traw\u0105. Nale\u017cy do rodziny ciborowatych, zwanych dawniej tak\u017ce turzycowatymi. Od traw ro\u015bliny te odr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna przede wszystkim po tym, \u017ce ich \u0142odyga jest pe\u0142na w \u015brodku (u traw natomiast – pusta), a jej przekr\u00f3j ma kszta\u0142t tr\u00f3jk\u0105ta. Nadziemne \u0142odygi we\u0142nianek wyrastaj\u0105 z podziemnych k\u0142\u0105czy. U ich podstawy rosn\u0105 d\u0142ugie, w\u0105skie li\u015bcie. Wy\u017csze li\u015bcie s\u0105 znacznie kr\u00f3tsze i jest ich niewiele. Na szczycie \u0142odygi, w k\u0105cie najkr\u00f3tszego li\u015bcia – tzw. podsadki – stoi jeden lub kilka k\u0142os\u00f3w zawieraj\u0105cych kilkana\u015bcie do kilkudziesi\u0119ciu kwiat\u00f3w. Ro\u015bliny te kwitn\u0105 – w zale\u017cno\u015bci od gatunku – od marca do pocz\u0105tk\u00f3w czerwca. Kwiaty s\u0105 zapylane przez wiatr, dlatego nie s\u0105 barwne. Nie musz\u0105 bowiem przywabia\u0107 do siebie owad\u00f3w. Z tego te\u017c powodu ro\u015blina ta nie wytwarza nektaru. P\u0142atki ka\u017cdego kwiatu przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w wieniec kr\u00f3tkich szczecinek, pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi doskonale widoczne s\u0105 trzy pr\u0119ciki i s\u0142upek. Pr\u0119ciki produkuj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci ziaren py\u0142ku, kt\u00f3re z \u0142atwo\u015bci\u0105 porywane s\u0105 przez podmuchy wiatru z nieos\u0142oni\u0119tych niczym pylnik\u00f3w. Wiatr przenosi je na znamiona s\u0142upk\u00f3w, kt\u00f3re stercz\u0105 z kwiat\u00f3w jak anteny, czekaj\u0105c na \u201epowietrzn\u0105\u201d przesy\u0142k\u0119. Po zapyleniu ro\u015blina zaczyna wytwarza\u0107 owoce. S\u0105 to niewielkie (oko\u0142o 1\u00a0–\u00a02 mm d\u0142ugo\u015bci) orzeszki, z kt\u00f3rych ka\u017cdy zawiera tylko jedno nasienie. Ma\u0142e szczecinki, w kt\u00f3re przekszta\u0142cone by\u0142y p\u0142atki kwiat\u00f3w, zaczynaj\u0105 teraz rosn\u0105\u0107 i wyrastaj\u0105 w d\u0142ugie na 1 – 2\u00a0cm w\u0142oski. Ich kom\u00f3rki – po dojrzeniu – wype\u0142nione s\u0105 powietrzem. Nadaje im to charakterystyczn\u0105, bia\u0142\u0105 barw\u0119. Powierzchnia w\u0142osk\u00f3w ma bardzo \u0142adny, jedwabisty po\u0142ysk. W\u0142oski te to przystosowanie do rozsiewania owoc\u00f3w. Rol\u0119 odpowiedzialnego za to czynnika przejmuje zn\u00f3w\u2026 wiatr. Pod koniec lata puchate owocki we\u0142nianek odrywane s\u0105 przeze\u0144 od ro\u015blin, na kt\u00f3rych wyros\u0142y, i unoszone w dal na d\u0142u\u017csz\u0105 lub kr\u00f3tsz\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119\u201d.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Przyjecha\u0142em dla takiego widoku, dla cudu o kt\u00f3rym pisze Pani Magdalena. Przez lata bowiem nie zastanawia\u0142em si\u0119 jak powstaje spotykany gdzie\u015b taki czy inny obraz. Jaki to proces, ile skomplikowanych mechanizm\u00f3w, sekwencji, jaka ukryta w tym dramaturgia. Przyjmujemy, \u017ce jest bo by\u0142o. Skoro by\u0142o to b\u0119dzie. Cz\u0119sto nawet je\u015bli co\u015b znika bezpowrotnie to albo nie zauwa\u017camy, albo przechodzimy nad tym do porz\u0105dku dziennego. Ot, jak ten zwyk\u0142y k\u0142\u0119buszek waty na \u017ad\u017ab\u0142ach traw.<\/p>\n Warto raz jeszcze powr\u00f3ci\u0107 do s\u0142\u00f3w Pani Magdaleny: ,,Je\u017celi w trakcie letnich wypraw zobaczycie na \u0142\u0105ce lub torfowisku bia\u0142e owocostany we\u0142nianki, zwr\u00f3\u0107cie uwag\u0119 tak\u017ce na jej otoczenie. Miejsca, kt\u00f3re s\u0105 \u201ewybierane\u201d przez te ro\u015bliny, to na og\u00f3\u0142 \u015brodowiska ma\u0142o zmienione przez cz\u0142owieka. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 w s\u0105siedztwie we\u0142nianki napotkacie r\u00f3wnie\u017c inne interesuj\u0105ce gatunki ro\u015blin i zwierz\u0105t, kt\u00f3rych nie uda si\u0119 ju\u017c odnale\u017a\u0107 w miejscach bardziej przekszta\u0142conych przez ludzk\u0105 gospodark\u0119\u201d<\/em><\/p>\n Jak\u017ce trafne i nakazuj\u0105ce s\u0142owa, by zastanowi\u0107 si\u0119 w codziennym p\u0119dzie, w t\u0119sknocie za przemijaniem.<\/p>\n Jak wspomnia\u0142em powy\u017cej, w tym roku bobry do\u015b\u0107 skutecznie utrudniaj\u0105 podgl\u0105danie tych pi\u0119kno\u015bci. Opady deszczu do\u0142o\u017cy\u0142y od siebie swoje i \u015bcie\u017cki w wielu miejscach s\u0105 ca\u0142kowicie zalane, skutecznie komplikuj\u0105 spacer. Maj to oczywi\u015bcie nie tylko bia\u0142e plamy we\u0142nianek. To r\u00f3wnie\u017c urok innego kwiecia spotykanego na bagnach, tym bardziej, \u017ce potrafi ono zniewala\u0107 nie tylko swym wygl\u0105dem ale r\u00f3wnie\u017c zapachem.<\/p>\n ,,Bagno zwyczajne\u201d, to taka sobie nazwa, cho\u0107 jak dla mnie \u017cadnej ,,zwyczajno\u015bci\u201d w sobie nie zawiera. To le\u015bny rozmaryn z rodziny wrzosowatych. Urzeka czyst\u0105 barw\u0105, misternym kszta\u0142tem, odurzaj\u0105cym wr\u0119cz zapachem i pi\u0119knie tworzonymi kwiatowymi kobiercami. To coraz rzadziej spotykane ziele.<\/p>\n ,,Atlas ro\u015blin\u201d w kilku zdaniach pozwoli nam uzmys\u0142owi\u0107 z jakim fenomenem mamy do czynienia: ,, ulistnienie skr\u0119toleg\u0142e. Li\u015bcie s\u0105 sk\u00f3rzaste, w\u0105skoeliptyczne lub lancetowate, d\u0142ugo\u015bci do 5 cm i szeroko\u015bci do 2\u20135 mm, kr\u00f3tkoogonkowe. Blaszka li\u015bciowa z wierzchu jest ciemnozielona i po\u0142yskuj\u0105ca, od spodu pokryta rudawym kutnerem, brzegiem podwini\u0119ta. Kwiaty obup\u0142ciowe, promieniste, pi\u0119ciokrotne, bia\u0142e, zebrane na ko\u0144cach ubieg\u0142orocznych p\u0119d\u00f3w w g\u0142\u00f3wkowate baldachy. Wyrastaj\u0105 na ogruczolonych szypu\u0142kach o d\u0142ugo\u015bci do 2,5 cm i s\u0105 szeroko otwarte. Maj\u0105 5-dzia\u0142kowy kielich, 5 bia\u0142ych, odwrotnie jajowatych, niezro\u015bni\u0119tych p\u0142atk\u00f3w korony o d\u0142ugo\u015bci 5\u20138 mm i 10 pr\u0119cik\u00f3w d\u0142u\u017cszych od p\u0142atk\u00f3w. Pr\u0119ciki z d\u0142ugimi nitkami i pylnikami bez ro\u017ck\u00f3w. S\u0142upek prosty, o szyjce d\u0142ugiej, ale kr\u00f3tszej od pr\u0119cik\u00f3w. Pokr\u00f3j wyprostowany, zimozielony krzew, wysoko\u015bci 1\u20131,5 m, o g\u0119sto, rudawo ow\u0142osionych m\u0142odych p\u0119dach, z czasem nagich o br\u0105zowej korze. Ga\u0142\u0105zki wzniesione lub podnosz\u0105ce si\u0119. Owoc torebka d\u0142ugo\u015bci 4\u20135 mm, po dojrzeniu zwieszaj\u0105ca si\u0119 ku do\u0142owi, p\u0119kaj\u0105ca od strony szypu\u0142ki pi\u0119cioma klapami. Nasiona liczne, drobne, spiralnie skr\u0119cone\u201d.<\/p>\n I kto teraz powie, \u017ce bagno nie wci\u0105ga? A je\u015bli dodam, \u017ce ro\u015bnie w tym miejscu ponad 200 gatunk\u00f3w innych ro\u015blin zwi\u0105zanych z torfowiskami. Ka\u017cda nazwa to obietnica by zatrzyma\u0107 si\u0119, przyjrze\u0107 z bliska, pozna\u0107 tajemnic\u0119 corocznego wiosennego odrodzenia. Modrzewica zwyczajna, \u017curawica b\u0142otna, turzyca bagienna, przygie\u0142ka bia\u0142a, bagnica torfowa, rosiczka okr\u0105g\u0142olistna, wid\u0142ak go\u017adzisty, pomocnik baldaszkowy, gruszyczka zielonawa, kruszyna pospolita\u2026 Nie wspomn\u0119 o drzewach, nie wspomn\u0119 o faunie. To prawdziwy raj, by przyjecha\u0107, odpocz\u0105\u0107, porozmawia\u0107 z samym sob\u0105. A je\u015bli kto\u015b lubi przy okazji fotografowanie tych male\u0144kich pi\u0119kno\u015bci, to obiecuj\u0119 gwarantowane spe\u0142nienia.<\/p>\n Sezon rowerowy powoli rozkr\u0119ca si\u0119. Zapewne jeszcze nie raz zaprosz\u0119 Was w to miejsce. Ka\u017cdy tydzie\u0144, miesi\u0105c, ka\u017cda kolejna pora roku to inne obrazy, inne zapachy.<\/p>\n Musz\u0119 Wam si\u0119 jeszcze przyzna\u0107 do jednej s\u0142abo\u015bci Kocham j\u0119zyk polski jego niesamowicie bogate s\u0142ownictwo, wr\u0119cz \u015bpiewno\u015b\u0107. Kiedy spogl\u0105dam na wiele traw, takich niby najprostszych, zwyczajnych ro\u015blinek to nie spos\u00f3b, by w\u0142a\u015bnie nie pochyli\u0107 si\u0119 nad s\u0142ownictwem. Tak cz\u0119sto bowiem mam wra\u017cenie, \u017ce sami ograniczamy si\u0119 w wypowiedzi, sprowadzaj\u0105c nasz j\u0119zyk do utartych zwrot\u00f3w, przys\u0142owiowej sztampy, skr\u00f3t\u00f3w nie tylko my\u015blowych. \u017be wolimy zamieni\u0107 bogactwo w mizerie, zubo\u017cenie, wr\u0119cz ub\u00f3stwo. Te zwyczajne trawy mo\u017cna opiewa\u0107 w r\u00f3\u017cnoraki spos\u00f3b, \u017ce pochwy li\u015bci \u0142odygowych rozd\u0119te, \u017ce blaszki szczeciniaste, o przekroju poprzecznym rynienkowatym lub tr\u00f3jkanciaste, \u017ce k\u0142osek odwrotnie jajowaty, plewy lancetowate, z b\u0142oniastym brze\u017ckiem, w\u0142oski okwiatu tworz\u0105ce pi\u00f3ropusz, szypu\u0142ki zwisaj\u0105ce, blaszki grzbieciste z tr\u00f3jkanciastym wierzcho\u0142kiem\u2026 przecie\u017c wszystko potrafimy zrozumie\u0107, wyobrazi\u0107 sobie, narysowa\u0107\u2026 cho\u0107 ju\u017c nie zawsze wypowiedzie\u0107\u2026<\/p>\n A gdyby \u015bcie\u017cka Kt\u00f3rej\u015b, Kt\u00f3rego\u015b z Was przebiega\u0142a przez podkarpack\u0105 ziemi\u0119, gor\u0105co polecam ,,Bagna Przec\u0142awskie\u201d, male\u0144k\u0105 enklaw\u0119 kilkudziesi\u0119ciu hektar\u00f3w po\u015brodku lasu\u2026 Przed wiekami szumia\u0142a tu Puszcza Sandomierska. Historyczne, zauwa\u017calne jej kra\u0144ce mo\u017cna dostrzec i pod Lwowem, i Krakowem. To w\u0142a\u015bnie jeszcze w tych lasach mo\u017cna spotka\u0107 ro\u015bliny, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 \u00a0pod \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105, jako najrzadsze wyst\u0119puj\u0105ce w naszym kraju, m.in. : wawrzynek wilcze\u0142yko i wawrzynek g\u0142\u00f3wkowaty.<\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n