{"id":6829,"date":"2019-03-19T20:38:25","date_gmt":"2019-03-19T20:38:25","guid":{"rendered":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6829"},"modified":"2020-07-26T11:47:20","modified_gmt":"2020-07-26T11:47:20","slug":"wies-pedzlem-i-piorem-malowana","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6829","title":{"rendered":"WIE\u015a P\u0118DZLEM I PI\u00d3REM MALOWANA"},"content":{"rendered":"

Od wielu ju\u017c lat obserwuj\u0119 fenomen pewnej ma\u0142opolskiej wioski. Padaj\u0105 s\u0142owa o t\u0119sknocie i ciekawo\u015bci by to miejsce zobaczy\u0107 oraz g\u0142osy rozczarowania, smutku, roz\u017calenia po odwiedzinach. Zazwyczaj karmimy swe zmys\u0142y kolorowymi obrazami, reszt\u0119 wyobra\u017ania podpowie\u2026<\/p>\n

Obraz przesta\u0142 by\u0107 ju\u017c aktorem drugiego planu. Komunikacja zdominowana przez dziesi\u0105tki lat przez s\u0142owo, zosta\u0142a skutecznie wyparta obrazem. Obraz bowiem oddzia\u0142uje na nasze my\u015blenie, pobudza emocje, buduje pami\u0119\u0107, wspomnienia. W cywilizacji po\u015bpiechu prym wiod\u0105 komunikaty sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z element\u00f3w wizualnych i werbalnych. Coraz cz\u0119\u015bciej na darmo szuka\u0107 s\u0142owa\u2026<\/p>\n

Zapraszam dzi\u015b do Zalipia, wioski przycupni\u0119tej w wid\u0142ach Wis\u0142y i Dunajca, krainie zwanej Powi\u015blem D\u0105browskim. Zapraszam i mocno polecam odmienny nieco spos\u00f3b podr\u00f3\u017cowania. Powolny, spokojny rytm rowerowych k\u00f3\u0142, wpisany w ten nieskomplikowany, ubogi wr\u0119cz krajobraz r\u00f3wnin. Mimo to, jest on swoi\u015bcie pi\u0119kny, posiada osobliwy nastr\u00f3j spokoju i powagi. A dlaczego rower w\u0142a\u015bnie? Poniewa\u017c nie ma lepszego sposobu by zobaczy\u0107 wszystko pe\u0142niej i ze szczeg\u00f3\u0142ami. Istniej\u0105 przecie\u017c one na ka\u017cdym dos\u0142ownie kroku, cho\u0107 nie narzucaj\u0105 si\u0119. Natura bowiem nie znosi krzyku, przemawia szeptem, formu\u0142uj\u0105c zdania zadziwiaj\u0105co zwi\u0119z\u0142e. Ludzie, przyzwyczajeni do g\u0142o\u015bnej rozmowy, nie s\u0142ysz\u0105 tego szeptu, a szkoda bo wiele trac\u0105. Nie wspomn\u0119 ju\u017c o tych, dla kt\u00f3rych rozmowa odesz\u0142a w zapomnienie\u2026 Proponuj\u0119 dlatego rower, kt\u00f3ry pozwala na zatrzymywanie si\u0119, na w\u0119dr\u00f3wk\u0119 pe\u0142n\u0105 zadziwie\u0144. \u015awiat bogaty jest przecie\u017c w tak r\u00f3\u017cnorodne oblicza, a jest ich tyle, ile par oczu obserwuje go i podziwia. P\u0142aski krajobraz ma jaki\u015b powab. Czas w nim p\u0142ynie wraz z ob\u0142okami. Krajobraz potrafi by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cny, ma wiele odmian i w r\u00f3\u017cnorodny spos\u00f3b na nas oddzia\u0142uje. Jak\u017ce bowiem cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek odsuni\u0119ty od natury zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do niej w swych pragnieniach i marzeniach.<\/p>\n

Kilka razy przemierza\u0142em ju\u017c t\u0119 drog\u0119, rowerowe wycieczki s\u0105 niezapomniane do dzisiejszego dnia.<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 odkrywa\u0142 Zalipia. Dokona\u0142  przecie\u017c ju\u017c tego ponad sto lat temu pewien krakowski urz\u0119dnik W\u0142adys\u0142aw Hickel. O okoliczno\u015bciach tego wydarzenia pisa\u0142 tak: ,,Przypadek zrz\u0105dzi\u0142, \u017ce nad \u0142\u00f3\u017ckiem s\u0142u\u017c\u0105cego, pochodz\u0105cego z powiatu d\u0105browskiego, zobaczy\u0142em dwa arkusze zwyk\u0142ego papieru, na kt\u00f3rym farb\u0105 u\u017cywan\u0105 do malowania \u015bcian wykonane by\u0142y bukiety, stylowo podobne do napotkanych na skrzyniach ch\u0142opskich. Zaciekawiony odkryciem, zwiedzi\u0142em t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 Powi\u015bla i przekona\u0142em si\u0119, \u017ce zbieg okoliczno\u015bci pozwoli\u0142 mi na odkrycie odr\u0119bnego i nieznanego \u015brodowiska sztuki ludowej.<\/em><\/p>\n

Farb\u0119 kupuj\u0105 dziewcz\u0119ta w D\u0105browie albo Tarnowie w proszku, kt\u00f3ry mieszaj\u0105 z mlekiem albo pokostem, a zamiast p\u0119dzla u\u017cywaj\u0105 zazwyczaj brzozowego patyka namoczonego i rozstrz\u0119pionego m\u0142otkiem na jednym ko\u0144cu. P\u0119dzel taki jest oczywi\u015bcie bardzo nieudolnym narz\u0119dziem; tem dziwniejsza, \u017ce niejedna z wielk\u0105 zr\u0119czno\u015bci\u0105 potrafi nim w\u0142ada\u0107. Farba rozrobiona w odpowiedniej ilo\u015bci mleka da si\u0119 u\u017cy\u0107 i nie kruszy si\u0119 zbytnio. Malarstwo to dowodzi, \u017ce w ludzie drzemie wielki zas\u00f3b niewyzyskanego talentu i poczucia s\u0142onecznej barwno\u015bci. W kompozycjach dwubarwnych uzupe\u0142niany jest kolor zielony czerwonym, fioletowy \u017c\u00f3\u0142tym. Mi\u0119dzy niezliczon\u0105 ilo\u015bci\u0105 stylizowanych kwiat\u00f3w trudno napotka\u0107 dwa jednakowe\u201d<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Niejako z premedytacj\u0105 nie przywo\u0142uj\u0119 najs\u0142ynniejszego nazwiska Malarki, cho\u0107 w do\u0142\u0105czonych przeze mnie zdj\u0119ciach mo\u017cemy zagl\u0105dn\u0105\u0107 do Jej domu, pozna\u0107 oryginalne wzory malowane Jej r\u0119k\u0105. Historia Jej \u017cycia zosta\u0142a bowiem opisana na wszystkie sposoby, przedstawiona we wszelakich konfiguracjach i odcieniach. Pragn\u0119 natomiast przywo\u0142a\u0107 inn\u0105 Zalipiank\u0119, kt\u00f3ra opiewa\u0142a t\u0119 kolorow\u0105 krain\u0119 s\u0142owem. Swoim poetyckim s\u0142owem malowa\u0142a chaty, drogi oraz ludzi z ich zwyczajami i tradycj\u0105. Maria Kozaczkowa cz\u0119sto bowiem jest jakby pomijana, cho\u0107 tworzy\u0142a zar\u00f3wno dla siebie jak i dla nas \u015bwiat pe\u0142en dobroci, s\u0142o\u0144ca, u\u015bmiechu i kwiat\u00f3w. Poetycki \u015bwiat.  Polecam dwa tomiki poezji ,,Boso po rosie\u201d i ,,Kwiaty na \u015bniegu\u201d. Jak\u017ce wspaniale wsun\u0105\u0107 cho\u0107 jeden w rowerow\u0105 sakw\u0119, a p\u00f3\u017aniej przysi\u0105\u015b\u0107 gdzie\u015b przy studni lub nieopodal pod spr\u00f3chnia\u0142\u0105 wierzb\u0105. A wierzb przecie\u017c na Powi\u015blu bez liku. Mam do nich niezwyk\u0142y sentyment. To one wiosn\u0105 jako jedne z pierwszych rozwijaj\u0105 swe p\u0105ki i bazie. Mo\u017ce pod kt\u00f3r\u0105\u015b z nich, o korze pomarszczonej i zadziwiaj\u0105co wykrzywionych konarach lubi\u0142a przed laty w m\u0142odo\u015bci przesiadywa\u0107 Maria Kozaczkowa, mo\u017ce nawet przy nich pisa\u0142a swe wiersze\u2026<\/p>\n

Jest w krakowskim gdzie\u015b<\/em>
Ponad Wis\u0142\u0105 wie\u015b,<\/em>
Domy z wierzchu malowane,<\/em>
\u015aciany – nawet piec.<\/em><\/p>\n

Ka\u017cda izba tam<\/em>
Inny motyw ma<\/em>
Promyk s\u0142o\u0144ca przeniesiony<\/em>
Pod s\u0142omiany dach.<\/em><\/p>\n

Przyje\u017cd\u017caj\u0105 tu <\/em>
Ludzie z kraj\u00f3w stu,<\/em>
Dziwuj\u0105 si\u0119, \u017ce kto\u015b ogr\u00f3d<\/em>
Do mieszkania wni\u00f3s\u0142.<\/em><\/p>\n

Spod kobiecych r\u0105k,<\/em>
Z nadwi\u015bla\u0144skich \u0142\u0105k <\/em>
Na serwetach i makatkach<\/em>
Barwne kwiaty l\u015bni\u0105.<\/em><\/p>\n

I tak ju\u017c od lat<\/em>
Pi\u0119kno polskich chat<\/em>
Rozs\u0142awionych przez Zalipie<\/em>
Idzie poprzez \u015awiat.<\/em><\/p>\n

Je\u015bli widzie\u0107 chcesz<\/em>
„Malowan\u0105 wie\u015b”,<\/em>
By podziwia\u0107 sztuk\u0119 ludu<\/em>
Do Zalipia jed\u017a.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ma\u0142\u0105 cha\u0142upk\u0119 skry\u0142y malwy,<\/em>
Na kalenicy gniazda kr\u0105g:<\/em>
Niby z mch\u00f3w czapa \u2013 taki dawny<\/em>
Jest m\u00f3j rodzinny dom\u2026<\/em>
 <\/em>
P\u00f3jd\u0119, przytul\u0119 twarz do \u015bciany,<\/em>
Na wyr\u0105bany si\u0105d\u0119 pr\u00f3g,<\/em>
Wspomn\u0119 przedn\u00f3wk\u00f3w chleb o\u015bciany,<\/em>
Cierpki smak polnych grusz.<\/em>
 <\/em>
I \u2013 wyjd\u0119 z niego tak, jak ongi<\/em>
Musia\u0142am odej\u015b\u0107 w deszcz i mrok.<\/em>
Taki by\u0142 cichy! \u2013 a nie chroni\u0142<\/em>
Dziecka od pierwszych trosk\u2026<\/em><\/p>\n

Komu opowiem o minionej<\/em>
Ch\u0142opskiej m\u0142odo\u015bci \u2013 t\u0119sknot tre\u015b\u0107.<\/em>
O trzech okienkach zamy\u015blonych:<\/em>
Co matka dzieciom da dzi\u015b je\u015b\u0107?<\/em>
 <\/em>
Kogo nam\u00f3wi\u0119, by szed\u0142 ze mn\u0105<\/em>
Raz jeszcze spojrze\u0107 w tamten \u015bwiat?<\/em>
Cho\u0107\u2026 tam, gdzie lata moje biegn\u0105,<\/em>
Nie b\u0119dzie domk\u00f3w ani malw\u2026<\/em>
 <\/em>
Domek si\u0119 skrzywi\u0142 \u2013 strzecha cieknie<\/em>
I stercz\u0105 jej \u2013 jak \u017cebra \u2013 \u0142aty\u2026<\/em>
\u2013 Ale gdzie mo\u017cna umrze\u0107 pi\u0119kniej,<\/em>
Jak nie na progu w\u0142asnej chaty.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kwiaty mojego dzieci\u0144stwa<\/em><\/p>\n

Kwiaty Zalipia! W\u015br\u00f3d<\/em><\/p>\n

was ros\u0142am,<\/em><\/p>\n

By\u0142y\u015bcie moim<\/em><\/p>\n

barwnym \u015bwiatem,<\/em><\/p>\n

Na bia\u0142ej \u015bcianie<\/em><\/p>\n

z niskim dachem…<\/em><\/p>\n

– Cz\u0119sto<\/em><\/p>\n

wspomnieniem do was wracam,<\/em><\/p>\n

Do<\/em><\/p>\n

malowanych chat nad Wis\u0142\u0105,<\/em><\/p>\n

Jak w<\/em><\/p>\n

mi\u0142o\u015b\u0107 Matki z lat dzieci\u0144stwa…<\/em><\/p>\n

Kwieciste<\/em><\/p>\n

lipy i kasztany<\/em><\/p>\n

Z kolumienkami bia\u0142ych kwiat\u00f3w,<\/em><\/p>\n

Co czerwonymi<\/em><\/p>\n

\u017arenicami<\/em><\/p>\n

Przygl\u0105da\u0142y<\/em><\/p>\n

si\u0119 ch\u0142opskim chatom.<\/em><\/p>\n

I drobnolistna jarz\u0119bina,<\/em><\/p>\n

Strojna w korale jak dziewczyna.<\/em><\/p>\n

Kwiaty przydro\u017cne, nadwi\u015bla\u0144skie!<\/em><\/p>\n

Jak\u017ce smutnia\u0142y<\/em><\/p>\n

wasze oczy,<\/em><\/p>\n

Gdym<\/em><\/p>\n

za z\u0142ot\u00f3wk\u0119 sz\u0142a na pa\u0144skie,<\/em><\/p>\n

By kupi\u0107<\/em><\/p>\n

zeszyt i podr\u0119cznik<\/em><\/p>\n

I jak przy waszych t\u0119cz kolorach<\/em><\/p>\n

Popielacia\u0142a<\/em><\/p>\n

moja dola.<\/em><\/p>\n

Kwiaty<\/em><\/p>\n

serdeczne, kwiaty z\u0142ote,<\/em><\/p>\n

Co\u015bcie zdobi\u0142y<\/em><\/p>\n

chlebne zbo\u017ce,<\/em><\/p>\n

By\u0142y\u015bcie wiosn\u0105<\/em><\/p>\n

i odlotem<\/em><\/p>\n

Mych niespe\u0142nionych<\/em><\/p>\n

nigdy marze\u0144,<\/em><\/p>\n

I rumiankami i rezed\u0105,<\/em><\/p>\n

Kt\u00f3re przydro\u017cnych \u015bwi\u0105tk\u00f3w strzeg\u0105…<\/em><\/p>\n

Kwiaty<\/em><\/p>\n

ojczyste, kwiaty polne!<\/em><\/p>\n

– W nar\u0119czach pachn\u0105cego chmielu,<\/em><\/p>\n

W wiankach oktawnych, \u015bwi\u0119toja\u0144skich,<\/em><\/p>\n

W ludowej pie\u015bni na weselu.<\/em><\/p>\n

Jeste\u015bcie<\/em><\/p>\n

ze mn\u0105 zn\u00f3w – jak wtedy,<\/em><\/p>\n

Gdym<\/em><\/p>\n

po was boso sz\u0142a na grz\u0119dy…<\/em><\/p>\n

Kwiaty dzieci\u0144stwa, kwiaty<\/em><\/p>\n

swojskie!<\/em><\/p>\n

– Je\u015bli<\/em><\/p>\n

nie mog\u0119 was mie\u0107 tyle,<\/em><\/p>\n

Ile<\/em><\/p>\n

wspomnieniem wraca do mnie,<\/em><\/p>\n

Nie<\/em><\/p>\n

\u017cal by\u0107 po was cho\u0107 badylem,<\/em><\/p>\n

Co u rodzinnej<\/em><\/p>\n

zosta\u0142 strzechy,<\/em><\/p>\n

Z matczynej zblak\u0142ej, zielnej wiechy…<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Moja izba w kwiotki,
W listecki stodo\u0142a
I na studni nawet
Wionecek doko\u0142a!<\/em><\/p>\n

Cuduj\u0105 si\u0119 ludzie,<\/em>
Dziwio si\u0119 wyciecki:<\/em>
Cem jo malowa\u0142a<\/em>
Te \u015blicne kwiotecki?<\/em><\/p>\n

Malowa\u0142am ros\u0105,<\/em>
Porann\u0105 jutrzenk\u0105,<\/em>
Casem \u0142ezk\u0105 z ocka,<\/em>
A casem piosenk\u0105.<\/em><\/p>\n

Do u\u015bmiechu dziecka<\/em>
Dosypuje mgie\u0142ke<\/em>
Znad \u0142\u0105cki i miesom<\/em>
Jask\u00f3\u0142cem skrzyde\u0142kiem…<\/em><\/p>\n

W Zalipiu se mieskom<\/em>
W malwach i powojach,<\/em>
Bo to nojpiekniejso<\/em>
Rodzinno wie\u015b moja<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rowerem pierwszy raz do Zalipia przyjecha\u0142em przed wielu, wielu laty. Cudowne to chwile do dzisiejszego dnia. By\u0142 lipiec, niebieskie ob\u0142oki, s\u0142o\u0144ce u\u015bmiechni\u0119te. Mija\u0142em po drodze d\u0142ugie pola truskawek, ogromne plantacje i ten s\u0142odki ich zapach.  Niepowtarzalny, niezapomniany\u2026 Czasem tak bywa, \u017ce smaki i zapachy zapadaj\u0105 nam w pami\u0119\u0107 nawet z wczesnego dzieci\u0144stwa.<\/p>\n

Zalipie ju\u017c zawsze kojarz\u0119 z zapachem truskawek. W ruchu, zza uchylonej szyby samochodu tak wiele nam codziennie umyka. A przecie\u017c nawet p\u0142aski krajobraz, przemawia nie tylko barw\u0105, przestrzenno\u015bci\u0105 i niepowtarzaln\u0105 poezj\u0105, ale jak\u017ce cz\u0119sto i zapachem. Sp\u0119kana ziemia \u015bcie\u017cki, kilka g\u0142owiastych wierzb, podmuch ciep\u0142ego wiatru, muzyka \u015bwierszczy, szelest traw, kolor nieba.<\/p>\n

Bo czy\u017c nie najwspanialsze te wra\u017cenia, kt\u00f3rych nie spos\u00f3b odda\u0107 ani farb\u0105, ani s\u0142owem\u2026<\/p>\n\n\n