A skoro o podr\u00f3\u017cy w czasie i wspomnieniach, nie spos\u00f3b bym i w tej tematyce nie przywo\u0142a\u0142 nieod\u017ca\u0142owanego Pana Profesora Wiktora Zina, kt\u00f3ry pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 tak charakterystycznym \u015bpiewnym, pieszczonym g\u0142osem. My\u015bl\u0119, \u017ce poni\u017cej zamieszczona opowie\u015b\u0107 pozwoli przenie\u015b\u0107 si\u0119 do lat przedwojennych, do czas\u00f3w, kiedy \u017cycie w polskim dworze toczy\u0142o si\u0119 codziennym rytmem.<\/p>\n
Polonez starej pozytywki<\/strong><\/p>\n ,,Mia\u0142em wtedy dziesi\u0119\u0107 lat i nami\u0119tnie czyta\u0142em powie\u015bci Kraszewskiego, w kt\u00f3rych roi\u0142o si\u0119 od opis\u00f3w starych dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w. Niestety, prawdziwego dworu nigdy nie widzia\u0142em. W naszym miasteczku by\u0142y wprawdzie domy z gankami i filarkami, ale nie o dom mi chodzi\u0142o, lecz o dw\u00f3r ze spichrzem, stajniami, starym parkiem. Chcia\u0142em poza tym zobaczy\u0107 prawdziwego dziedzica \u2013 jak to si\u0119 w\u00f3wczas m\u00f3wi\u0142o \u2013 obywatela. Ze swych pragnie\u0144 zwierzy\u0142em si\u0119 dziadkowi; ten uzna\u0142 spe\u0142nienie ich za mo\u017cliwe i nie nastr\u0119czaj\u0105ce wi\u0119kszych trudno\u015bci. Najbli\u017cszy dw\u00f3r znajdowa\u0142 si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci zaledwie trzech kilometr\u00f3w od miasta. Siedzia\u0142 tam na arendzie pewien zubo\u017ca\u0142y pan, dziadka znajomy. Obieca\u0142 on pokaza\u0107 mi wszystkie dworskie osobliwo\u015bci, chocia\u017c \u2013 jak twierdzi\u0142 dziadek \u2013 niewiele by\u0142o tam do ogl\u0105dania, bo maj\u0105tek ju\u017c dawno skapcania\u0142. Taki by\u0142 pocz\u0105tek jednego z najwi\u0119kszych prze\u017cy\u0107 mojej m\u0142odo\u015bci. Polega\u0142o ono jedynie na tym, \u017ce zobaczy\u0142em po raz pierwszy w \u017cyciu stary dw\u00f3r otoczony parkiem i pozna\u0142em stuletniego furmana. S\u0105dz\u0119, \u017ce ta lipcowa wycieczka \u2013 dat\u0119 pami\u0119tam, bo by\u0142 wtedy odpust w naszym miasteczku \u2013 w jakiej\u015b mierze zadecydowa\u0142a o moich zainteresowaniach, a mo\u017ce nawet ukierunkowa\u0142a dalsze \u017cycie.<\/em><\/p>\n Dworek by\u0142 kiedy\u015b w\u0142asno\u015bci\u0105 Staszica, a wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142 do Zamoyskich. Przetrwa\u0142 pierwsz\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, a ile lat naprawd\u0119 liczy\u0142, B\u00f3g raczy wiedzie\u0107. Pami\u0119tam poln\u0105 drog\u0119 pomi\u0119dzy dojrzewaj\u0105cymi \u0142anami pszenicy. Na horyzoncie odcina\u0142a si\u0119 od bezchmurnego nieba ciemna, prawie granatowa k\u0119pa drzew z dwoma olbrzymami w \u015brodku. By\u0142y to wiekowe topole postrzelane przez pioruny, a mimo to pot\u0119\u017cne jak pylony egipskiej \u015bwi\u0105tyni, tyle, \u017ce \u017cywe i szumi\u0105ce. W\u0105ska dr\u00f3\u017cka gin\u0119\u0142a pomi\u0119dzy ich pniami. Z jednej i drugiej strony tej gigantycznej bramy ros\u0142y \u017cylaste graby. Mo\u017ce kiedy\u015b tworzy\u0142y strzy\u017cony \u017cywop\u0142ot, a p\u00f3\u017aniej posplata\u0142y swe konary tworz\u0105c g\u0119st\u0105, trudn\u0105 do przebycia \u015bcian\u0119, podszyt\u0105 u spodu g\u0119stymi kolczastymi krzewami. Wszystko tu by\u0142o inne ni\u017c w naszym ogrodzie, jakie\u015b wi\u0119ksze, bardziej masywne, a przez to pi\u0119kniejsze. Poza tym czu\u0107 by\u0142o niemal namacalnie lata, kt\u00f3re przesz\u0142y, zanim drzewa te zd\u0105\u017cy\u0142y a\u017c tak wyrosn\u0105\u0107. Na jednej z top\u00f3l wisia\u0142a drewniana kapliczka, a nad ni\u0105 daszek z blachy wycinanej w misterne z\u0105bki, prze\u017carte rdz\u0105. Ten daszek wr\u00f3s\u0142 w topolow\u0105 kor\u0119. Weszli\u015bmy do \u015brodka grabowego oko\u0142u. Panowa\u0142 tu zielony mrok, ch\u0142\u00f3d i niespotykana gdzie indziej cisza. Po tylu latach pami\u0119tam wszystko i mog\u0119 odtworzy\u0107 kolejno\u015b\u0107 nawarstwiaj\u0105cych si\u0119 wra\u017ce\u0144 oraz najdrobniejsze szczeg\u00f3\u0142y ogl\u0105danych w\u00f3wczas widok\u00f3w.<\/em><\/p>\n By\u0142 tam gazon okr\u0105g\u0142y i wypuk\u0142y jak talerz. Tylko od strony \u015bcie\u017cki urz\u0105dzono na nim grz\u0105dki. Kwit\u0142y tu: maciejka, nasturcja, go\u017adziki, ale nie te sprzedawane w kwiaciarniach na sztuki, ale dzikie, rosn\u0105ce ca\u0142ymi k\u0119pami. Ponad nimi unosi\u0142 si\u0119 r\u00f3j bia\u0142ych, ruchliwych motyli. Ca\u0142e wn\u0119trze gazonu porasta\u0142a wysoka, ruda trawa, kt\u00f3rej kosmyki k\u0142ad\u0142y si\u0119 na ciemn\u0105 ziemi\u0119 jak \u017ale zaczesane w\u0142osy. W samym \u015brodku sta\u0142a olbrzymia tuja, przykrywaj\u0105ca ciemnozielonym ko\u0142pakiem prawie ca\u0142e kolisko gazonu. Gdzie\u015b spomi\u0119dzy wielu jej pni wyszed\u0142 nam na spotkanie wielki, czarny pies. Przesun\u0105\u0142 si\u0119 pomi\u0119dzy trawami, ziewn\u0105\u0142, po czym uznawszy, \u017ce ma do czynienia z przyjaci\u00f3\u0142mi, zacz\u0105\u0142 merda\u0107 ogonem i oczekiwa\u0107 kares\u00f3w.<\/em><\/p>\n Dw\u00f3r sta\u0142 poza gazonem i poza barwn\u0105 \u015bcian\u0105 bia\u0142o czerwonych malw, wysokich jak cyprysy. By\u0142 d\u0142ugi, zapadni\u0119ty w ziemi\u0119 i mia\u0142 wszystko, opr\u00f3cz komin\u00f3w, zadziwiaj\u0105co ma\u0142e.<\/em><\/p>\n Patrzy\u0142em na ten stary, bielony dom jak na relikwi\u0119. To by\u0142 dw\u00f3r prawdziwy, jakby \u017cywcem wyj\u0119ty z kart przeczytanych ksi\u0105\u017cek. Mia\u0142 dach kryty starymi gontami, kt\u00f3re tu i tam przetkano wiechciami s\u0142omy. Na dachu pi\u0119trzy\u0142y si\u0119 owe wielkie kominy i jakie\u015b tajemnicze p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142e okienka. A w og\u00f3le to dach \u2013 jak mi si\u0119 w\u00f3wczas zdawa\u0142o \u2013 by\u0142 ponad miar\u0119 skrojony, bo wystawa\u0142 za bardzo przed \u015bciany. Chodzi\u0142o tu po prostu o wielki, staropolski okap. Ganek znajdowa\u0142 si\u0119 w \u015brodku, podpiera\u0142y go dwie bielone i s\u0119kate kolumny, wykonane z okorowanych \u015bwierkowych pni. Po ka\u017cdej jego stronie znajdowa\u0142y si\u0119 po trzy okna o szybkach ma\u0142ych i nier\u00f3wnych.<\/em><\/p>\n Pami\u0119tam te\u017c g\u0142\u00f3wne drzwi. Pochodzi\u0142y zapewne z innego, mo\u017ce nawet starszego budynku. By\u0142y masywne, nabijane \u017celaznymi gwo\u017adziami, kt\u00f3rych \u0142ebki uk\u0142ada\u0142y si\u0119 w wielk\u0105 liter\u0119 M. Prawie ca\u0142y ganek zas\u0142ania\u0142y nawisy dzikiego wina, kt\u00f3re oplata\u0142o okna i kolumny. Chwytliwe witki ro\u015bliny dosi\u0119ga\u0142y nawet szczytu ganku, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 \u017celazna chor\u0105giewka z wyci\u0119t\u0105 dat\u0105. Niestety, cyfry \u2013 poza jedn\u0105 \u2013 by\u0142y ju\u017c nieczytelne. Wprowadzono mnie do zaczarowanego \u015bwiata, w kt\u00f3rym ksi\u0105\u017ckowe opisy przeistoczy\u0142y si\u0119 w tr\u00f3jwymiarow\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. W tej otoczonej grabami pustelni zetkn\u0105\u0142em si\u0119 ze \u015bwiatem, kt\u00f3rego gdzie indziej ju\u017c nie by\u0142o.<\/em><\/p>\n Na prawo od dworu sta\u0142 poczernia\u0142y spichrz z drewnianymi gankami, na kt\u00f3rych suszy\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie wielkie p\u0142achty z grubego, lnianego p\u0142\u00f3tna. Z drugiej strony, spoza krzew\u00f3w bzu wy\u0142ania\u0142 si\u0119 d\u0142ugi, wygi\u0119ty dach stajni czy obory. Chcia\u0142em w\u0142a\u015bnie i\u015b\u0107 w tamtym kierunku, gdy drzwi dworu uchyli\u0142y si\u0119 i stan\u0119\u0142a w nich, zasuszona kobieta. By\u0142a to ciotka dzier\u017cawcy maj\u0105tku. Pomimo prawdziwego upa\u0142u mia\u0142a narzucony na plecy bia\u0142y, szyde\u0142kowy szal, kt\u00f3ry odcina\u0142 si\u0119 a\u017curowym ornamentem od czarnej sukni i przypomina\u0142 \u017ca\u0142obny ornat. Dziwi\u0142em si\u0119, dlaczego dziadek wyja\u015bni\u0142 starszej pani prawdziwy cel naszej wizyty, ale mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu dziedziczka zacz\u0119\u0142a patrze\u0107 na mnie przychylnie, a nawet przyja\u017anie.<\/em><\/p>\n Zaskakuj\u0105ce jest stopniowanie wra\u017ce\u0144, kt\u00f3rych doznajemy w \u017cyciu. Ile\u017c ogl\u0105da\u0142em p\u00f3\u017aniej pi\u0119knych komnat, sal, galerii w kraju i za granic\u0105. Ale to wszystko jako\u015b zblad\u0142o i zatar\u0142o si\u0119. Tamtych dozna\u0144 nie potrafi\u0142y zatrze\u0107 lata. S\u0105dz\u0119, \u017ce stopniowanie wra\u017ce\u0144, umiej\u0119tne ich dawkowanie posiada dla m\u0142odej, czu\u0142ej psychiki kolosalne znaczenie. Kto wie, czy pedagodzy kiedy\u015b w przysz\u0142o\u015bci nie dojd\u0105 do przekonania, \u017ce konieczne jest pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi bod\u017acami, trafiaj\u0105cymi do m\u00f3zgu, pozostawienie jakiego\u015b odpowiednio dobranego czasu przeznaczonego na asymilacj\u0119 i utrwalenie poznanych zjawisk i obraz\u00f3w.<\/em><\/p>\n Dziadek poszed\u0142 wtedy nad staw, a ja zaproszony zosta\u0142em do d\u0142ugiej sieni, w kt\u00f3rej by\u0142 prawdziwy kominek z osmolonym okapem \u2013 pierwszy, jaki w \u017cyciu widzia\u0142em. Przy nim sta\u0142y p\u0119kate worki m\u0105ki i kaszy. W wydr\u0105\u017conych nieckach po\u0142o\u017cono sita i przetaki. W g\u0142\u0119bi sieni, poza otwartymi drzwiami, zieleni\u0142 si\u0119 przesycony s\u0142o\u0144cem park.<\/em><\/p>\n Penetrowa\u0142em wzrokiem \u015bciany tej bajecznej izby chc\u0105c odnale\u017a\u0107 husarskie pancerze, soko\u0142a uwi\u0105zanego na dr\u0105\u017cku albo bodaj staro\u017cytne portrety. Nie by\u0142o tego. Na wielkich gwo\u017adziach wisia\u0142y tu ko\u0144skie chom\u0105ta, na dr\u0105\u017cku zwoje suchej kie\u0142basy. Zamiast obraz\u00f3w odnalaz\u0142em na suficie jedynie fantastyczne ornamenty zaciek\u00f3w. Mimo to owa pod\u0142u\u017cna sie\u0144 tchn\u0119\u0142a majestatem i powag\u0105. Dziwne to mo\u017ce, ale ludzie niewykszta\u0142ceni w sprawach architektury potrafi\u0105 niekiedy nadzwyczaj precyzyjnie reagowa\u0107 na pi\u0119kno. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy jako\u015b intuicyjnie wyczuwaj\u0105, gdzie ko\u0144czy si\u0119 szara przeci\u0119tno\u015b\u0107, a zaczyna dzie\u0142o sztuki. Na pewno i ja w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b okre\u015bli\u0142em granice tamtego pi\u0119kna, kt\u00f3rych po latach nie odwa\u017c\u0119 si\u0119 tkn\u0105\u0107.<\/em><\/p>\n Stara pani sz\u0142a przede mn\u0105; zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce ma chude, pomarszczone pi\u0119ty. Ja kroczy\u0142em za ni\u0105 dziwi\u0105c si\u0119 wszystkiemu. Weszli\u015bmy do izby, w kt\u00f3rej sta\u0142 d\u0142ugi, wsparty na krzy\u017cakach st\u00f3\u0142. Brz\u0119cza\u0142y tu roje much, a belkowy sufit ugina\u0142 si\u0119 od nadmiernego d\u017awigania. W tym pokoju zobaczy\u0142em przedziwny okr\u0105g\u0142y piec zwie\u0144czony porcelanowym wazonem. Pod\u0142oga skrzypia\u0142a, li\u015bcie malw muska\u0142y okna. Nast\u0119pny pok\u00f3j nale\u017ca\u0142 do w\u0142a\u015bcicielki dworu. By\u0142 pi\u0119kny, przesycony seledynowym \u015bwiat\u0142em oraz szumem i szelestem parkowych drzew. Pachnia\u0142o tu mi\u0119t\u0105 i macierzank\u0105. Nie mog\u0142em pozby\u0107 si\u0119 wra\u017cenia, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz znalaz\u0142em si\u0119 w samym sercu dworu. Staruszka posadzi\u0142a mnie na krze\u015ble o wygi\u0119tych nogach i kaza\u0142a chwil\u0119 na siebie czeka\u0107. Zosta\u0142em sam z tajemniczymi odg\u0142osami domu, z jego niepowtarzalnym zapachem i pi\u0119knem trudnym do podrobienia. Wszystko by\u0142o w tej izbie zaskakuj\u0105ce: i pod\u0142oga uk\u0142adana w gwiazdy, i komoda, na kt\u00f3rej pod szklanym kloszem sta\u0142 krucyfiks z per\u0142owej masy, i pijawki wij\u0105ce si\u0119 w s\u0142oju, i wyblak\u0142y portret Naczelnika Ko\u015bciuszki, i dziwna kaseta na stole, kt\u00f3ra przypomina\u0142a trumn\u0119, tyle, \u017ce by\u0142a kr\u00f3tka i kwadratowa.<\/em><\/p>\n W Ka\u017cdej epoce odnale\u017a\u0107 mo\u017cna co najmniej dwa rodzaje mieszka\u0144: pierwsze \u2013 urz\u0105dzone nowocze\u015bnie, wed\u0142ug regu\u0142 panuj\u0105cej mody, oraz drugie \u2013 podporz\u0105dkowane gustom, kt\u00f3re ju\u017c przebrzmia\u0142y. Ludzkie upodobania zmieniaj\u0105 si\u0119 stosunkowo szybko, ich motorem s\u0105 czasem wynalazki, a niekiedy kaprys. Dzieje si\u0119 tak, \u017ce to, co wczoraj by\u0142o szczytem nowoczesno\u015bci, jutro staje si\u0119 prze\u017cytkiem. Tutaj tkwi praprzyczyna wynoszenia na strych mebli, kt\u00f3re raptem straci\u0142y sens swego istnienia i zacz\u0119\u0142y przeszkadza\u0107. Ale s\u0105 mieszkania takie, do kt\u00f3rych \u017cadna moda nie ma przyst\u0119pu, gdzie najdrobniejszy sprz\u0119t jest pami\u0105tk\u0105. Bywa\u0142o niekiedy, \u017ce rodzice obdarowywali sw\u0105 c\u00f3rk\u0119 tym, co sami kiedy\u015b otrzymali od swoich rodzic\u00f3w. Bywa\u0142o, \u017ce ka\u017cdy sprz\u0119t mia\u0142 swoj\u0105 wielowiekow\u0105 histori\u0119. My\u015bl\u0119 o tym przypominaj\u0105c sobie odleg\u0142e czasy.<\/em><\/p>\n Stara pani przynios\u0142a mi wtedy kawa\u0142ek sernika, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142em je\u015b\u0107, by pozna\u0107, jaki te\u017c smak ma dworskie ciasto. Czu\u0142em si\u0119 g\u0142upio, poniewa\u017c ona nazywa\u0142a mnie ,,panem dobrodziejem\u201d, a ja, chc\u0105c by\u0107 grzecznym, zwracaj\u0105c si\u0119 do niej u\u017cywa\u0142em zwrotu ,,pani obywatelko\u201d. Jeszcze dzi\u015b s\u0142ysz\u0119 jak m\u00f3wi:<\/em><\/p>\n – ot\u00f3\u017c, je\u017celi pan dobrodziej chce co\u015b cennego zobaczy\u0107, to tylko w tym pokoju, bo zachowa\u0142am u siebie par\u0119 warto\u015bciowych sprz\u0119t\u00f3w. Cho\u0107by ta komoda wyk\u0142adana orzechem \u2013 s\u0142u\u017cy\u0142a ju\u017c mojej prababce.<\/em><\/p>\n Popatrzy\u0142em z uznaniem na mebel i spyta\u0142em:<\/em><\/p>\n – czy pami\u0119ta ona Powstanie Styczniowe?<\/em><\/p>\n Stara pani wzruszy\u0142a ramionami:<\/em><\/p>\n – Styczniowe Powstanie to doskonale pami\u0119ta nasz Iwa\u015b, a ta komoda \u2013 panie dobrodzieju \u2013 pochodzi z czas\u00f3w kr\u00f3la Stasia, a mo\u017ce nawet jest starsza. Babka opowiada\u0142a, \u017ce w trzeciej szufladzie pod obrusami przechowywa\u0142a pude\u0142ko z puklami jasnych w\u0142os\u00f3w Frycusia. To by\u0142 jedyny brat mojej matki, kt\u00f3ry zmar\u0142 zaraziwszy si\u0119 osp\u0105.<\/em><\/p>\n – a co pani dziedziczka chowa w tej dziwnej skrzyneczce?<\/em><\/p>\n Pytanie wyrecytowa\u0142em szybko, chocia\u017c wiedzia\u0142em, \u017ce ciekawo\u015b\u0107 zaprzecza dobremu wychowaniu.<\/em><\/p>\n – a to \u2013 panie dobrodzieju \u2013 skrzynka niezwyk\u0142a. To ,,areszton\u201d wygrywaj\u0105cy melodie.<\/em><\/p>\n Za chwil\u0119 zobaczy\u0142em obracaj\u0105cy si\u0119 metalowy kr\u0105\u017cek, spod kt\u00f3rego p\u0142yn\u0119\u0142y tony powi\u0105zane w melodi\u0119 poloneza. Nie mo\u017cna, niestety, opisa\u0107 wszystkich prze\u017cy\u0107. Niekiedy s\u0105 one zbyt osobiste. Jedno jest pewne, \u017ce muzyka potrafi niekiedy zadrwi\u0107 z czasu.<\/em><\/p>\n Po trzydziestu latach zjawi\u0142em si\u0119 kiedy\u015b w Collegium Maius u profesora Karola Estreichera. M\u00f3j przyjaciel zapragn\u0105\u0142 nagle pochwali\u0107 si\u0119 swym nowym nabytkiem. Podszed\u0142 do politurowanej skrzynki i uruchomi\u0142 pozytywk\u0119, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a gra\u0107 starego poloneza. W\u0142a\u015bnie tego sprzed wielu lat. I wtedy, nie wiedz\u0105c jak i kiedy, znalaz\u0142em si\u0119 w starym, dawno ju\u017c nieistniej\u0105cym dworku, poczu\u0142em zapach mi\u0119ty i macierzanki. Poza oknem zobaczy\u0142em wielk\u0105 tuj\u0119 i malwy. I nie wiem, co by by\u0142o dalej, bo m\u00f3j gospodarz chwyci\u0142 mnie za rami\u0119 i zawo\u0142a\u0142: C\u00f3\u017c ty wyczyniasz, czego p\u0142aczesz jak b\u00f3br? Czy\u015b nigdy nie s\u0142ysza\u0142 pozytywki?<\/em><\/p>\n Za oknem zimowa sceneria, ale zas\u0142uchany w opowie\u015b\u0107 Profesora Zina, przywo\u0142uj\u0119 wspomnienie r\u00f3wnie\u017c swoich podr\u00f3\u017cy, pewnego majowego dnia sprzed lat, kiedy podobnie spoza krzew\u00f3w bzu wy\u0142oni\u0142 si\u0119 dw\u00f3r\u2026 To wielkopolski dw\u00f3r w Koszutach. Pi\u0119knie m.in. i to miejsce, z falistym frontonem, mansardowym dachem zosta\u0142o przedstawione przez Pana Macieja Rydla w ksi\u0105\u017cce ,,Dw\u00f3r \u2013 Polska To\u017csamo\u015b\u0107”.<\/p>\n Dwory, dworki, pa\u0142ace\u2026 kt\u00f3\u017c nie lubi ich odwiedza\u0107 ? A ilu\u017c marzy, by w takowym zamieszka\u0107, cho\u0107by na kr\u00f3tko, na ma\u0142\u0105 ulotn\u0105 chwil\u0119. Przed wielu, wielu laty, m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w moim rodzinnym domu, \u017ce Dziadek, kt\u00f3ry by\u0142 znakomitym stolarzem, (dla […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6596,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[180,191],"tags":[217,200,213,171],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Dw\u00f3r.jpg?fit=1080%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-1In","jetpack-related-posts":[{"id":6734,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6734","url_meta":{"origin":6595,"position":0},"title":"ZDJ\u0118CIA Z DUSZ\u0104","author":"admin","date":"14 lutego 2019","format":false,"excerpt":",,Kocham ksi\u0105\u017ck\u0119 nie dlatego, \u017ce jest pi\u0119kna zewn\u0119trznie, ale dlatego, \u017ce wprowadza mnie w m\u00f3j w\u0142asny \u015bwiat, \u017ce odkrywa we mnie, nie na zewn\u0105trz mnie, bogactwa, kt\u00f3rych nie przeczuwa\u0142em. Dlatego te\u017c tak\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 otaczam moj\u0105 bibliotek\u0119.\u201d ,,Za ksi\u0105\u017ck\u0105 kryje si\u0119 autor. Jego pisanie jest wi\u0119c zawsze listem do czytelnika. Piszemy\u2026","rel":"","context":"In "Czytelnia"","block_context":{"text":"Czytelnia","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=191"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/8-1.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15423,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15423","url_meta":{"origin":6595,"position":1},"title":"CZ\u0141OWIEK PRZEZ WYSOKIE C","author":"admin","date":"15 marca 2025","format":false,"excerpt":"Gdybym mia\u0142 opowiedzie\u0107 o pocz\u0105tku, musz\u0119 cofn\u0105\u0107 si\u0119 do dnia, kiedy wzrok m\u00f3j przyku\u0142a ok\u0142adka pewnej ksi\u0105\u017cki. Tytu\u0142 jej brzmi: ,,Tempo di Roma\u201d Alexisa Curversa. Szperaj\u0105c w sieci by dowiedzie\u0107 si\u0119 o niej czego\u015b wi\u0119cej, trafi\u0142em na nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: ,,Bywaj\u0105 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re, cho\u0107 mo\u017ce nie zdob\u0119d\u0105 szerokiej popularno\u015bci, szybko staj\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Czytelnia"","block_context":{"text":"Czytelnia","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=191"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/WOJCIECH-PLEWINSKI-9104.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":10235,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=10235","url_meta":{"origin":6595,"position":2},"title":"W MALACHITOWEJ OPRAWIE","author":"admin","date":"1 lipca 2021","format":false,"excerpt":",,Na naszych cmentarzach murszej\u0105ce pomniki stanowi\u0105 autentyczn\u0105 ilustracj\u0119 historii. Wejd\u017amy poza bram\u0119 jednego z wielu wiejskich cmentarzy, w Gdowie pod Krakowem, tam jeszcze dzi\u015b odnale\u017a\u0107 mo\u017cna s\u0105siaduj\u0105ce ze sob\u0105 grobowce konfederat\u00f3w barskich i poleg\u0142ych w ostatniej wojnie akowc\u00f3w. To jakby dwa bieguny smutnego rozdzia\u0142u historii narodu. Baczny obserwator, id\u0105c cmentarn\u0105\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6521,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6521","url_meta":{"origin":6595,"position":3},"title":"RESZTKI RESZTEK…","author":"admin","date":"7 grudnia 2018","format":false,"excerpt":"Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po naszym kraju, dostrzegam jak coraz bardziej popularne staj\u0105 si\u0119 tematyczne szlaki turystyczne. Nawet male\u0144kie miejscowo\u015bci staraj\u0105 si\u0119 przyci\u0105gn\u0105\u0107 turyst\u0119. Zainteresowa\u0107 przynale\u017cno\u015bci\u0105 do cho\u0107by jednego z wielu szlak\u00f3w. Jest ich ju\u017c ca\u0142e mn\u00f3stwo. Kusz\u0105: historyczne, archeologiczne,\u00a0 etnograficzne, kulturowe, zabytk\u00f3w architektury i przemys\u0142u, wodne, g\u00f3rskie, przyrodnicze, i wiele innych. Wybieraj\u0105c\u2026","rel":"","context":"In "Ciekawe miejsca"","block_context":{"text":"Ciekawe miejsca","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=180"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/Libiccy.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7160,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7160","url_meta":{"origin":6595,"position":4},"title":"CHWAST…","author":"admin","date":"26 lipca 2019","format":false,"excerpt":"Lubicie Bajki? W dniu wczorajszym wybra\u0142em si\u0119 na ma\u0142y rekonesans po okolicy. Odwiedzi\u0142em m.in. nieznany mi las, pochodzi\u0142em po wspania\u0142ym Rezerwacie. A w drodze powrotnej, w promieniach zachodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca zatrzyma\u0142em si\u0119 na skraju p\u00f3l. \u017bniwa trwaj\u0105 w najlepsze. W wielu miejscach wieczorem z\u0142oc\u0105 si\u0119 \u015bcierniska. Przykucn\u0105\u0142em w przydro\u017cnym rowie, pochyli\u0142em\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/untitled-6183.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15741,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15741","url_meta":{"origin":6595,"position":5},"title":"U SKRZYDLATYCH BRACI","author":"admin","date":"31 stycznia 2026","format":false,"excerpt":"Przed wielu laty byli\u015bmy ju\u017c w tym miejscu, stare to jednak czasy, w zupe\u0142nie innych tonacjach barw. By\u0142 rok 2013. Wn\u0119trzem by\u0142em w\u00f3wczas zachwycony!!! By\u0142 wprawdzie i niedosyt, poniewa\u017c o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny nie by\u0142 widoczny, szczelnie przes\u0142oni\u0119ty przechodzi\u0142 okres renowacji, ale to z czym si\u0119 zetkn\u0105\u0142em na wiele kolejnych lat nie\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Swidnica-2621x.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6595"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6595"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6601,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6595\/revisions\/6601"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6596"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Koszuty1.jpg\")
<\/a>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Koszuty2.jpg\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"