{"id":6589,"date":"2019-01-04T20:28:18","date_gmt":"2019-01-04T20:28:18","guid":{"rendered":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6589"},"modified":"2020-03-30T08:16:18","modified_gmt":"2020-03-30T08:16:18","slug":"od-deski-do-deski","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6589","title":{"rendered":"OD DESKI DO DESKI"},"content":{"rendered":"

Za oknem zima, znakomity to czas by w domowym cieple, w zaciszu wtuli\u0107 si\u0119 w ulubiony fotel z ksi\u0105\u017ck\u0105 w d\u0142oni. ,,Leksykon drewnianej architektury sakralnej wojew\u00f3dztwa podkarpackiego\u201d<\/strong><\/em> autorstwa Pana Krzysztofa Zieli\u0144skiego jest publikacj\u0105 wyj\u0105tkow\u0105 (nie tylko z racji wagi, blisko 2 kg) i ulubion\u0105, kt\u00f3ra zawsze le\u017cy u mnie na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki, w zasi\u0119gu wzroku. Odwiedzi\u0142em w swoim \u017cyciu wiele cerkwi, ko\u015bcio\u0142\u00f3w, obiekt\u00f3w sakralnych zbudowanych z drewna. Nie ukrywam, \u017ce je\u015bli jest to tylko mo\u017cliwe, koniecznie staram si\u0119 do ka\u017cdej z tych budowli wej\u015b\u0107. Pozna\u0107 jej wn\u0119trze. \u00a0To podobnie jak z poznanym drugim cz\u0142owiekiem. Ubi\u00f3r, str\u00f3j, jest spraw\u0105 drugorz\u0119dn\u0105. Prawdziwe pi\u0119kno kryje si\u0119 w ka\u017cdym z nas, to nasze oblicze. Owszem, szczeg\u00f3lnie obiekty usytuowane w Polsce po\u0142udniowo wschodniej przyci\u0105gaj\u0105 wzrok wyszukan\u0105 architektur\u0105, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105, barw\u0105, ale najwa\u017cniejsze jest to co w \u015brodku. Tam zapach, tam prawdziwa dusza.<\/p>\n

Prace nad tym woluminem trwa\u0142y kilkana\u015bcie lat, i podejrzewam, a wr\u0119cz jestem przekonany, \u017ce nie ko\u0144czy si\u0119 ona nigdy, gdy\u017c szczeg\u00f3lnie budownictwo drewniane \u017cyje innym \u017cyciem ni\u017c budowle, kt\u00f3re powsta\u0142y z kamienia lub ceg\u0142y. Najdobitniej \u015bwiadczy o tym fakcie do\u0142\u0105czony poka\u017any suplement, m\u00f3wi\u0105cy, ukazuj\u0105cy to, co dla ludzkiego oka jest ju\u017c niewidoczne, niemo\u017cliwe do poznania, do dotkni\u0119cia.<\/p>\n

Pos\u0142uchajmy Autora:<\/p>\n

,,Umiej\u0119tno\u015b\u0107 stawiania drewnianych \u015bwi\u0105ty\u0144 w naszym kraju ma zapewne ponad tysi\u0105cletni\u0105 tradycj\u0119. I o ile z pierwszych, jeszcze poga\u0144skich chram\u00f3w nie osta\u0142 si\u0119 ani jeden w ca\u0142o\u015bci, to kolejna faza budownictwa \u2013 tym razem z krzy\u017cem na gontowym dachu \u2013 pozostawi\u0142a po sobie przynajmniej pisane informacje. \u015awi\u0105ty\u0144 ze \u015bredniowiecznym rodowodem istnieje dzi\u015b niewiele; najwi\u0119cej ich przetrwa\u0142o na terenie po\u0142udniowo \u2013 wschodniej Polski. Najliczniej zachowane to nowo\u017cytne obiekty, powsta\u0142e w XVII i XVIII wieku, cz\u0119sto z bogatym wyposa\u017ceniem i dekoracj\u0105 malarsk\u0105, kt\u00f3re zachwycaj\u0105 artyzmem wykonania, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 i bogactwem formy. Jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu drewniane obiekty sakralne powsta\u0142e w XIX i na pocz\u0105tku XX wieku nie by\u0142y traktowane jako zabytkowe. Obecnie z pietyzmem s\u0105 one odnawiane i konserwowane, z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce s\u0105 \u015bwiadectwem epoki wykorzystuj\u0105cej drewno jako podstawowy budulec.<\/em><\/p>\n

Budownictwo drewniane, symbol dawnej doskona\u0142o\u015bci rzemie\u015blniczej i artystycznej, je\u015bli nie jest wystarczaj\u0105co chronione i zabezpieczane, to szybko ulega destrukcji lub zostaje zniszczona jego oryginalna forma. Znika jednocze\u015bnie nieodwracalnie ca\u0142e, trudne do u\u015bwiadomienia dla przeci\u0119tnego cz\u0142owieka, bogactwo krajobrazu historycznego.<\/em><\/p>\n

Leksykon drewnianej architektury sakralnej wojew\u00f3dztwa podkarpackiego prezentuje 149 dawnych i obecnych cerkwi, 96 ko\u015bcio\u0142\u00f3w, zb\u00f3r ewangelicki oraz 57 wolnostoj\u0105cych dzwonnic cerkiewnych i ko\u015bcielnych, kt\u00f3re przetrwa\u0142y do dzisiaj, Zawiera blisko 1200 zdj\u0119\u0107 ilustruj\u0105cych ich stan zachowania obecny i dawny, a tak\u017ce suplement ujmuj\u0105cy blisko 440 hase\u0142 nazw miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych kiedy\u015b znajdowa\u0142y si\u0119 sakralne obiekty \u2013 cerkwie, ko\u015bcio\u0142y, synagogi, zbory ewangelickie, dzwonnice \u2013 has\u0142a o r\u00f3\u017cnym stopniu uszczeg\u00f3\u0142owienia. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 z nich zilustrowana jest archiwalnymi zdj\u0119ciami, rysunkami, grafikami\u201d.<\/em><\/p>\n

Leksykon powy\u017cszy oprowadza nas po najbardziej znanych obiektach jak cho\u0107by tych wpisanych na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO, zaprasza r\u00f3wnie\u017c i omawia te budowle, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 z dala od trakt\u00f3w komunikacyjnych, popularnych szlak\u00f3w. Szczeg\u00f3\u0142owo zapoznaje nas z histori\u0105, z miejscowymi ciekawostkami, prawdziwym bogactwem tej ziemi.<\/p>\n

Niejako w uzupe\u0142nieniu, zapraszam do wn\u0119trza dw\u00f3ch obiekt\u00f3w. Pierwszy to by\u0142a cerkiew greckokatolicka \u015bw. M\u0119czennicy Paraskewy w G\u00f3rzance, z unikalnym, p\u0142askorze\u017abionym w drewnie, polichromowanym ikonostasem z ok 1756 roku. To prawdziwa pere\u0142ka, jedyny taki na ziemiach Polski.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ponownie oddam g\u0142os Autorowi, Panu Krzysztofowi Zieli\u0144skiemu:<\/p>\n

,,Wg legendy p\u0142askorze\u017abione figury mia\u0142y zosta\u0107 wykonane z jednego pnia drzewa lipowego, kt\u00f3ry przynios\u0142a tu woda potoku Wo\u0142kowyjka. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z nim jeszcze jedna ludowa opowie\u015b\u0107. M\u00f3wi ona, \u017ce parobek miejscowego ksi\u0119dza podkrada\u0142 mu ser. Podejrzewany win\u0119 zrzuci\u0142 na aposto\u0142\u00f3w i aby to uwiarygodni\u0107\u00a0 posmarowa\u0142 im usta serem. Na ten widok proboszcz obi\u0142 figury r\u00f3zg\u0105. Po tym fakcie parobek wyni\u00f3s\u0142 je i ukry\u0142. Paroch przestraszony\u00a0 zacz\u0105\u0142 poszukiwania. A po ich odnalezieniu w asy\u015bcie procesji ponownie wprowadzi\u0142 do \u015bwi\u0105tyni. Z ustnych przekaz\u00f3w wynika, \u017ce bohaterem tej opowie\u015bci m\u00f3g\u0142by by\u0107 ostatni greckokatolicki proboszcz G\u00f3rzanki, ksi\u0105dz Andrzej Mokry\u201d.<\/em><\/p>\n

Drugi obiekt, to moja ulubiona cerkiew \u2013 dawniej greckokatolicka , pw. \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Turza\u0144sku. Obecnie filialna cerkiew prawos\u0142awna \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a (parafia w Koma\u0144czy)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

,,Drewnianych cerkwi i ko\u015bcio\u0142\u00f3w pozosta\u0142o ju\u017c tak niewiele. Przez wieki wrasta\u0142y one w krajobraz kulturowy, sta\u0142y si\u0119 wr\u0119cz nieod\u0142\u0105cznym elementem niejednej miejscowo\u015bci. Maj\u0105 sw\u00f3j niepowtarzalny nastr\u00f3j, cisz\u0119 nasycon\u0105 zapachem drewna. Z szacunku dla pokole\u0144, kt\u00f3re stworzy\u0142y te drewniane dzie\u0142a, powinny one przetrwa\u0107 dla nast\u0119pnych. Aby kolejne mia\u0142y szans\u0119 pozna\u0107 ich urok, wczu\u0107 si\u0119 w uduchowion\u0105 atmosfer\u0119, zafascynowa\u0107 obrazem wymodlonych \u015bcian i sklepie\u0144\u201d.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za oknem zima, znakomity to czas by w domowym cieple, w zaciszu wtuli\u0107 si\u0119 w ulubiony fotel z ksi\u0105\u017ck\u0105 w d\u0142oni. ,,Leksykon drewnianej architektury sakralnej wojew\u00f3dztwa podkarpackiego\u201d autorstwa Pana Krzysztofa Zieli\u0144skiego jest publikacj\u0105 wyj\u0105tkow\u0105 (nie tylko z racji wagi, blisko […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6590,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[180,191],"tags":[214,185,200,212,213],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Leksykon.jpg?fit=1080%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-1Ih","jetpack-related-posts":[{"id":12693,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=12693","url_meta":{"origin":6589,"position":0},"title":"NISKI INACZEJ :-)","author":"admin","date":"5 lipca 2022","format":false,"excerpt":"Kilkukrotnie zaprasza\u0142em Was w Beskid Niski, ostatni raz raptem przed nieca\u0142ym tygodniem. Lubi\u0119 te miejsca, wiele \u015bcie\u017cek darz\u0119 sentymentem, wspomnienia z nich s\u0105 bardzo bliskie i wyra\u017ane. Dzi\u015b wi\u0119c postanowi\u0142em ukaza\u0107 ten \u015bwiat raz jeszcze ale od innej strony, a impulsem do tego, jest wystawa, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna obejrze\u0107 (mam nadziej\u0119,\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Beskid-Niski-2-9073.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6734,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6734","url_meta":{"origin":6589,"position":1},"title":"ZDJ\u0118CIA Z DUSZ\u0104","author":"admin","date":"14 lutego 2019","format":false,"excerpt":",,Kocham ksi\u0105\u017ck\u0119 nie dlatego, \u017ce jest pi\u0119kna zewn\u0119trznie, ale dlatego, \u017ce wprowadza mnie w m\u00f3j w\u0142asny \u015bwiat, \u017ce odkrywa we mnie, nie na zewn\u0105trz mnie, bogactwa, kt\u00f3rych nie przeczuwa\u0142em. Dlatego te\u017c tak\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 otaczam moj\u0105 bibliotek\u0119.\u201d ,,Za ksi\u0105\u017ck\u0105 kryje si\u0119 autor. Jego pisanie jest wi\u0119c zawsze listem do czytelnika. Piszemy\u2026","rel":"","context":"In "Czytelnia"","block_context":{"text":"Czytelnia","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=191"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/8-1.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6812,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6812","url_meta":{"origin":6589,"position":2},"title":"HARMONIA","author":"admin","date":"11 marca 2019","format":false,"excerpt":"Co Wam w sercu gra? Jakie nuty wype\u0142niaj\u0105 Wasz\u0105 pi\u0119ciolini\u0119 \u017cycia? Co wp\u0142ywa, co kszta\u0142tuje nasz\u0105 osobowo\u015b\u0107? Co uwra\u017cliwia, co u\u015bwiadamia i pomaga a co hamuje? Ciekawo\u015b\u0107\u2026 pragnienie poszukiwania, uczenia si\u0119, odkrywania, rozwoju\u2026 codzienne kroki, wybory, decyzje. Manua\u0142y\u2026 subtelno\u015b\u0107 d\u017awi\u0119k\u00f3w lub pot\u0119ga brzmienia\u2026 Czy\u017c nie podobnie jest z obrazem? Z\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/1-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":13379,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=13379","url_meta":{"origin":6589,"position":3},"title":"ODT\u0104D – DOT\u0104D","author":"admin","date":"1 stycznia 2023","format":"audio","excerpt":"Zastanawia\u0142em si\u0119 ostatnio jakim wpisem chcia\u0142bym rozpocz\u0105\u0107 Nowy Rok. Gdzie tym razem Was zabra\u0107, jakim s\u0142owem opowiedzie\u0107, kt\u00f3re refleksje z \u017cycia przywo\u0142a\u0107\u2026 A obraz? By by\u0142 bliski, by dope\u0142nia\u0142 my\u015bli, mo\u017ce cho\u0107 w drobnym szczeg\u00f3le, detalu, by si\u0119gn\u0105\u0142 w g\u0142\u0105b mnie\u2026 Nas\u2026 wszystkich czytaj\u0105cych\u2026 Czas\u2026 powroty, rozstania, wsp\u00f3lne rado\u015bci, pojedyncze\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/wizyt\u00f3wka-1582.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":10858,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=10858","url_meta":{"origin":6589,"position":4},"title":"BEZ ZNIECZULENIA","author":"admin","date":"9 pa\u017adziernika 2021","format":false,"excerpt":"Kiedy Zygmunt Krasi\u0144ski \u2013 jeden z tr\u00f3jcy wieszcz\u00f3w \u2013 \u00a0siada\u0142 w roku 1835 w Wiedniu pisz\u0105c sw\u00f3j chyba najwi\u0119kszy dramat zatytu\u0142owany Irydion, nawet nie m\u00f3g\u0142 przeczuwa\u0107, \u017ce \u00a0s\u0142owami: ,,Polska to ziemia mogi\u0142 i krzy\u017cy\u201d, po kolejnych stu latach tak trafnie opisze rodzimy Beskid Niski. Powracamy w to miejsce raz jeszcze,\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6684,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6684","url_meta":{"origin":6589,"position":5},"title":"\u015aWI\u0104TYNIE WYGNANE","author":"admin","date":"26 stycznia 2019","format":false,"excerpt":",,Bia\u0142y kruk\u201d - czyli: rzadko\u015b\u0107, najcz\u0119\u015bciej rzadka ksi\u0105\u017cka. Wymy\u015bli\u0142 go autor satyr Juwenalis. Kruk jest ptakiem z\u0142owr\u00f3\u017cbnym tak\u017ce z racji swojej czerni, jest zreszt\u0105 czerni uosobieniem. Jest czarny jak kruk. Symbolicznie wi\u0119c bia\u0142y kruk by\u0142by czym\u015b w rodzaju sprzeczno\u015bci, czyli niemo\u017cliwo\u015bci. Ale s\u0105 zwierz\u0119ta albinosy, cho\u0107 s\u0105 rzadko\u015bci\u0105, zatem i\u2026","rel":"","context":"In "Ciekawe miejsca"","block_context":{"text":"Ciekawe miejsca","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=180"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/6-2.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6589"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6589"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6594,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6589\/revisions\/6594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6590"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}