Co z tego wszystkiego, w sensie materialnych fakt\u00f3w, pozosta\u0142o dzi\u015b. Zadziwi\u0119 Pa\u0144stwa, gdy powiem, wci\u0105\u017c wiele, chocia\u017c s\u0105 to tylko resztki \u2013 resztek. Zachodni turysta nie zwr\u00f3ci na nie nawet uwagi, mimo tego, \u017ce s\u0105 tak pi\u0119kne i bliskie sercu ka\u017cdego Polaka. Pozw\u00f3lcie Pa\u0144stwo, \u017ce Wam to przybli\u017c\u0119.<\/em><\/p>\n Asfaltowa droga pomi\u0119dzy star\u0105 i now\u0105 stolic\u0105 Polski. Bli\u017cej Krakowa, przy drodze kapliczka, a w niej drewniany Chrystus pilnuje miedz i z\u0142otych \u0142an\u00f3w. W\u0142a\u015bnie tu, w bok od drogi biegnie aleja, kt\u00f3r\u0105 nikt nie je\u017adzi. W koleinach stoi woda, w lipcu wiekowe lipy brz\u0119cz\u0105 chora\u0142ami pszcz\u00f3\u0142 i pachn\u0105 miodem. Dok\u0105d ta droga prowadzi? Na ko\u0144cu alei owalny gazon otoczony tarninowym \u017cywop\u0142otem uformowanym w owal. To prawdziwy Cour`d honeur. Taki jak w Wilanowie czy nawet w Wersalu. Jest i monumentalna brama, ale nie wzniesiona z cegie\u0142, to po prostu tworz\u0105 j\u0105 dwie gigantyczne topole. Monumentalne, wielokondygnacyjne gmachy, istne propyleje prowadz\u0105ce do nieznanego Akropolu. Ka\u017cdy kto przejdzie pomi\u0119dzy mocarnymi pniami zapyta: A ile to lat maj\u0105 te drzewa, kt\u00f3re ko\u0144cami ga\u0142\u0119zi czesz\u0105 p\u0142yn\u0105ce ob\u0142oki? Przechodzimy przez t\u0119 bram\u0119, w jesieni z\u0142otopurpurow\u0105. Z\u0142ote li\u015bcie topoli szeleszcz\u0105 jakie\u015b znajome rytmy. A czerwone cynobrowo \u2013 karminowe, to dzikie wino, jego nawisy niczym kotary w teatrze zespoli\u0142y dwa gigantyczne drzewa tworz\u0105c bajkow\u0105 architektur\u0119. A co poza ni\u0105? \u015aciana klon\u00f3w, grab\u00f3w, omsza\u0142e pnie d\u0119b\u00f3w. Nie trzeba by\u0107 architektem, ani urbanist\u0105, by dostrzec w tym zespole gatunk\u00f3w pozosta\u0142o\u015bci dawnego wspania\u0142ego parku i alej\u0119 umieszczon\u0105 na osi tej pierwszej lipowej. Zaro\u015bni\u0119ta jest pokrzywami. W miar\u0119 gdy posuwamy si\u0119 ni\u0105, odkrywamy po bokach resztki \u017cywop\u0142ot\u00f3w, k\u0119py drzew tworz\u0105cych okr\u0105g\u0142e altany, szpalery z dawna nie przystrzyganych bukszpan\u00f3w. Na \u015bci\u0119tym przez piorun modrzewiu rozsiad\u0142o si\u0119 bocianie gniazdo, ale jakie\u015b wielkie \u2013 jakby wielorodzinne. To zaczarowany \u015bwiat, w kt\u00f3ry wpisa\u0142o si\u0119 kilka wiek\u00f3w historii. Pomi\u0119dzy drzewami parku wyros\u0142y inne ,,samosiejki\u201d, ale d\u0119by i jesiony s\u0105 w dw\u00f3jnas\u00f3b wy\u017csze. S\u0142ycha\u0107 szmer wody. To strumie\u0144 zagrodzony spr\u00f3chnia\u0142ymi balami rozlewa si\u0119 w sadzawk\u0119 i stawy. Pachnie tatarak, wzlatuj\u0105 dzikie kaczki. Na \u015brodku wodnej toni stoi nieruchomo czapla. Miejsce po omsza\u0142ym m\u0142ynie znacz\u0105 w\u0142a\u015bnie te belki i kilka nadpalonych s\u0142up\u00f3w. M\u0142yn spalono podczas ostatniej wojny. A gdzie dw\u00f3r, serce tego ca\u0142ego za\u0142o\u017cenia? Gdzie siedziba w\u0142a\u015bcicieli tej posiad\u0142o\u015bci? Kunsztowne ramy pozosta\u0142y, co wydarzy\u0142o si\u0119 z reszt\u0105?…Pozosta\u0142o tylko tyle i a\u017c tyle\u2026 ruiny\u2026 Nie wolno wszak\u017ce zapomnie\u0107 o \u015bwi\u0119to\u015bci miejsca. Te ruiny osnuwa historia. Bywa\u0142 po\u015br\u00f3d tych \u015bcian Ksi\u0105\u017ce\u00a0 J\u00f3zef Poniatowski, nocowa\u0142 tu Stanis\u0142aw Staszic. Wybicki, tw\u00f3rca hymnu narodowego by\u0142 przyjacielem w\u0142a\u015bciciela, zajmowa\u0142 pok\u00f3j naro\u017cny. Zreszt\u0105, po co nurza\u0107 si\u0119 a\u017c tak w epizodach, jeden symbol wystarczy za wszystko. W p\u00f3\u0142nocnym rogu parku jest i trwa kopiec z krzy\u017cem. Tak z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119, \u017ce le\u017c\u0105 tam \u017co\u0142nierze polegli w powstaniu listopadowym, styczniowym i warszawskim (chocia\u017c te dwa pierwsze te\u017c by\u0142y warszawskimi). A wi\u0119c tyle pozosta\u0142o z rodowego gniazda. A jak wygl\u0105da\u0142 dw\u00f3r? A\u017c dziwne, \u017ce najpe\u0142niej i najzwyczajniej m\u00f3wi o tym spotkany w alei parkowej by\u0142y fornal. \u2018\u2019Dw\u00f3r jak dw\u00f3r. Bia\u0142y, murowany, z gankiem wspartym na dw\u00f3ch s\u0142upach, mia\u0142 po trzy okna z ka\u017cdej strony frontowej \u015bciany. W bocznych facyjatkach te\u017c okienka, bo tam by\u0142y komnatki na pi\u0119trze. P\u00f3\u017aniej dodaje: – ka\u017cdego roku mniej tych ruin, kto naprawia piec, bierze ceg\u0142\u0119. A korzenie rozsadzaj\u0105 mury. Pa\u0144stwo pomarli, a ich dzieci s\u0105 gdzie\u015b w \u015bwiecie.\u201d.<\/em><\/p>\n Sk\u0105d ja znam taki dw\u00f3r, taki lub bardzo podobny? Wszyscy wielcy w naszym narodzie rodzili si\u0119 w dworkach krytych cz\u0119sto s\u0142om\u0105, lub w pa\u0142acowych oficynach z ganeczkiem i paroma filarami w ganku. My\u015bl\u0119 o Chopinie, Mickiewiczu, Ko\u015bciuszce, Norwidzie, Sienkiewiczu, Moniuszce. Do\u015b\u0107. S\u0105 w Polsce miejsca, kt\u00f3re nale\u017cy zagospodarowa\u0107. Ocali\u0107 parki, aleje, stawy. Zabezpieczy\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej \u015bcinane drzewa. Nale\u017cy klamr\u0105 pami\u0119ci spi\u0105\u0107 to co by\u0142o, z tym co trwa teraz. Pami\u0119tajcie, \u017ce przyroda nie znosi pr\u00f3\u017cni\u201d.<\/em><\/p>\n I po takich miejscach opisuj\u0105, prowadz\u0105 nas Panowie Marcin i Piotr Libiccy. Gor\u0105co polecam Ich ksi\u0105\u017cki. Istnieje szlak ,,\u015aladami wielkich postaci\u201d. Jak\u017ce cz\u0119sto pokrywa si\u0119 ze szlakiem ,,Dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w wiejskich\u201d naszej Ojczyzny.<\/p>\n Odwiedzi\u0142em wiele tych i podobnych miejsc. Niekt\u00f3re kwitn\u0105, wiele z nich jednak powoli chyli si\u0119 ku upadkowi. Ostatnie lata pozwalaj\u0105 mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce zapocz\u0105tkowany proces odzyskiwania d\u00f3br, przyczyni si\u0119 do uratowania tego, czym nasza ziemia by\u0142a tak bogata.<\/p>\n Historyk Jerzy \u0141ojek napisa\u0142: ,,po wojnie z krajobrazu powojennej Polski znikn\u0119\u0142o 11 tysi\u0119cy dwor\u00f3w. \u017beby to sobie u\u015bwiadomi\u0107, musicie wyobrazi\u0107 sobie Itali\u0119, z kt\u00f3rej nagle znika 11 tysi\u0119cy winnic”.<\/p>\n Dzieje dwor\u00f3w wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 nierozerwalnie z histori\u0105 naszego kraju. To prawdziwe Per\u0142y naszej Polsko\u015bci.<\/p>\n Na koniec pozwol\u0119 sobie przytoczy\u0107 kilka s\u0142\u00f3w od Autor\u00f3w o pewnym pa\u0142acu po\u0142o\u017conym na ziemi wielkopolskiej. Male\u0144ka miejscowo\u015b\u0107 o nazwie D\u0142o\u0144. By\u0142a w\u00f3wczas r\u00f3wnie pi\u0119kna jesie\u0144 jak tegoroczna. Zatrzyma\u0142em si\u0119 przejazdem. Pami\u0119tam ten dzie\u0144 sprzed lat\u2026<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/D\u0142o\u0144.jpg\")
<\/a><\/p>\n