S\u0142ucha\u0142a w milczeniu i z wielkim frasunkiem gromada, a s\u0142owa o suchem drzewie, co spalone b\u0119dzie, przerazi\u0142y j\u0105 bardzo; tamtego roku pogorza\u0142o dziesi\u0119ciu gospodarzy, a tego roku czterech; przecie\u017c w tem co\u015b i by\u0107 musi. I niezawodnie co\u015b w tem by\u0107 musia\u0142o, bo ledwie ksi\u0105dz dziekan Turczmanowicz sko\u0144czy\u0142, zaturkota\u0142o na drodze i z tuman\u00f3w kurzu wy\u0142oni\u0142a si\u0119 \u017c\u00f3\u0142ta najtyczanka, a z najtyczanki wysiad\u0142 sam p. verwalter Krzepela w czapeczce cesarskiej i z trzema z\u0142otemi r\u00f3\u017cami na niebieskim ko\u0142nierzu. Rozst\u0105pi\u0142a si\u0119 gromada z wielkim respektem, a p. Krzepela zacz\u0105\u0142 tak\u017ce m\u00f3wi\u0107 do niej, jeszcze g\u0142o\u015bniej, ni\u017c mia\u0142 zwyczaj, i jeszcze cz\u0119\u015bciej sem, sem, rzuca! mi\u0119dzy s\u0142owa, ni\u017c przy innych umiej wa\u017cnych okazyach. Co ksi\u0105dz tu m\u00f3wi\u0142, to on sem zupe\u0142nie podpisuje i to ju\u017c tak podpisano i zapiecz\u0119towane jest, \u017ce gromada budowa\u0107 b\u0119dzie cerkiew; wszystko mu jedno, czy chce czy nie chce; on sem tu przyjecha\u0142, aby oznajmi\u0107 gromadzie, \u017ce Najja\u015bniejszy Kollator pozwoli\u0142 wyda\u0107 z las\u00f3w kameralnych materya\u0142, a gromada ma da\u0107 majstr\u00f3w i robot\u0119, i aby sem zaraz wybra\u0142a komitet cerkiewny i zabra\u0142a si\u0119 do dzie\u0142a. Nie by\u0142o rady; sprawa „podpisana i zapiecz\u0119towana”; i p. Krzepela nastaje, i w\u0142adyka nastaje, i ksi\u0105dz dziekan nastaje, i \u2014 co u\u0142atwia\u0142o bardzo przymusow\u0105 decyzy\u0119 \u2014 materya\u0142 z las\u00f3w cesarskich b\u0119dzie; hodi, b\u0119dziemy budowali.<\/em><\/p>\n Obce przys\u0142owie ma wielk\u0105 racy\u0119, utrzymuj\u0105c, \u017ce z konieczno\u015bci wyrabia si\u0119 cnota; stwierdzi\u0142o si\u0119 to na gromadzie busowiskiej. Za kilka dni po wyklarowaniu si\u0119 pierwszej konfuzyi, gromada zacz\u0119\u0142a by\u0107 dumn\u0105 z wielkiej decyzyi, tak, jakby ona wysz\u0142a wy\u0142\u0105cznie z jej w\u0142asnego natchnienia i dobrowolnej ofiarno\u015bci. Sprawa budowy sta\u0142a si\u0119 rzecz\u0105 publiczn\u0105 i kwesty\u0105 honoru ca\u0142ych Busowisk. Znale\u017ali si\u0119 nawet ludzie z tak wyg\u00f3rowan\u0105 ambicy\u0105, \u017ce objawiali \u017cyczenie, aby cerkiew by\u0142a murowana, tak, jak w Strzelbicach, aby mia\u0142a z\u0142ocon\u0105 ga\u0142k\u0119 z krzy\u017cem, jak w Baczynie, i aby zgodzi\u0107 Kurza\u0144skiego z Dobromila, \u017ceby j\u0105 pomalowa\u0142 we \u015brodku. Tylko \u017ce pan Krzepela m\u00f3wi\u0142 wyra\u017anie, \u017ce da materya\u0142 z las\u00f3w, a o cegle nie wspomnia\u0142, i ta okoliczno\u015b\u0107 och\u0142odzi\u0142a troche entuzyast\u00f3w i zredukowa\u0142a ich monumentalne plany. B\u0119dzie cerkiew drewniana, ale niech\u017ce b\u0119dzie dzie\u0142em najlepszego majstra, cho\u0107by go o dwadzie\u015bcia mil sprowadzi\u0107. Karchut, co budowa\u0142 cerkiew w Strzy\u0142kach, uczciwy majster, ale nie najlepszy; jest jeden s\u0142awny, najs\u0142awniejszy na ca\u0142e Podg\u00f3rze, od Boryni po Drohobycz: stary K\u0142ymaszko, ten sam, co wystawi\u0142 cerkiew szlachcie jaworskiej, i w Koble i w Roz\u0142uczu tak\u017ce, a ta ostatnia cerkiew by\u0142a „drukowana”. Tak jest, by\u0142a drukowana; jaki\u015b pan \u017ce Lwowa, tak przynajmniej upewnia\u0142 djak terszowski Soroka, zesz\u0142ego roku namalowa\u0142 j\u0105 umy\u015blnie i wydrukowa\u0142.<\/em><\/p>\n Ten K\u0142ymaszko, to wielki majster jest; cie\u015bla Zubek ze Spasa zna\u0142 go dobrze, bo pod nim przy fabryce roz\u0142uckiej pracowa\u0142 i cuda o nim busowiskim ludziom opowiada\u0142 walo, ludzie przyjd\u0105 do K\u0142ymaszki, aby im cerkiew postawi\u0142; to K\u0142ymaszko albo chce, albo nie chce; a jak chce, to idzie do „sadoczka”, bo ma sadek wi\u015bniowy ko\u0142o chaty i tam si\u0119 k\u0142adzie wznak na murawie i r\u0119ce za\u0142o\u017cy na krzy\u017c, i tak le\u017cy i w sine niebo patrzy, a kiedy tak patrzy, to jemu przed oczami cerkiew ro\u015bnie i ro\u015bnie, tram na tramie, belek na belku, wie\u017cyca na wie\u017cycy, szczyt na szczycie a\u017c po sam „chrest” \u2014 i tak pole\u017cy jak\u0105 godzink\u0119, i ju\u017c ma, i powiada ludziom, \u017ce cerkiew jest. A potem bierze lubryk\u0119 i pisze kresk\u0119 na kresce, i tak popisze chwil\u0119, i ot ca\u0142a cerkiew napisana. Tylko to bieda jest z K\u0142ymaszka, \u017ce jego budowa jest bardzo „po\u017carliwa”, a to jest, \u017ce du\u017co materya\u0142u \u017cre, \u017ce i ani nastarczy\u0107, a zawsze musi by\u0107 co najprzedniejszy. Bo K\u0142ymaszko ju\u017c taki, \u017ce ma bardzo wielkie oko, a jak widzi jaki odwieczny las du\u017cy, to m\u00f3wi: \u0142adny las, jakaby cerkiew z niego! Jak Strzelbiczanie budowali cerkiew, trzy lata temu, pojecha\u0142 do K\u0142ymaszki do Spryni ca\u0142y komitet cerkiewny, ju\u017c z tym papierem, na kt\u00f3rym p. Berski z Sambora napisa\u0142 by\u0142 ca\u0142\u0105 cerkiew, aby mu pokaza\u0107 i jeszcze si\u0119 poradzi\u0107, a on z nimi i gada\u0107 nie chcia\u0142.<\/em><\/p>\n \u2014 Kiedy murujecie, to murujcie, a ja nie murarz, ja po staremu tak: kiedy cerkiew ch\u0142opska, to z drzewa, bo to materya\u0142 Bogu mi\u0142y; szumi las, szumi, jakby do Boga gada\u0142 i do cz\u0142owieka, i zielenieje i pachnie, i ptaszki w jego li\u015bciach \u015bpiewaj\u0105; to jest materya\u0142 na \u015bwi\u0119ty chram, ale ceg\u0142a, to pieczone b\u0142oto i koniec; murujcie sobie, murujcie zdrowi!<\/em><\/p>\n Takie i tym podobne historye opowiada\u0142 Zubek, a komitet cerkiewny uchwali\u0142 jednog\u0142o\u015bnie wys\u0142a\u0107 deputacy\u0119 do K\u0142ymaszki. Siedli na w\u00f3zki i pojechali do Spryni, a jeszcze jak ruszali, nakazywano im, aby uprosili K\u0142ymaszki, \u017ceby nowa cerkiew busowiska by\u0142a koniecznie taka, jak ta „drukowana”. Nazajutrz K\u0142ymaszko przyjecha\u0142, cho\u0107 z g\u00f3ry zapowiedzia\u0142, \u017ce sam budowa\u0107 nie b\u0119dzie, bo ju\u017c stary i bardzo niedomaga, ale zi\u0119\u0107 jego u niego si\u0119 uczy\u0142; K\u0142ymaszko mu powie, jak ma robi\u0107, a b\u0119dzie dobrze. Sam przyjecha\u0142 tylko po to, aby grunt opatrzy\u0107 i miar\u0119 dobrze wzi\u0105\u0107, bo na mierze wszystko stoi; bez dobrej miary nic dobrego na \u015bwiecie. Przyjazd K\u0142ymaszki poruszy\u0142 wie\u015b ca\u0142\u0105. Pewnie lud florencki nie patrzy\u0142 z wi\u0119kszem zaj\u0119ciem na Giotta, kiedy pi\u0119trzy\u0142 ku niebu kampanill\u0119, ani na Brunelleschiego, kiedy rozpina\u0142 gigantyczn\u0105 kopu\u0142\u0119 nad ko\u015bcio\u0142em Madonny del Fiore. K\u0142ymaszko ju\u017c by\u0142 staruszek; nosi\u0142 si\u0119 troch\u0119 z waszecia, mia\u0142 sierakow\u0105 kapot\u0119 z potrzebami i buty zamiast zwyk\u0142ych w okolicy chodak\u00f3w; ale postrzyga\u0142 w\u0105sy i nosi\u0142 d\u0142ugie w\u0142osy, kt\u00f3re sp\u0142ywaj\u0105c bia\u0142\u0105 jak mleko strug\u0105 spod czarnego g\u00f3ralskiego kapelusza z podgi\u0119temi do g\u00f3ry kresami, nadawa\u0142y mu co\u015b bardzo czcigodnego, patryarchalnego. By\u0142 male\u0144ki cz\u0142owieczek, chudy jak trzaska, z drobn\u0105 twarz\u0105, zawsze jakby z lekka i filuternie u\u015bmiechni\u0119t\u0105, w kt\u00f3rej uderza\u0142y du\u017ce niebieskie oczy. Miejsce, na kt\u00f3rem sta\u0142a dawna spalona cerkiewka, okaza\u0142o si\u0119 najlepszem; by\u0142 to do\u015b\u0107 du\u017cy plac g\u0142adki jak p\u0142yta, po\u0142o\u017cony wy\u017cej od sio\u0142a i otoczony doko\u0142a odwiecznemi lipami. K\u0142ymaszko mierzy\u0142 d\u0142ugo sznurami, zapisywa\u0142 sobie lubryk\u0105, pozabija\u0142 ko\u0142ki w r\u00f3\u017cnych punktach gruntu i nie kaza\u0142 ich rusza\u0107; da\u0142 w\u00f3jtowi Senyszynowi instrukcye, jaki ma by\u0107 materya\u0142, a pocz\u0119stowany, odjecha\u0142. Od tej chwili zacz\u0119\u0142a si\u0119 w Busowiskach „fabryka”. Plac pusty, wytyczony ko\u0142kami, otrzyma\u0142 t\u0119 nazw\u0119, kt\u00f3r\u0105 niebawem ka\u017cde dziecko powtarza\u0142o z uroczyst\u0105 powag\u0105. Odt\u0105d nie by\u0142o nikogo w Busowiskach, ktoby cho\u0107 raz na dzie\u0144 nie szed\u0142 patrze\u0107 na „fabryk\u0119”, cho\u0107 zawsze zastawa\u0142 ten sam plac go\u0142y i te same ko\u0142ki nietykalne, jakby by\u0142y \u015bwi\u0119te. O ka\u017cdej godzinie prawie mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 kilka bab i ch\u0142op\u00f3w, pierwszych z podpartemi brodami, drugich z cybuszkami w z\u0119bach, jak stali przy ko\u0142kach i patrzyli na „fabryk\u0119”, a\u017c zdziwione i znudzone g\u0119si, kt\u00f3re tu przychodzi\u0142y na traw\u0119, wynie\u015b\u0107 si\u0119 musia\u0142y na inne samotniejsze miejsce. Ale ju\u017c w kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej fabryka przesta\u0142a by\u0107 honorowym tylko tytu\u0142em gruntu mi\u0119dzy lipami. Rozlega\u0142y si\u0119 na nim echa topor\u00f3w ciesielskich i zgrzyt pi\u0142 i nawo\u0142ywania furman\u00f3w, co zwozili materia\u0142.\u201d<\/em><\/p>\n Ilekro\u0107 odwiedzam jak\u0105\u015b drewnian\u0105 cerkiew lub ko\u015bci\u00f3\u0142, przywo\u0142uj\u0119 w my\u015blach s\u0142owa W\u0142adys\u0142awa \u0141ozi\u0144skiego i cie\u015bl\u0119 K\u0142ymaszk\u0119. Ka\u017cda z tych budowli jest niepowtarzalna. Ka\u017cda posiada co\u015b charakterystycznego dla niej samej, co wyr\u00f3\u017cnia j\u0105 na tle innych. I cho\u0107 jedne s\u0105 wspania\u0142e, wynios\u0142e, wr\u0119cz pyszne w swoim kszta\u0142cie a inne skromne, ciche, ma\u0142o strojne, to wszystkie szyte jakby na ludzk\u0105 miar\u0119, na potrzeby ka\u017cdego, prostego mieszka\u0144ca danej miejscowo\u015bci.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/20140806-IMG_0032.jpg\")
<\/a><\/p>\n