W\u0142a\u015bnie takim mistrzem wydaje si\u0119 by\u0107 polski artysta Adam Stalony \u2013 Dobrza\u0144ski, kt\u00f3ry ze zdumiewaj\u0105cym znawstwem zajmowa\u0142 si\u0119 sakralnym witra\u017cem. Podobnie i w polichromiach swych dosi\u0119ga pi\u0119kna przemienionej rzeczywisto\u015bci i blasku g\u00f3rnego \u015bwiata. Oczywistym tego przyk\u0142adem s\u0105 polichromie cerkwi \u015bw. Miko\u0142aja w Micha\u0142owie na Podlasiu.<\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Male\u0144ka drewniana cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja Cudotw\u00f3rcy w Micha\u0142owie zewn\u0119trznie nie przykuwa specjalnej uwagi, prosta wiejska prawos\u0142awna cerkiewka, lecz wewn\u0105trz okazuje si\u0119 by\u0107 zaiste niezwyk\u0142a. Bez przesady mo\u017cna uzna\u0107, i\u017c stanowi unikalne zjawisko sztuki sakralnej, nie znajduj\u0105ce analogii w swej wizji i tw\u00f3rczym mistrzostwie. \u015aciany \u015bwi\u0105tyni pokryte s\u0105 polichromiami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych dominuje geometryczny ornament, a ka\u017cdy wz\u00f3r okazuje si\u0119 by\u0107 autonomiczny i niepowtarzalny. Kolory s\u0105 jaskrawe, nasycone, radosne. Obfito\u015b\u0107 ornament\u00f3w stwarza wra\u017cenie synchronicznie zakwit\u0142ej \u0142\u0105ki i rozpostartej ponad ni\u0105 t\u0119czy, tak jakby to, co niebia\u0144skie i to, co ziemskie z\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w jedn\u0105, nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 gr\u0119 kolor\u00f3w. A poniewa\u017c ornamenty te wysz\u0142y spod ludzkiej r\u0119ki, dlatego te\u017c kieruj\u0105 nasze my\u015bli ku rustykalnym haftowanym koszulom i r\u0119cznikom. A\u017c pod\u0105\u017caj\u0105c dalej tym samym tropem zmierzamy ku obrazowi \u015blubnej szaty panny m\u0142odej przystrojonej dla Oblubie\u0144ca.<\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Polichromie w cerkwi \u015bw. Miko\u0142aja wykonane zosta\u0142y przez Adama Stalony \u2013 Dobrza\u0144skiego w latach 1954 \u2013 1955, mimo to do dzi\u015b zachowa\u0142y \u015bwie\u017co\u015b\u0107 i jaskrawo\u015b\u0107 kolor\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n Trudno wyobrazi\u0107 sobie powstanie podobnej polichromii w czasach, gdy Polska z trudem odradza\u0142a si\u0119 po II wojnie \u015bwiatowej, na dodatek pod w\u0142adz\u0105 komunistycznego re\u017cimu. Wydaje si\u0119, \u017ce og\u00f3lny koloryt tych czas\u00f3w przypisany jest barwie szarej. Bardzo precyzyjnie i wyra\u017anie ukazuje to polska kultura \u015bwiecka owych czas\u00f3w. Polska szko\u0142a filmowa wykorzystywa\u0142a swoisty ascetyczny j\u0119zyk obraz\u00f3w czarno \u2013 bia\u0142ego kina, w malarstwie dominowa\u0142y depresyjne kolory, w plakacie \u2013 bardzo wyrazistym i oryginalnym \u2013 panowa\u0142 twardy i brutalny styl. Na tym tle dzie\u0142o Adama Stalony \u2013 Dobrza\u0144skiego wygl\u0105da jak anachronizm, przybywa tu jakby z innej epoki i innego \u015bwiata. Jest objawieniem, wyj\u015bciem do wieczno\u015bci, p\u0142yni\u0119ciem pod pr\u0105d. Rzuca wyzwanie \u017cywio\u0142om tego \u015bwiata, unosi cz\u0142owieka ponad upad\u0142\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 i kieruje ku Kr\u00f3lestwu Niebieskiemu. <\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n W witra\u017cach artysty l\u015bni \u015bwiat\u0142o wieczno\u015bci, a w polichromiach otwarte niebo mieni si\u0119 wszystkimi kolorami t\u0119czy. Ka\u017cdy, kto wchodzi do cerkwi \u015bw. Miko\u0142aja natychmiast do\u015bwiadcza jakiej\u015b innej, zadziwiaj\u0105cej, cudownej rzeczywisto\u015bci. Obrazy jakby prze\u015bwituj\u0105 przez drewnian\u0105 powierzchni\u0119 \u015bcian, przezwyci\u0119\u017caj\u0105c ich materialno\u015b\u0107, rozsuwaj\u0105c i przekszta\u0142caj\u0105c przestrze\u0144.<\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Polichromie cerkwi \u015bw. Miko\u0142aja w Micha\u0142owie stanowi\u0105 nie tylko same w sobie unikatowe arcydzie\u0142o sztuki cerkiewnej, ale s\u0105 r\u00f3wnie\u017c niepowtarzaln\u0105 kreacj\u0105 monumentalnego malarstwa \u015bciennego, w kt\u00f3rym wizja malarska staje si\u0119 widomym przywo\u0142aniem polifonicznego brzmienia wszech\u015bwiata.<\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n W sztuce Adama Stalony \u2013 Dobrza\u0144skiego, mistrza bezspornie niezwyk\u0142ego, przeplata si\u0119 mn\u00f3stwo inspiracji i tradycji. W polichromiach cerkwi \u015bw. Miko\u0142aja w Micha\u0142owie znajdziemy silne wp\u0142ywy sztuki ludowej, ale r\u00f3wnie mocne wydaj\u0105 si\u0119 odniesienia, a nawet kontynuacja i rozw\u00f3j nurtu Awangardy. Adam Stalony \u2013 Dobrza\u0144ski \u0142\u0105czy g\u0142\u0119bokie pojmowanie teologii i liturgiki z subteln\u0105 intuicj\u0105 artysty, cerkiewne kanony z tw\u00f3rcz\u0105 swobod\u0105. Mistrz posiadaj\u0105c wielkie wyczucie koloru i formy d\u0105\u017cy r\u00f3wnie\u017c do przekazania w swej sztuce rytmu i muzyki sfer niebieskich. <\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ze swego p\u0119dzla z powodzeniem dobywa nie tylko ich blask ale te\u017c brzmienie. Po pierwsze jednak nale\u017cy tu podkre\u015bli\u0107, \u017ce Adam Stalony \u2013 Dobrza\u0144ski nie tylko stworzy\u0142 w cerkwi w Micha\u0142owie unikatow\u0105 polichromi\u0119, lecz w samym \u015brodku XX wieku \u2013 bezbo\u017cnego i obrazoburczego stulecia, niszcz\u0105cego wszystkie podstawy i fundamenty ludzkiej cywilizacji \u2013 przypomnia\u0142 nam o niebia\u0144skiej harmonii i pi\u0119knie przemienionego \u015bwiata, w kt\u00f3rym B\u00f3g i cz\u0142owiek odnajduj\u0105 po\u017c\u0105dan\u0105 jedno\u015b\u0107\u201d <\/em>\u2013 Irina Jazykowa<\/p>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Michalowo-006.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n