![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/PODLASIE-2025-0189.jpg\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/p>\n\n\n\n
I ju\u017c po powrocie do domu, spogl\u0105dam na wykonane przed tygodniem zdj\u0119cia i wspomnieniem przenosz\u0119 si\u0119 do lat dzieci\u0119cych. Do innej rzeki, nad kt\u00f3r\u0105 przysz\u0142o mi sp\u0119dza\u0107 czasem ca\u0142e dnie. Rw\u0105cy nurt, mn\u00f3stwo sporych kamieni, brzegi poro\u015bni\u0119te k\u0119pami wikliny. Jak\u017ce pi\u0119knie o tych miejscach pisa\u0142 Tadeusz Nowak. Urodzony w Sikorzycach, male\u0144kiej wiosce otoczonej wodami Wis\u0142y, Dunajca i potoku o nazwie Kisielina. Na \u015bwiat przyszed\u0142 prawie r\u00f3wnocze\u015bnie z moim Tat\u0105, bo c\u00f3\u017c znaczy dwadzie\u015bcia kilka dni r\u00f3\u017cnicy. A i wioski ich miejsc urodzenia i zamieszkania dzieli\u0142o dok\u0142adnie 6 kilometr\u00f3w. I pami\u0119tam jak dzi\u015b, rok 1970, w\u00f3wczas pierwszy raz trafi\u0142em do Sikorzyc podczas ogromnej powodzi, kiedy wody Dunajca przerwa\u0142y wa\u0142y przeciwpowodziowe zalewaj\u0105c ca\u0142kowicie t\u0119 ma\u0142\u0105 miejscowo\u015b\u0107. Nie zapomn\u0119 tych widok\u00f3w. Obserwowa\u0142em te obrazy ze wzniesienia. Wystaj\u0105ce z wody pojedyncze dachy dom\u00f3w, czasem jedynie kominy. Zgromadzeni na tych dachach mieszka\u0144cy, oczekuj\u0105cy na pomoc. Wojskowe amfibie przewo\u017c\u0105ce uratowany dobytek, zwierz\u0119ta domowe i hodowlane. Niezwyk\u0142a si\u0142a \u017cywio\u0142u.<\/p>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/p>\n\n\n\n
I powracam wspomnieniem do postaci Tadeusza Nowaka oraz jego ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3rych tre\u015bci cz\u0119sto utrzymane by\u0142y w ba\u015bniowo \u2013 balladowej konwencji, a spo\u015br\u00f3d nich szczeg\u00f3lnie do opowiadania zatytu\u0142owanego: ,,Rzecz o rzece\u201d. Bo cho\u0107 do\u0142\u0105czone zdj\u0119cia pochodz\u0105 z podlaskiej ziemi, z wioski o nazwie Ancuty, to zawieraj\u0105 tre\u015bci uniwersalne.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n ,,- Kto nie urodzi\u0142 si\u0119 nad rzek\u0105 \u2013 m\u00f3wi\u0142 dziadek Jakub \u2013 nad wod\u0105, ten nie wie, co to ko\u0142yska, co to lustro, nie wie te\u017c, co to jest \u017cycie. Bowiem rzeka, woda rozlana szeroko jest drug\u0105, naturaln\u0105 ko\u0142ysk\u0105 cz\u0142owieka, nad kt\u00f3r\u0105 nie tylko lepiej si\u0119 \u015bpi, zjada straw\u0119 codzienn\u0105 i straw\u0119 weseln\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c \u0142atwiej si\u0119 ta\u0144czy, wcze\u015bniej sprawia wesela, chrzciny i festyny. Rzeka, woda rozlana szeroko jest te\u017c naturalnym lustrem cz\u0142owieka, w kt\u00f3rym od prawiek\u00f3w nie tylko on, ale r\u00f3wnie\u017c wszystko, co \u017cyje wok\u00f3\u0142 niego i dla niego, przegl\u0105da si\u0119 z upodobaniem. Dlatego ludzie \u017cyj\u0105cy nad rzek\u0105, nad wod\u0105 ubieraj\u0105 si\u0119 lepiej od ludzi \u017cyj\u0105cych w lesie, na bezkresnej r\u00f3wninie, w stepie. Dbaj\u0105 te\u017c o sw\u00f3j wygl\u0105d zewn\u0119trzny. Cz\u0119\u015bciej si\u0119gaj\u0105 po brzytw\u0119 i po maszynk\u0119 do strzy\u017cenia, dok\u0142adniej zaplataj\u0105 warkocze i rozczesuj\u0105 je rogowym grzebieniem. Sprawdzi\u0142em to wielokrotnie. Zdarza\u0142o mi si\u0119 spotyka\u0107 ludzi bogatych, kt\u00f3rzy mieli w domu wiele luster oprawionych w srebro, w z\u0142ocone ramy, ale przecie\u017c nie dbali tak o ubi\u00f3r, o wygl\u0105d zewn\u0119trzny, jak ludzie urodzeni nad wod\u0105, kt\u00f3rzy opr\u00f3cz niej innego lustra nigdy nie widzieli.<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Trudno te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce ludzie urodzeni w lesie, w szerokim stepie, na bezwodnej r\u00f3wninie znaj\u0105 tak dobrze \u017cycie, jak ludzie urodzeni nad rzek\u0105, nad wod\u0105. Niby wiedz\u0105 o nim sporo i prawie to samo, co ludzie znad wody, znad rzeki, i \u017cycie ich bywa zacn\u0105 straw\u0105, ale jakby troszeczk\u0119 niedosolon\u0105, bez pieprzu, bez li\u015bcia bobkowego, bez z\u0105bka czosnku czy nawet najzwyklejszej pietruszki. Ledwie zaczniesz z nimi rozmawia\u0107, ledwie tr\u0105cisz si\u0119 kielonkiem, a w trzy pacierze opowiedz\u0105 ci wszystko o sobie, o swojej rodzinie, gospodarce, dobytku. \u017badnej tajemnicy, dykteryjki, chichotliwej przypowie\u015bci nie potrafi\u0105 zachowa\u0107 na koniec rozmowy, \u017ceby j\u0105 okrasi\u0107, umai\u0107, spowodowa\u0107, \u017ce ci si\u0119 wydaje, i\u017c dobrze\u015b zrobi\u0142 s\u0142uchaj\u0105c ich do ko\u0144ca i nie zdrzemn\u0105\u0142 si\u0119, nie zapatrzy\u0142 w w\u0119druj\u0105c\u0105 po patyczku mr\u00f3wk\u0119, nie zapomnia\u0142 si\u0119 w rozmy\u015blaniach swoich dusznych i nie przegapi\u0142 tego najwa\u017cniejszego w\u0119ze\u0142ka, kt\u00f3rym ich opowie\u015b\u0107 zosta\u0142a zwi\u0105zana.<\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Co innego, gdy si\u0119 s\u0142ucha ludzi urodzonych nad rzek\u0105, nad wod\u0105. Cedz\u0105 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 z namys\u0142em, statecznie, bez zbytecznego po\u015bpiechu. I opowie\u015b\u0107 ich ma r\u0119ce i nogi i oddycha ko\u0142o ciebie jak stworzenie \u017cywe, jak istota sama z siebie my\u015bl\u0105ca, rozs\u0105dna, \u017cyj\u0105ca \u017cyciem niezale\u017cnym, ustanawiaj\u0105ca swoje prawa i wedle tych praw post\u0119puj\u0105ca.<\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Nie zdarzy\u0142o mi si\u0119 te\u017c, \u017ceby opowiedzieli wi\u0119cej, ni\u017c prze\u017cyli, niepotrzebnie zmy\u015blali, pr\u00f3bowali zaokr\u0105gli\u0107 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 do jab\u0142ka, do motka we\u0142ny, z kt\u00f3rego wystaje tysi\u0105c w\u0105tk\u00f3w. Jedna jest ni\u0107 ich opowie\u015bci, jedna i jedyna, spleciona z tysi\u0119cy drobnych jak paj\u0119czyna niteczek, z trawek wiosennych, pi\u00f3r ptasich pogubionych w locie.<\/em><\/p>\n\n\n\n S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy ca\u0142e swoje \u017cycie sp\u0119dzili nad rzek\u0105. Ledwie dziecko nauczy\u0142o si\u0119 chodzi\u0107, odr\u00f3\u017cnia\u0107 p\u0142ot od kota, a kamie\u0144 od wr\u00f3bla, a ju\u017c codziennie przychodzi\u0142o bose nad rzek\u0119. Przychodzi\u0142o, otoczakami si\u0119 bawi\u0142o i uczy\u0142o od niej spokoju, ma\u0142om\u00f3wno\u015bci, pomy\u015blunku wszelakiego istocie ludzkiej przynale\u017cnego. A jak dziecko podros\u0142o, siedzia\u0142o sobie nad rzek\u0105 milcz\u0105ce, w\u0119dk\u0119 wiklinow\u0105 w ni\u0105 zarzuca\u0142o, i s\u0142ucha\u0142o jak rzeka, matka nasza najstarsza, opowiada za niego, zwierza si\u0119 kamyk po kamyku, pi\u00f3rko ptasie po pi\u00f3rku, listek po listku, ze swojego \u017cywota odwiecznego rozlewaj\u0105cego si\u0119 po r\u00f3wninie, z tego wszystkiego co widzia\u0142a tydzie\u0144 temu, dzie\u0144, par\u0119 godzin zaledwie, p\u0142yn\u0105c mi\u0119dzy wiklinowymi brzegami, na kt\u00f3rych stali ludzie, pas\u0142y si\u0119 zwierz\u0119ta, spa\u0142y wsie, rodzi\u0142y si\u0119 dzieci.<\/em><\/p>\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u2026 Nad rzek\u0105 nie wolno ple\u015b\u0107 byle czego, trzeba siedzie\u0107 w milczeniu i przys\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 w milczeniu tej staruszce, kt\u00f3ra wyko\u0142ysa\u0142a tysi\u0105ce dzieci na piaszczystym podo\u0142ku, wyhu\u015bta\u0142a na kolanach. Trzeba cierpliwie czeka\u0107, kiedy ona sama, z dobrej woli, nie przymuszana ani witk\u0105, ani przekle\u0144stwem, ods\u0142oni swoje tajemnice i jak na wyci\u0105gni\u0119tej d\u0142oni poda ci nagle sw\u00f3j go\u015bciniec.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie tak dawno sta\u0142em sobie nad rzek\u0105 i patrzy\u0142em, jak woda w niej p\u0142ynie, jak faluj\u0105 przy brzegu wodorosty, jak z tych wodorost\u00f3w wyp\u0142ywaj\u0105 niby z dymu nie wi\u0119ksze od wiklinowych li\u015bci \u0142awice ryb. Pomy\u015bla\u0142em sobie jeszcze, \u017ce przeze mnie te\u017c przep\u0142ywa taka rzeka, a z niej, jak z dymu, wyp\u0142ywaj\u0105 co jaki\u015b czas nasze dni przypominaj\u0105ce to rybie drobiarstwo. Nie policzysz tego, nie nazwiesz, nie wiesz nawet, co one ci przynios\u0142y, co si\u0119 z nimi sta\u0142o i co si\u0119 jeszcze stanie, ale zdajesz si\u0119 na rzek\u0119, kt\u00f3ra w tobie p\u0142ynie i kt\u00f3ra ci\u0119 zaniesie tam, gdzie zanios\u0142a twego ojca.<\/em><\/p>\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n