{"id":15507,"date":"2025-04-19T13:16:02","date_gmt":"2025-04-19T13:16:02","guid":{"rendered":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15507"},"modified":"2025-04-19T17:57:24","modified_gmt":"2025-04-19T17:57:24","slug":"swiecone","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15507","title":{"rendered":"\u015aWI\u0118CONE"},"content":{"rendered":"\n

,,Urz\u0105dzanie uczty wielkanocnej zwanej ,,\u015awi\u0119conym\u201d  wywodzi si\u0119 z prastarych obiat ku czci zmar\u0142ych, ale ju\u017c od kilku wiek\u00f3w zwyczaj ten zatraci\u0142 sw\u00f3j sakralny charakter<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze w pocz\u0105tkach XVI wieku \u015awi\u0119cone w Polsce by\u0142o nader skromne, a sk\u0142ada\u0142o si\u0119 \u2013 jak \u015bwiadczy miniatura w ,,Pontificale\u201d biskupa p\u0142ockiego Erazma Cio\u0142ka \u2013 jedynie z upieczonego prosi\u0119cia i ko\u0142aczy. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej, ze wzrostem wystawno\u015bci \u017cycia szlachty i mieszczan w okresie Odrodzenia, tak\u017ce i \u015awi\u0119cone urz\u0105dzano z niezwyk\u0142ym przepychem. Mi\u0119siwo i pieczywo rozk\u0142adano w\u00f3wczas na misach srebrnych lub cynowych, na naczelnym miejscu stawiano baranka uformowanego z mas\u0142a, a niekt\u00f3re placki zdobiono figurkami alegorycznymi np. Kupidynkiem strzelaj\u0105cym do nimfy. Niekiedy nad \u015awi\u0119conym unosi\u0142 si\u0119 na nitce zawieszony anio\u0142, trzymaj\u0105cy w r\u0119kach napis: ,,Resurrexit sicut dixit\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ch\u0142opskie \u015awi\u0119cone by\u0142o niepomiernie skromniejsze. Sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z chleba, ko\u0142acza, jaj, soli, mas\u0142a, kilku lasek chrzanu i k\u00f3\u0142ka kie\u0142basy. Jad\u0142o to znosi\u0142y wie\u015bniaczki w koszykach przed ko\u015bci\u00f3\u0142, a ksi\u0105dz sumarycznie po\u015bwi\u0119ca\u0142 je kropi\u0105c wod\u0105. Zwyczaju tego przestrzegano powszechnie. W XVI wieku ch\u0142op, kt\u00f3ry na Wielkanoc nie mia\u0142 w swym domu \u015awi\u0119conego, uwa\u017cany by\u0142 za kacerza<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Z biegiem czasu sk\u0142ad \u015awi\u0119conego w zamo\u017cnym domu ustali\u0142 si\u0119 w ten spos\u00f3b: na przodzie umieszczano bia\u0142ego baranka z czerwon\u0105 chor\u0105giewk\u0105, z ty\u0142u szynk\u0119 strojon\u0105 bukszpanem i owit\u0105 kie\u0142basami z gorczyc\u0105, za ni\u0105 stawiano omsza\u0142e g\u0105siorki oraz flaszki miodu i wina, z przodu za\u015b na talerzu kraszanki, tj. jaja ubarwione na jeden kolor.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z bok\u00f3w rozk\u0142adano pulchne babki, lukrowane mazurki przetykane migda\u0142ami i rodzynkami, i zdobne w napis: ,,Alleluja\u201d, maczniki tj. makowce, ale przede wszystkim serowiec.<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Te wszystkie delicje po\u015bwi\u0119cane by\u0142y u bogatych mieszczan lub szlachty przez um\u00f3wionego ksi\u0119dza albo przygodnie spotkanego na ulicy. W okresie ,,wolnego miasta Krakowa\u201d zanotowano, \u017ce ju\u017c w Wielk\u0105 Sobot\u0119 od rana dzia\u0142y si\u0119 na ulicach Krakowa ucieszne sceny, bo ,,mn\u00f3stwo ksi\u0119\u017cy w kom\u017cach bia\u0142ych snuje si\u0119, a bramy dom\u00f3w przepe\u0142nione s\u0105 czyhaj\u0105cymi na nich i zapraszaj\u0105cymi do swych dom\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do u\u0142o\u017conych na bia\u0142ym obrusie delikates\u00f3w mo\u017cna si\u0119 by\u0142o zabra\u0107 dopiero po rezurekcji, kt\u00f3ra dawniej odbywa\u0142a si\u0119 o p\u00f3\u0142nocy z soboty na niedziel\u0119 i to z du\u017c\u0105 wystawno\u015bci\u0105. Procesji trzy razy okr\u0105\u017caj\u0105cej ko\u015bci\u00f3\u0142 towarzyszy\u0142a kapela, strza\u0142y z mo\u017adzierzy, a nawet z pistolet\u00f3w. Ponad wszystko wybija\u0142a si\u0119 radosna pie\u015b\u0144:<\/em><\/p>\n\n\n\n

,,Weso\u0142y nam dzi\u015b dzie\u0144 nasta\u0142,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3rego z nas ka\u017cdy \u017c\u0105da\u0142\u2026”<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W okresie \u015awi\u0105t odwiedzano si\u0119 wzajemnie, przy czym do obowi\u0105zku nale\u017ca\u0142o je\u015b\u0107 podczas go\u015bciny i nigdzie nie odmawia\u0107 \u015awi\u0119conego<\/em>„.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Pi\u0119knie tradycje i obrz\u0119dy \u015bwi\u0105teczne ilustrowa\u0142y kartki pocztowe ukazuj\u0105ce si\u0119 przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Na do\u0142\u0105czonych powy\u017cej: msza rezurekcyjna z procesj\u0105 oraz \u015bwi\u0119cenie pokarm\u00f3w, zar\u00f3wno w okolicach ko\u015bcio\u0142a jak te\u017c w domach, dworach, pa\u0142acach. Przedstawione obrazy autorstwa znanej malarki Bronis\u0142awy Rychter – Janowskiej. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Zdj\u0119cia zamieszczone w powy\u017cszym wpisie wykona\u0142em przed czterema laty w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, natomiast tekst pochodzi z ma\u0142ej ksi\u0105\u017ceczki autorstwa Tadeusza Seweryna – etnografa, malarza, badacza sztuki ludowej. <\/p>\n\n\n\n

To co zosta\u0142o skropione wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105 nie stanowi\u0142o ju\u017c tak du\u017cego zagro\u017cenia dla czysto\u015bci dusz biesiadnik\u00f3w. Do dzi\u015b ten zwyczaj przetrwa\u0142 pod postaci\u0105 \u015bwi\u0119conki w koszyczku, kt\u00f3ra jedynie symbolizuje potrawy obecne na wielkanocnym stole. Dawniej przestrzegano tego nakazu z wielk\u0105 sumienno\u015bci\u0105. A poniewa\u017c niemo\u017cliwym by\u0142o przeniesienie ca\u0142ego jad\u0142a do ko\u015bcio\u0142a, zastawiony st\u00f3\u0142 wielkanocny gotowy by\u0142 ju\u017c w Wielk\u0105 Sobot\u0119, oczekuj\u0105c na przyj\u015bcie ksi\u0119dza. Nast\u0119puj\u0105ce po rezurekcji \u015bniadanie wielkanocne rozpoczynano od dzielenia si\u0119 jajkiem z wszystkimi domownikami, niezale\u017cnie od ich statusu czy funkcji pe\u0142nionej we dworze. <\/p>\n\n\n\n

Osobliwo\u015bci\u0105 szlacheckiego sto\u0142u bez w\u0105tpienia m\u00f3g\u0142 by\u0107 baranek wykonany z mas\u0142a. Tradycja ta obecna jest i dzi\u015b, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce w XVI wieku tworzono go w rzeczywistej wielko\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

\u017byczenia \u015bwi\u0105teczne prosz\u0119 przyjmijcie dzi\u015b na specjalnie wykonanej kartce ukazuj\u0105cej pi\u0119kny drzeworyt autorstwa Pani Krystyny Wolewicz. Urodzi\u0142em si\u0119 w tym samym roku kiedy ten drzeworyt powsta\u0142. W znakomity spos\u00f3b przedstawia \u015awi\u0119cone – jest baranek z dzwonkiem i chor\u0105giewk\u0105, jest te\u017c babka dro\u017cd\u017cowa, p\u0119to kie\u0142basy, ale i mn\u00f3stwo pisanek. Z ty\u0142u widoczna te\u017c butelka z miodem, winem, a mo\u017ce octem. Weso\u0142ego Alleluja!!! <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

,,Urz\u0105dzanie uczty wielkanocnej zwanej ,,\u015awi\u0119conym\u201d  wywodzi si\u0119 z prastarych obiat ku czci zmar\u0142ych, ale ju\u017c od kilku wiek\u00f3w zwyczaj ten zatraci\u0142 sw\u00f3j sakralny charakter. Jeszcze w pocz\u0105tkach XVI wieku \u015awi\u0119cone w Polsce by\u0142o nader skromne, a sk\u0142ada\u0142o si\u0119 \u2013 jak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15508,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,168],"tags":[267],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Swieta-8832.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/saifcC-swiecone","jetpack-related-posts":[{"id":13128,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=13128","url_meta":{"origin":15507,"position":0},"title":"Z OKNA POCI\u0104GU…","author":"admin","date":"28 listopada 2022","format":"audio","excerpt":"Lubicie je\u017adzi\u0107 poci\u0105giem? W ostatnich latach, incydentalnie wsiadam do niego, mo\u017cna nawet rzec, czyni\u0119 to od wielkiego dzwonu. Niestety, podr\u00f3\u017cowanie samochodem odbiera t\u0119 przyjemno\u015b\u0107, jak\u0105 by\u0142o\/jest podziwianie krajobrazu przez okno tocz\u0105cego si\u0119 wolno wagonu kolejowego. Nie wspomn\u0119 o zawieraniu nowych znajomo\u015bci, poznawaniu niezwyk\u0142ych historii, gromadzeniu pod powiekami przelotnych kadr\u00f3w. Ile\u017c\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Niski-2022-064-wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9621,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=9621","url_meta":{"origin":15507,"position":1},"title":"WODA I OGIE\u0143 – cz.4","author":"admin","date":"11 lutego 2021","format":false,"excerpt":"Wodospady przedstawiane w poprzedniej cz\u0119\u015bci islandzkich opowie\u015bci, to jedne z najwi\u0119kszych atrakcji wodnych, ale oczywi\u015bcie nie jedynych. Raczej t\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 jest inne miejsce. Zawsze licznie oblegane przez turyst\u00f3w z wycelowanymi obiektywami :-) To gejzery!!! bo o nich oczywi\u015bcie mowa. Gor\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3re co pewien czas wybuchaj\u0105, wyrzucaj\u0105c wrz\u0105c\u0105 wod\u0119 i\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Isl-1061.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14665,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=14665","url_meta":{"origin":15507,"position":2},"title":"ZIEMIA \u015aPIEWAJ\u0104CA W OBRAZACH","author":"admin","date":"26 sierpnia 2024","format":false,"excerpt":"Pierwszy sw\u00f3j wpis z Rumunii zatytu\u0142owa\u0142em ,,Spotkanie\u201d. Tych spotka\u0144 by\u0142o wiele. Nie wszystkie radosne, kolorowe, przyjazne. Ka\u017cde z nich inne. Zachwycaj\u0105ce, zdumiewaj\u0105ce, oryginalne, ale te\u017c dostarczaj\u0105ce ogromnych pok\u0142ad\u00f3w smutku, refleksji, niemocy. Za czas jaki\u015b dotr\u0119 z pewno\u015bci\u0105 i do nich w swoich opowie\u015bciach. Wszystkie jednak osobliwe, jak i to kt\u00f3re\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/RUMUNIA-7409.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11102,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=11102","url_meta":{"origin":15507,"position":3},"title":"KRAJOBRAZY WZRUSZE\u0143","author":"admin","date":"28 listopada 2021","format":false,"excerpt":"S\u0105 cztery. Format ich niewielki. W zasadzie poszczeg\u00f3lne tomiki mieszcz\u0105 si\u0119 w m\u0119skiej d\u0142oni. Oprawne w p\u0142\u00f3tno, z wyt\u0142oczonymi na ok\u0142adce snycerskimi motywami zdobniczymi rodem z Tatr, st\u0105d seria zapewne ,,tatrza\u0144sk\u0105\u201d zwana. Na mojej bibliotecznej p\u00f3\u0142ce od lat niepozorne, cho\u0107 cz\u0119sto do nich zagl\u0105dam, karmi\u0105c si\u0119 niezwyk\u0142ym s\u0142owem. Autor ich\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6531,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6531","url_meta":{"origin":15507,"position":4},"title":"KARTKA Z KALENDARZA – STYCZE\u0143","author":"admin","date":"1 stycznia 2019","format":false,"excerpt":"Rozpoczyna si\u0119 kolejny rok. Wspominam ten okres z dzieci\u0119cych lat, kiedy pojawia\u0142 si\u0119 w domu nowy kalendarz. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142 to kalendarz w formie wydzieranych kartek. A ka\u017cda z nich kry\u0142a w sobie mn\u00f3stwo tajemnic. Jeden dzie\u0144 i przypisana nowa kartka, z kolejn\u0105 cyfr\u0105, dniem tygodnia, wschodem i zachodem s\u0142o\u0144ca, fazami\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/1-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15887,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15887","url_meta":{"origin":15507,"position":5},"title":"PO POCIESZENIE","author":"admin","date":"7 kwietnia 2026","format":false,"excerpt":"W roku 1527 m.in. Ferdynand I koronowa\u0142 si\u0119 w Pradze na kr\u00f3la Czech, wojska cesarza Karola V zdoby\u0142y i rozpocz\u0119\u0142y pl\u0105drowanie Rzymu, nast\u0105pi\u0142 koniec klasycznego renesansu we W\u0142oszech, Ferdynand I zosta\u0142 koronowany na kr\u00f3la W\u0119gier, nast\u0105pi\u0142o wyp\u0119dzenie Medyceuszy z Florencji. W Polsce w tym\u017ce roku urodzi\u0142 si\u0119 Olbracht Jagiello\u0144czyk \u2013\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/PRZYDONICA-2154.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15507"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15507"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15522,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15507\/revisions\/15522"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15508"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}