{"id":14933,"date":"2024-09-14T13:35:11","date_gmt":"2024-09-14T13:35:11","guid":{"rendered":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=14933"},"modified":"2024-09-14T13:45:18","modified_gmt":"2024-09-14T13:45:18","slug":"spotkanie-z-wlasnymi-emocjami","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=14933","title":{"rendered":"SPOTKANIE Z W\u0141ASNYMI EMOCJAMI…"},"content":{"rendered":"\n

,,Narody, podobnie jak ludzie, okre\u015blaj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 nie tylko przez spos\u00f3b, w jaki prze\u017cywaj\u0105 sw\u00f3j los, ale tak\u017ce przez spos\u00f3b, w jaki nadaj\u0105 mu sens. Polacy przekuli stulecia nieszcz\u0119\u015b\u0107 w przyk\u0142ad godno\u015bci, \u017bydzi zmienili m\u0119cze\u0144stwo w chwa\u0142\u0119. W wypadku nas, Rumun\u00f3w, wiedza o tym, jak znajdowa\u0107 m\u0105dro\u015b\u0107 w historii, by\u0142a nam niestety przez d\u0142ugi czas obca. Od wiek\u00f3w witali\u015bmy go\u015bci nie ze \u0142zami w oczach, a chlebem i sol\u0105, za\u015b nasze rany opatrywali\u015bmy w milczeniu i samotno\u015bci. W losie narodu rumu\u0144skiego wida\u0107 wielk\u0105 samotno\u015b\u0107 i s\u0142ycha\u0107 cisz\u0119 nie do zniesienia. Miejsce Pami\u0119ci Sighet powsta\u0142o z my\u015bl\u0105 o tym, \u017ce powinien nasta\u0107 ju\u017c kres tej samotno\u015bci. Za\u015b samotno\u015b\u0107 nie mo\u017ce si\u0119 sko\u0144czy\u0107, p\u00f3ki nie nastanie kres ciszy\u201d<\/em> \u2013 Ana Blandiana<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119zienie w Syhocie Marmaroskim zosta\u0142o wzniesione w 1897 roku. By\u0142o to wi\u0119zienie karne, jednak niekiedy, zw\u0142aszcza w czasie I-ej i II-ej Wojny \u015awiatowej s\u0142u\u017cy\u0142o izolacji wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych: polskich powsta\u0144c\u00f3w, duchownych ko\u015bcio\u0142\u00f3w narodowych, dezerter\u00f3w z armii w\u0119gierskiej. Od maja 1950 roku do czerwca 1955 roku sta\u0142o si\u0119 ,,zak\u0142adem karnym szczeg\u00f3lnego nadzoru\u201d, dok\u0105d w najg\u0142\u0119bszej tajemnicy przywieziono dwustu ministr\u00f3w, intelektualist\u00f3w, ekonomist\u00f3w, wojskowych, historyk\u00f3w, dziennikarzy i polityk\u00f3w, biskup\u00f3w i ksi\u0119\u017cy. Pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech z nich zmar\u0142o tu i zosta\u0142o pochowanych w nieznanych miejscach.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W 1975 roku zak\u0142ad karny zlikwidowano. Po latach, budynek ten stal si\u0119 pierwszym na \u015bwiecie miejscem pami\u0119ci ofiar komunizmu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Niegdysiejsze miejsce odosobnienia jest dzi\u015b scenografi\u0105 i t\u0142em dla opowie\u015bci o tym, co za czas\u00f3w komunizmu dzia\u0142o si\u0119 w Rumunii i innych krajach Europy \u015arodkowej i Wschodniej. W ka\u017cdej z cel zamienionych w sale muzealne, znajdziemy fragmenty historii, kt\u00f3re nios\u0142y cierpienie i \u015bmier\u0107 Europejczykom \u2013 zar\u00f3wno tym uwi\u0119zionym wewn\u0105trz, jak i na zewn\u0105trz wi\u0119ziennych mur\u00f3w, przez niemal ca\u0142e dwudzieste stulecie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Orszak ofiar \u2013 grupa rze\u017abiarska autorstwa Aurela Vlada \u2013 osiemna\u015bcie postaci zmierzaj\u0105cych ku \u015bcianie przes\u0142aniaj\u0105cej horyzont, prowadzone za r\u0119k\u0119 przez posta\u0107 bez g\u0142owy. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tak jak komunizm zablokowa\u0142 drog\u0119 milionom ludzkich istnie\u0144. Z czasem sta\u0142a si\u0119 ona symbolem Miejsca Pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u015aciana dziedzi\u0144ca pokryta p\u0142ytami z andezytu, z wygrawerowanymi na nich nazwiskami niemal o\u015bmiu tysi\u0119cy os\u00f3b, zmar\u0142ych w wi\u0119zieniach, obozach i miejscach deportowania w Rumunii.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Miejsce Zadumy i Modlitwy \u2013 podziemna kaplica z impluvium. Przez otw\u00f3r w kszta\u0142cie krzy\u017ca, wyci\u0119ty w zwie\u0144czeniu kopu\u0142y, w s\u0142oneczne dni wpada \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re odbite od powierzchni wody, rysuje \u015bwietlne krzy\u017ce na \u015bcianach. Nad kaplic\u0105 posadzono dwana\u015bcie jab\u0142oni. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na \u015bcianach rampy wiod\u0105cej do podziemnego pomieszczenia wygrawerowano na andezytowych p\u0142ytach nazwiska kolejnych kilku tysi\u0119cy ofiar, zmar\u0142ych w rumu\u0144skich wi\u0119zieniach politycznych, obozach pracy i miejscach zsy\u0142ek. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dalsze kilka tysi\u0119cy nazwisk ofiar wygrawerowano na p\u0142ytach znajduj\u0105cych si\u0119 na ,,Cmentarzu Ubogich\u201d. Miejsce to ma sprzyja\u0107 medytacji i rozmy\u015blaniom, po obejrzeniu wstrz\u0105saj\u0105cych \u015bwiadectw okrucie\u0144stwa, kt\u00f3re przedstawione s\u0105 w wystawie muzealnej. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tematem konkursu, w ramach kt\u00f3rego wybrano projekt kaplicy, by\u0142y s\u0142owa, kt\u00f3re przewijaj\u0105 si\u0119 w niemal wszystkich wspomnieniach uwi\u0119zionych: ,,Nie przetrzyma\u0142bym, gdybym nie wierzy\u0142 w Boga\u201d<\/em>. Autorem Projektu jest Radu Mih\u0103ilescu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

,,Zmartwychwstanie\u201d \u2013 krzy\u017c z drewna gi\u0119tego. Dzie\u0142o dedykowane ofiarom komunizmu. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u201eNajwi\u0119kszym zwyci\u0119stwem komunizmu, zwyci\u0119stwem dramatycznie ujawnionym dopiero po 1989 roku, by\u0142o stworzenie ludzi bez pami\u0119ci \u2013 wypranego m\u00f3zgu nowego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie jest w stanie pami\u0119ta\u0107, kim by\u0142, co mia\u0142 i co robi\u0142 przed komunizmem.
Stworzenie Pomnika Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu jest sposobem przeciwdzia\u0142ania temu zwyci\u0119stwu, sposobem na o\u017cywienie zbiorowej pami\u0119ci. Na pytanie: \u201eCzy pami\u0119ci mo\u017cna nauczy\u0107 si\u0119 na nowo?\u201d odpowied\u017a Pomnika Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu w Rumunii brzmi: \u201eTak\u201d.\u201d<\/em> –<\/strong> Ana Blandiana <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Galeria by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w i deportowanych, utworzona z tysi\u0119cy portret\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczenie wersetu 32 z rozdzia\u0142u 8 Ewangelii wg \u015bw. Jana: ,,Poznacie prawd\u0119 i prawda was wyzwoli\u201d<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na mapie Rumunii zaznaczone jest krzy\u017cami ponad 230 miejsc, w kt\u00f3rych mie\u015bci\u0142y si\u0119 wi\u0119zienia polityczne, obozy pracy przymusowej, miejsca zsy\u0142ek, szpitale psychiatryczne w kt\u00f3rych umieszczano wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, miejsca egzekucji, czy miejsca w kt\u00f3rych odkryto groby masowe. W latach 1945 \u2013 1989 w Rumunii istnia\u0142o ponad 230 wi\u0119zie\u0144, miejsc przes\u0142ucha\u0144, oboz\u00f3w przej\u015bciowych, miejsc przymusowych przesiedle\u0144. Je\u017celi doda\u0107 do tego miasta, powiaty i wsie, w kt\u00f3rych tajna policja Securitate przetrzymywa\u0142a i przes\u0142uchiwa\u0142a podejrzanych, liczba ta wzro\u015bnie o kolejne sto miejsc. Liczba miejsc egzekucji i miejsc masowych grob\u00f3w wynosi ponad dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

W Rumu\u0144skiej Republice Ludowej ponad dwa miliony os\u00f3b do\u015bwiadczy\u0142o r\u00f3\u017cnorakich depresji i szykan z powod\u00f3w politycznych. Liczb\u0119 rumu\u0144skich obywateli aresztowanych i skazanych w latach 1945 \u2013 1989 szacuje si\u0119 na 600 tysi\u0119cy. Kolejne kilkaset tysi\u0119cy os\u00f3b znalaz\u0142o si\u0119 w wi\u0119zieniach na mocy decyzji administracyjnych, co oznacza\u0142o uwi\u0119zienie bez wyroku, przez okres o\u015bmiu czy nawet dziesi\u0119ciu lat.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 9 – Cela \u015bmierci Iuliu Maniu<\/p>\n\n\n\n

Iuliu Maniu to tzw. ,,ojciec demokracji\u201d w Rumunii.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki swojej wzorowej postawie w \u017cyciu publicznym sta\u0142 si\u0119 symbolem walki przeciwko komunizacji kraju. Jemu oraz innym przyw\u00f3dcom Partii Narodowo \u2013 Ch\u0142opskiej wytoczono proces pokazowy pod zarzutem ,,zdrady stanu\u201d. 11 listopada 1947 roku Maniu zosta\u0142 skazany na do\u017cywotni pobyt w wi\u0119zieniu o zaostrzonym rygorze.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142 w wi\u0119zieniu w Sighet w roku 1953<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Popiersie Corneliu Coposu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Corneliu Coposu \u2013 dzia\u0142acz przedwojennej partii ch\u0142opskiej, wi\u0119zie\u0144 polityczny w okresie dyktatury komunistycznej. Osobisty sekretarz Iuliu Maniu. Po przej\u0119ciu pe\u0142ni w\u0142adzy przez komunist\u00f3w Corneliu Coposu 14 lipca 1947 zosta\u0142 aresztowany. Przez kilka lat by\u0142 wi\u0119ziony bez formalnego wyroku, nast\u0119pnie w 1954 skazano go na kar\u0119 8 lat pozbawienia wolno\u015bci w procesie politycznym. Osadzono go w\u00f3wczas w celi odosobnienia. W 1962 zako\u0144czy\u0142 odbywanie kary, zosta\u0142 jednak obj\u0119ty aresztem domowym, zwolnienie uzyska\u0142 w 1964. Zatrudniony p\u00f3\u017aniej jako pracownik fizyczny na budowach i w warsztacie stolarskim, w dalszym ci\u0105gu poddawany represjom i inwigilacji ze strony policji politycznej Securitate. W 1989 po rumu\u0144skiej rewolucji wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 i nast\u0119pnie stan\u0105\u0142 na czele Partii Narodowo-Ch\u0142opsko-Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratycznej. Corneliu Coposu by\u0142 \u017conaty z Arlette Marcovici, c\u00f3rk\u0105 jednego z ministr\u00f3w w gabinecie Iuliu Maniu. W 1950 jego \u017con\u0119 skazano za rzekome szpiegostwo, zmar\u0142a wkr\u00f3tce po zwolnieniu w 1965. Corneliu Coposu zmar\u0142 w roku 1995.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 19 – Rok 1948 – Sowietyzacja Rumunii<\/p>\n\n\n\n

Rok 1948, by\u0142 rokiem granicznym, kiedy to nast\u0105pi\u0142o szczeg\u00f3lne nat\u0119\u017cenie sowietyzacji kraj\u00f3w Europy \u015arodkowej i Wschodniej. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wcze\u015bniej komuni\u015bci u\u017cywali terroru oszustw w celu sprawowania w\u0142adzy, jednak w 1948 roku wprowadzili ono w\u0142asny system polityczny, gospodarczy i spo\u0142eczny, kt\u00f3ry na\u015bladowa\u0142 przetestowane w ZSRR modele leninowskie i stalinowskie. <\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c wszystkie oficjalne \u015bwiadectwa z tego okresu by\u0142y spisane i relacjonowane socjalistyczn\u0105 nowomow\u0105, a dokumenty zawiera\u0142y wyj\u0105tkowo p\u0142ytk\u0105 tre\u015b\u0107, projektanci sali uznali za stosowne przedstawi\u0107 wstrz\u0105saj\u0105ce fragmenty pami\u0119tnik\u00f3w absolwent\u00f3w Radulescu-Motru i Alice Voinescu oraz nauczycielki gimnazjalnej Margarity Vulcanescu. R\u00f3znica mi\u0119dzy prawd\u0105 a propagand\u0105 jest szokuj\u0105ca.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 37 \u2013 Ciemnica<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cde wi\u0119zienie posiada karn\u0105 cel\u0119, tzw. karcer. Niezdyscyplinowani wi\u0119\u017aniowie byli w niej izolowani w ca\u0142kowitej ciemno\u015bci, skuci po\u015brodku sali kajdanami. Niekiedy przykuwano ich stopy do kraty zanurzonej w wodzie. Wi\u0119zie\u0144 osadzany by\u0142 w ciemnicy nago i boso. Jego racje \u017cywno\u015bciowe by\u0142y zmniejszane o po\u0142ow\u0119. W ciemno\u015bci, o g\u0142odzie, cz\u0119sto skr\u0119powany, zmuszony by\u0142 do zachowania pozycji stoj\u0105cej 24 godziny na dob\u0119.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 38 \u2013 Dygnitarzy<\/p>\n\n\n\n

W kwietniu 1950 roku regionalne oddzia\u0142y Securitate przes\u0142a\u0142y do centrali listy nazwisk z propozycjami aresztowa\u0144. Na li\u015bcie z dygnitarzami widnia\u0142a niepodpisana decyzja: ,,Wszystkie elementy, kt\u00f3re odgrywa\u0142y rol\u0119 w \u017cyciu politycznym kraju. Znale\u017a\u0107 powody by wytoczy\u0107 przeciw nim procesy\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 39 \u2013 Komunizacja szkolnictwa<\/p>\n\n\n\n

Re\u017cim komunistyczny d\u0142awi\u0142 ka\u017cdy przejaw sprzeciwu terrorem. Starsze pokolenie wype\u0142nia\u0142o wi\u0119zienia i by\u0142o dziesi\u0105tkowane w obozach pracy. Dla m\u0142odych, kt\u00f3rzy dopiero si\u0119 urodzili, wynaleziono najbardziej perwersyjne metody indoktrynacji w duchu ideologii komunistycznej. Ju\u017c w pierwszych latach sowietyzacji wys\u0142ano du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wychowawc\u00f3w do prac fizycznych, do oboz\u00f3w prac przymusowych lub do wi\u0119zie\u0144. Materia\u0142 lekcyjny by\u0142 realizowany na podstawie standardowych podr\u0119cznik\u00f3w, zredagowanych na wz\u00f3r sowiecki.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 42<\/p>\n\n\n\n

Sztuki muzyczne i widowiskowe, by\u0142y poddane takim samym restrykcjom i represjom jak literatura, a ich tw\u00f3rcy byli prze\u015bladowani, aresztowani i skazywani, kiedy tylko sprzeciwili si\u0119 re\u017cimowi, czy to jako obywatel, czy te\u017c przez ich dzie\u0142o.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 43 \u2013 Represje wobec literatury<\/p>\n\n\n\n

Z bibliotek i ksi\u0119gar\u0144 usuni\u0119to ponad 8 tysi\u0119cy ,,nieodpowiednich\u201d z politycznego punktu widzenia tytu\u0142\u00f3w. Nic nie mo\u017cna by\u0142o publikowa\u0107, odczytywa\u0107 ani wyg\u0142asza\u0107 bez zgody cenzury. Zastosowano wszelkie \u015brodki, by wyt\u0119pi\u0107 wszystko, co przedstawia\u0142o jakikolwiek zwi\u0105zek z europejsk\u0105 lub przedwojenn\u0105 tradycj\u0105. Wytwory kultury nie mog\u0142y posiada\u0107 charakteru narodowego, musia\u0142y by\u0107 zgodne z za\u0142o\u017ceniami realizmu socjalistycznego. Liczni tw\u00f3rcy zostali wtr\u0105ceni do wi\u0119zie\u0144.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 49 \u2013 Artyku\u0142 209<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 209 kodeksu karnego by\u0142 czarn\u0105 dziur\u0105 komunistycznego s\u0105downictwa. Po 1948 roku, jedna trzecia wyrok\u00f3w w sprawach politycznych zapada\u0142a na podstawie tego artyku\u0142u. Jego tre\u015b\u0107 by\u0142a na tyle niejednoznaczna, \u017ce mog\u0142a oznacza\u0107 zar\u00f3wno ,,spisek przeciwko socjalistycznemu porz\u0105dkowi\u201d albo ,,spisek przeciwko porz\u0105dkowi pa\u0144stwowemu\u201d. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Srogo\u015b\u0107 kary ros\u0142a wraz z up\u0142ywem czasu. Tak, \u017ce np. za czyn zagro\u017cony kar\u0105 siedmiu lat pozbawienia wolno\u015bci w 1947 roku, w roku 1959 grozi\u0142a ju\u017c kara \u015bmierci. Obliczenia statystyczne przeprowadzone przez Mi\u0119dzynarodowe Centrum Bada\u0144 nad Komunizmem wykazuj\u0105, \u017ce na podstawie artyku\u0142u 209 skazano przynajmniej 180 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

Cela nr 50 Pite\u015fti \u2013 reedukacja przez tortur\u0119<\/p>\n\n\n\n

Dyplomaci, duchowni, wojskowi, przedstawiciele w\u0142adz lokalnych, policjanci, politycy dawnego ,,re\u017cimu mieszcza\u0144sko \u2013 obszarniczego\u201d siedzieli w wi\u0119zieniach, a obszarnik\u00f3w deportowano do kolonii pracy przymusowej. Wszystkim wsp\u00f3lnie i ka\u017cdemu z osobna przyszyto \u0142atk\u0119 ,,wroga ludu\u201d. Zosta\u0142a jeszcze tylko m\u0142odzie\u017c, a konkretniej jej cz\u0119\u015b\u0107 krytyczna wobec ideologii w\u0142adzy. To dla nich wymy\u015blono ,,eksperyment Pite\u015fti\u201d. Wobec niepokornych wi\u0119\u017ani\u00f3w, reprezentuj\u0105cych przer\u00f3\u017cne przekonania polityczne i religijne u\u017cywano najbardziej barbarzy\u0144skich metod tortury psychicznej, wymuszaj\u0105c na nich wstyd i wstr\u0119t do samych siebie. Osi\u0105gano to poprzez system wzajemnych tortur, psychicznego maltretowania i wyrzekania si\u0119 w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. ,,Eksperyment Pite\u015fti\u201d uznaje si\u0119 jako jedyny w swym rodzaju przypadek masowego niszczenia ludzkiej osobowo\u015bci. By\u0142 on kontynuowany w kolejnych latach, w skali ca\u0142ego narodu \u2013 \u0142amano jego ducha przez stosowanie szanta\u017cu psychicznego i agresji podprogowej.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

 Cela nr 51,<\/p>\n\n\n\n

Sala ta jest form\u0105 ho\u0142du wi\u0119\u017aniom, kt\u00f3rzy w swojej niedoli stali si\u0119 poetami i dla tych, kt\u00f3rzy byli w stanie wyhodowa\u0107 ro\u015blin\u0119 rosn\u0105c\u0105 w ciemno\u015bci, jak\u0105 by\u0142a poezja w wi\u0119zieniu. Wiersze tworzone, wspominane i przekazywane w wi\u0119zieniach komunistycznej Rumunii, by\u0142y r\u00f3wnocze\u015bnie \u015brodkiem komunikacji i wyra\u017cenia duchowego, psychicznego i politycznego sprzeciwu. Powsta\u0142y one bez o\u0142\u00f3wka i papieru, przekazywane z celi do celi uderzeniami o \u015bcian\u0119 alfabetem Morse\u2019a. Wersy te by\u0142y jednocze\u015bnie \u0107wiczeniem mentalnej gimnastyki, duchowego oswobodzenia, ludzkiej solidarno\u015bci, duchowego uniesienia i ascezy poprzez akceptacj\u0119 swej anonimowo\u015bci. Autorzy niekt\u00f3rych z nich nie s\u0105 znani po dzi\u015b dzie\u0144. W momencie ich powstawania nie chodzi\u0142o o s\u0142aw\u0119, a ci kt\u00f3rzy s\u0105 w nich wspominani byli tak samo bardzo wa\u017cni jak ci, kt\u00f3rzy je tworzyli.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

Cela nr 52 \u2013 Kobiety w wi\u0119zieniach<\/p>\n\n\n\n

Jedna z najwa\u017cniejszych sal w Muzeum. Opr\u00f3cz wi\u0119zie\u0144 mieszanych istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c wi\u0119zienia przeznaczone tylko dla kobiet. Narodziny i macierzy\u0144stwo zyskuj\u0105 w warunkach wi\u0119ziennych zupe\u0142nie inny wymiar. Z tego powodu przedstawiono dwa przypadki los\u00f3w kobiet, kt\u00f3re zosta\u0142y aresztowane i w tragiczny spos\u00f3b oddzielone od swoich dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Iuliana Predu\u0163 zosta\u0142a skazana na 12 lat wi\u0119zienia za udzielanie pomocy partyzantom. 28 sierpnia 1958 roku w wi\u0119zieniu wyda\u0142a na \u015bwiat c\u00f3rk\u0119, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0142a Justi\u0163ia \u2013 Sprawiedliwo\u015b\u0107. Trzy miesi\u0105ce po narodzinach odebrano jej c\u00f3rk\u0119 i umieszczono j\u0105 w sieroci\u0144cu.<\/p>\n\n\n\n

Ioana Voicu \u2013 Arn\u0103u\u0163oiu urodzi\u0142a si\u0119 w W\u0105wozie Jod\u0142owym, miejscu schronienia cz\u0119\u015bci zbieg\u0142ych antykomunistycznych partyzant\u00f3w. Na jej ojcu wykonano wyrok \u015bmierci w 1959 roku w wi\u0119zieniu, za\u015b matka skazana na do\u017cywotni\u0105 prac\u0119 przymusow\u0105 zmar\u0142a w 1962 roku r\u00f3wnie\u017c w wi\u0119zieniu. C\u00f3rka ich zosta\u0142a umieszczona w sieroci\u0144cu. O prawdziwej to\u017csamo\u015bci dowiedzia\u0142a si\u0119 dopiero w roku 1990.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

To tylko dwa studia przypadku. Dziesi\u0105tki innych kobiet by\u0142y wi\u0119zione, poniewa\u017c by\u0142y matkami, \u017conami lub c\u00f3rkami wi\u0119\u017ania politycznego, lub w inny spos\u00f3b stanowi\u0142y zagro\u017cenie dla systemu socjalistycznego. Nazwiska 4200 kobiet widoczne na \u015bcianach s\u0105 tylko cz\u0119\u015bci\u0105 prawdziwej liczby kobiet uwi\u0119zionych w wi\u0119zieniach politycznych.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 53<\/p>\n\n\n\n

W tej sali znajduj\u0105 si\u0119 rzeczy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wi\u0119\u017aniowie umilali sobie codzienne \u017cycie wi\u0119zienne. Tomiki wierszy, szachownica wyszyta na skrawku materia\u0142u. Przedmioty te wykonane zosta\u0142y przez osadzonych, prowizorycznymi, chowanymi przed stra\u017c\u0105 wi\u0119zienn\u0105 przedmiotami.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 68 \u2013 Ciemnica<\/p>\n\n\n\n

Miejsca w kt\u00f3rych przetrzymywano, w warunkach ur\u0105gaj\u0105cych godno\u015bci cz\u0142owieka, wi\u0119\u017ani\u00f3w uznanych za niepos\u0142usznych.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 69 \u2013 Uci\u015bnione rodziny<\/p>\n\n\n\n

Liczba ofiar komunizmu w Rumunii (1945 \u2013 1989) opiewa na dwa miliony os\u00f3b. Mowa tu o by\u0142ych wi\u0119\u017aniach politycznych, politycznych zes\u0142a\u0144cach, niewolnikach w obozach pracy przymusowej, m\u0142odzie\u017cy (prawie p\u00f3\u0142 miliona), kt\u00f3rzy w ramach s\u0142u\u017cby wojskowej wykonywali prac\u0119 niewolnicz\u0105, o tych kt\u00f3rych \u017cyciorys nie pozwoli\u0142 na zrealizowanie wymarzonych cel\u00f3w, oraz o tych, kt\u00f3rych zamkni\u0119to w wi\u0119zieniach bez wyrok\u00f3w s\u0105dowych, jak r\u00f3wnie\u017c tych, na kt\u00f3rych wykonano wyrok \u015bmierci bez s\u0105du.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 70 \u2013 Pami\u0119\u0107 zawarta w r\u0119kopisach.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z nomenklatur\u0105 komunistycznego wymiaru sprawiedliwo\u015bci, posiadanie ,,wrogich pism\u201d by\u0142o uznawane za jedne z najpowa\u017cniejszych okoliczno\u015bci obci\u0105\u017caj\u0105cych. Osoba, u kt\u00f3rej wykryto taki r\u0119kopis (albo ksi\u0105\u017ck\u0119, list czy manifest) automatycznie stawa\u0142a si\u0119 ,,wrogiem klasowym\u201d, ,,elementem podejrzanym\u201d lub nawet ,,spiskuj\u0105cym przeciwko porz\u0105dkowi spo\u0142ecznemu\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela 71 \u2013 Uwi\u0119zieni uczniowie.<\/p>\n\n\n\n

Na \u015bcianie pami\u0119ci ,,Miejsca Pami\u0119ci Sighet\u201d widnieje 1876 nazwisk uczni\u00f3w. Jest to rzecz jasna liczba niepe\u0142na. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich trafi\u0142a do wi\u0119zienia za przynale\u017cno\u015b\u0107 do nielegalnych organizacji. W wypadku innych, by\u0142a mowa raczej tylko o m\u0142odzie\u0144czych buntach, zamalowywaniu lub zrywaniu plakat\u00f3w propagandowych, dowcipach, rymowankach, karykaturach, kt\u00f3re jednak Securitate traktowa\u0142a powa\u017cnie i kara\u0142a aresztami, przes\u0142uchaniami ,,dla przyk\u0142adu\u201d, w celu zastraszenia innych, kt\u00f3rzy mogliby p\u00f3j\u015b\u0107 w \u015blady buntownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ofiarami komunist\u00f3w by\u0142o tak\u017ce 175 uczni\u00f3w (w\u015br\u00f3d nich nawet kilku przedszkolak\u00f3w) kt\u00f3rzy odnie\u015bli rany lub byli przes\u0142uchiwani w grudniu 1989 roku. Wtedy tak\u017ce straci\u0142o \u017cycie 40 uczni\u00f3w, w tej ,,dzieci\u0119cej krucjacie\u201d \u2013 czystym j\u0105drze rewolucji rumu\u0144skiej.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cela nr 72<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z najbardziej dotkni\u0119tych przez represje komunistyczne grup zawodowych byli lekarze i studenci medycyny. Poprzez humanitarny charakter wykonywanego zawodu i z\u0142o\u017cenie profesjonalnej przysi\u0119gi zobowi\u0105zuj\u0105cej lekarzy do r\u00f3wnego traktowania pacjent\u00f3w (r\u00f3wnie\u017c ,,wrog\u00f3w ludu\u201d, partyzant\u00f3w lub uciekinier\u00f3w przed Securitate) stali si\u0119 oni wkr\u00f3tce ulubionym celem tych, kt\u00f3rzy chcieli zlikwidowa\u0107 ka\u017cdy przejaw oporu i ka\u017cd\u0105 form\u0119 niesubordynacji wobec ich programu. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony idealizm lekarzy i ich wysoki poziom kulturalny powodowa\u0142, \u017ce wst\u0119powali oni cz\u0119sto do demokratycznych partii politycznych, odrzucaj\u0105c przyswajanie komunistycznego \u017cargonu medycznego, kt\u00f3ra zmierza\u0142a w kierunku ,,t\u0142umaczenia\u201d termin\u00f3w medycznych, symptom\u00f3w, a nawet nazewnictwa chor\u00f3b na osobliwa nowomow\u0119 sowieck\u0105, neguj\u0105c\u0105 wszystko co zachodnie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Walizka z kt\u00f3r\u0105 do wiezienia przyby\u0142 Ilie Lazar, rumu\u0144ski, legendarny bohater Maramureszu. By\u0142 niez\u0142omnym bojownikiem o prawa Rumun\u00f3w w Siedmiogrodzie w czasach Austro-W\u0119gier, walcz\u0105cym o wolno\u015b\u0107, demokracj\u0119 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107 przeciwko re\u017cimom totalitarnym narzuconym i promowanym przez faszyst\u00f3w, Sowiet\u00f3w i rumu\u0144skich komunist\u00f3w. W okresie mi\u0119dzywojennym Ilie Lazar by\u0142 pos\u0142em z Maramureszu, reprezentuj\u0105cym Narodow\u0105 Parti\u0119 Ch\u0142opsk\u0105, organizacj\u0119 o silnych korzeniach w Siedmiogrodzie. Walcz\u0105c o wolno\u015b\u0107 i demokracj\u0119, Ilie Lazar zosta\u0142 uwi\u0119ziony podczas dyktatury kr\u00f3la Karola II i genera\u0142a Antonescu. Po II wojnie \u015bwiatowej walczy\u0142 z sowieck\u0105 okupacj\u0105 Rumunii. Aresztowany w 1946 i 1947 roku, Lazar sp\u0119dzi\u0142 17 lat w komunistycznych wi\u0119zieniach, prze\u017cywaj\u0105c najstraszniejsze wi\u0119zienia zag\u0142ady Sighet i Ramnicu Sarat. Zmar\u0142 w roku 1976<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

,,Dzi\u015b staj\u0119 przed moimi najsurowszymi s\u0119dziami z czystym sumieniem i jestem przekonany, \u017ce nie zboczy\u0142em z drogi sprawiedliwo\u015bci, moralno\u015bci i szczerej, niesfa\u0142szowanej demokracji, mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego i dumy z narodu, z kt\u00f3rego pochodz\u0119 i kt\u00f3ry chc\u0119 przede wszystkim uszcz\u0119\u015bliwi\u0107<\/em>” – Ilie Lazar<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cmentarz Ubogich<\/p>\n\n\n\n

Zmarli w syhockim wi\u0119zieniu byli chowani noc\u0105, w tajemnicy, na r\u00f3\u017cnych cmentarzach, za\u015b od 1952 roku w tym miejscu, na brzegu Cisy. Rzeki granicznej z ZSRS. Identyfikacja indywidualnych grob\u00f3w nie by\u0142a mo\u017cliwa, dlatego postanowiono uczci\u0107 w tym miejscu wszystkie ofiary re\u017cimu komunistycznego. Projekt zagospodarowania cmentarza opracowano w 1999 roku. Jego teren opasano sadzonkami drzew iglastych, tworz\u0105c kontury granic Rumunii. W miejscu, gdzie na mapie znajduje si\u0119 Syhot, ustawiono kamienny o\u0142tarz, nad kt\u00f3rym g\u00f3ruje krzy\u017c w stylu bizantyjskim. Pod nim z\u0142o\u017cono urny, ozdobione ludowym, rumu\u0144skim motywem ,,ptaka \u2013 duszy\u201d, zawieraj\u0105ce ziemie z miejsc egzekucji, wsp\u00f3lnych grob\u00f3w i mogi\u0142 ofiar komunizmu pochowanych w innych miejscach. W roku 2012 postawiono przy wej\u015bciu na cmentarz monumentaln\u0105 bram\u0119, kt\u00f3rej forma zosta\u0142a zainspirowana motywem ,,Schod\u00f3w \u017bycia\u201d z bizanty\u0144skiej ikonografii. Wie\u0144czy j\u0105 dzwonnica z platform\u0105 widokow\u0105, z kt\u00f3rej mo\u017cna obj\u0105\u0107 wzrokiem ca\u0142y cmentarz.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cmentarz ten obejrza\u0142em jedynie z okna autokaru. W tym miejscu wrzuc\u0119 drobny kamyczek do ogr\u00f3dka Organizatora wyjazdu, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mog\u0142em zapozna\u0107 si\u0119 z powy\u017csz\u0105 histori\u0105.  Niezwyk\u0142\u0105 klamr\u0105 zamykaj\u0105c\u0105 t\u0119 smutn\u0105, cho\u0107 w moim mniemaniu bardzo wa\u017cn\u0105 opowie\u015b\u0107, by\u0142aby nawet kr\u00f3tka wizyta na Cmentarzu Ubogich. Tym bardziej, \u017ce trasa przejazdu przebiega\u0142a tu\u017c obok. Warto wzi\u0105\u0107 ten g\u0142os pod uwag\u0119 podczas kolejnych edycji.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 miejsca, kt\u00f3re zapadaj\u0105 w naszej pami\u0119ci w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny i na bardzo d\u0142ugi czas. Mam potrzeb\u0119 by ca\u0142o\u015b\u0107 przedstawi\u0107 w\u0142a\u015bnie w takiej formie. Kilkadziesi\u0105t wi\u0119ziennych cel. Nieomal ich setka. Wszed\u0142em do wszystkich. W ka\u017cdej z nich ukryte losy dziesi\u0105tek, tysi\u0119cy ludzkich istnie\u0144. By wyrazi\u0107 w\u0142asne emocje, najcz\u0119\u015bciej brakuje odpowiednich s\u0142\u00f3w. Ka\u017cdy odbiera podobne miejsca, zawi\u0142o\u015bci historii oraz ludzkich dusz indywidualnie, sam na sam, cz\u0119sto na osobno\u015bci. Nierzadko unikamy temat\u00f3w, kt\u00f3re wci\u0105\u017c bol\u0105, uwieraj\u0105, nie s\u0105 popularne ani kolorowe. Ale warto podj\u0105\u0107 ten trud, by doceni\u0107 cho\u0107by sw\u00f3j czas i siebie w nim. <\/p>\n\n\n\n

Zatrzyma\u0142em si\u0119 w tym wpisie raptem przed kilkoma drzwiami, nie ukazuj\u0119 szczeg\u00f3\u0142owo wn\u0119trz. Dzi\u015b to sale muzealne. Ale wyobra\u017ania poszukuje d\u017awi\u0119k\u00f3w sprzed lat. Odg\u0142os\u00f3w krok\u00f3w po betonowej posadzce, szcz\u0119kni\u0119\u0107 zasuw, odsuwanych za\u015blepek drzwiowych wizjer\u00f3w. Ludzkich odg\u0142os\u00f3w niemocy, za\u0142ama\u0144, krzyk\u00f3w. Ka\u017cdego skrzypni\u0119cia spr\u0119\u017cyn wi\u0119ziennej pryczy. Kr\u00f3tkich, pojedynczych, urywanych uderze\u0144 \u0142y\u017ck\u0105 o \u015bcian\u0119 dziel\u0105c\u0105 od wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ania. <\/p>\n\n\n\n

Ile cz\u0142owiek potrafi znie\u015b\u0107? Ile cz\u0142owiek potrafi zada\u0107 drugiemu b\u00f3lu? <\/p>\n\n\n\n

Jak\u017ce cienkie to granice.<\/p>\n\n\n\n

Po kt\u00f3rej stronie kto\u015b si\u0119 znajdzie! <\/p>\n\n\n\n

Czy to nie powr\u00f3ci?<\/p>\n\n\n\n

Gdzie sens?<\/p>\n\n\n\n

Gdzie tak naprawd\u0119 Cz\u0142owiek?!? <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

,,Narody, podobnie jak ludzie, okre\u015blaj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 nie tylko przez spos\u00f3b, w jaki prze\u017cywaj\u0105 sw\u00f3j los, ale tak\u017ce przez spos\u00f3b, w jaki nadaj\u0105 mu sens. Polacy przekuli stulecia nieszcz\u0119\u015b\u0107 w przyk\u0142ad godno\u015bci, \u017bydzi zmienili m\u0119cze\u0144stwo w chwa\u0142\u0119. W wypadku nas, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14934,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,180,168],"tags":[315],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/RUMUNIA-8659.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-3SR","jetpack-related-posts":[{"id":6684,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6684","url_meta":{"origin":14933,"position":0},"title":"\u015aWI\u0104TYNIE WYGNANE","author":"admin","date":"26 stycznia 2019","format":false,"excerpt":",,Bia\u0142y kruk\u201d - czyli: rzadko\u015b\u0107, najcz\u0119\u015bciej rzadka ksi\u0105\u017cka. Wymy\u015bli\u0142 go autor satyr Juwenalis. Kruk jest ptakiem z\u0142owr\u00f3\u017cbnym tak\u017ce z racji swojej czerni, jest zreszt\u0105 czerni uosobieniem. Jest czarny jak kruk. Symbolicznie wi\u0119c bia\u0142y kruk by\u0142by czym\u015b w rodzaju sprzeczno\u015bci, czyli niemo\u017cliwo\u015bci. Ale s\u0105 zwierz\u0119ta albinosy, cho\u0107 s\u0105 rzadko\u015bci\u0105, zatem i\u2026","rel":"","context":"In "Ciekawe miejsca"","block_context":{"text":"Ciekawe miejsca","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=180"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/6-2.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11102,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=11102","url_meta":{"origin":14933,"position":1},"title":"KRAJOBRAZY WZRUSZE\u0143","author":"admin","date":"28 listopada 2021","format":false,"excerpt":"S\u0105 cztery. Format ich niewielki. W zasadzie poszczeg\u00f3lne tomiki mieszcz\u0105 si\u0119 w m\u0119skiej d\u0142oni. Oprawne w p\u0142\u00f3tno, z wyt\u0142oczonymi na ok\u0142adce snycerskimi motywami zdobniczymi rodem z Tatr, st\u0105d seria zapewne ,,tatrza\u0144sk\u0105\u201d zwana. Na mojej bibliotecznej p\u00f3\u0142ce od lat niepozorne, cho\u0107 cz\u0119sto do nich zagl\u0105dam, karmi\u0105c si\u0119 niezwyk\u0142ym s\u0142owem. Autor ich\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14263,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=14263","url_meta":{"origin":14933,"position":2},"title":"LIST","author":"admin","date":"21 grudnia 2023","format":false,"excerpt":"Piszecie jeszcze listy? A mo\u017ce posiadacie gdzie\u015b g\u0142\u0119boko schowane, w szarych lub po\u017c\u00f3\u0142k\u0142ych ze staro\u015bci kopertach, szeleszcz\u0105ce, adresowane znan\u0105 d\u0142oni\u0105, znajomym charakterem pisma\u2026? W dobie e-maili, sms\u00f3w, r\u00f3\u017cnorakich komunikator\u00f3w, tempa \u017cycia, chaosu, s\u0142owo pisane jak\u017ce cz\u0119sto traci na wa\u017cno\u015bci, przemija, przepada, wypierane zostaje przez ,,obrazek\u201d na wy\u015bwietlaczu\u2026 W nie tak\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/wizytowka-6414.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6654,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6654","url_meta":{"origin":14933,"position":3},"title":"WIARA, NADZIEJA, MI\u0141O\u015a\u0106","author":"admin","date":"18 stycznia 2019","format":false,"excerpt":"Filip Melanchton \u2013 XVI wieczny reformator religijny i najbli\u017cszy wsp\u00f3\u0142pracownik Marcina Lutra, wypowiedzia\u0142 takie s\u0142owa: ,,jest wiele rzeczy, kt\u00f3rych namalowa\u0107 nie spos\u00f3b, cho\u0107 mo\u017cna o nich m\u00f3wi\u0107 s\u0142owami\u201d. S\u0105 miejsca, kt\u00f3re jakby wymykaj\u0105 si\u0119\u2026 wszelkim zasadom, logice, ludzkiej wyra\u017calno\u015bci\u2026\u00a0 Bo jak wyrazi\u0107, przedstawi\u0107 do\u015bwiadczenia duchowe? A czy s\u0142owo wypowiedziane przez\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/1-2.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6734,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6734","url_meta":{"origin":14933,"position":4},"title":"ZDJ\u0118CIA Z DUSZ\u0104","author":"admin","date":"14 lutego 2019","format":false,"excerpt":",,Kocham ksi\u0105\u017ck\u0119 nie dlatego, \u017ce jest pi\u0119kna zewn\u0119trznie, ale dlatego, \u017ce wprowadza mnie w m\u00f3j w\u0142asny \u015bwiat, \u017ce odkrywa we mnie, nie na zewn\u0105trz mnie, bogactwa, kt\u00f3rych nie przeczuwa\u0142em. Dlatego te\u017c tak\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 otaczam moj\u0105 bibliotek\u0119.\u201d ,,Za ksi\u0105\u017ck\u0105 kryje si\u0119 autor. Jego pisanie jest wi\u0119c zawsze listem do czytelnika. Piszemy\u2026","rel":"","context":"In "Czytelnia"","block_context":{"text":"Czytelnia","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=191"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/8-1.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8513,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8513","url_meta":{"origin":14933,"position":5},"title":"\u0141\u0104KA","author":"admin","date":"29 czerwca 2020","format":false,"excerpt":"Kilka dni temu zapraszali\u015bmy Was do ogrodu. Te przybytki \u017cywego pi\u0119kna n\u0119c\u0105 barwami, kszta\u0142tami, aromatem, kt\u00f3rych nie u\u015bwiadczy si\u0119 na ruchliwych chodnikach czy zat\u0142oczonych ulicach. Te pi\u0119kne, z tradycj\u0105, tym bardziej przyci\u0105gaj\u0105 jak magnes. Starannie zaprojektowane skrawki zieleni emanuj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 energi\u0105 swych tw\u00f3rc\u00f3w. Odwiedzaj\u0105c je mamy poczucie obcowania z ponadczasowym\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/wizyt\u00f3wka-\u0142\u0105ka.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14933"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14933"}],"version-history":[{"count":30,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15012,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14933\/revisions\/15012"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14934"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}