{"id":12594,"date":"2022-07-01T13:55:36","date_gmt":"2022-07-01T13:55:36","guid":{"rendered":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=12594"},"modified":"2022-07-01T13:55:41","modified_gmt":"2022-07-01T13:55:41","slug":"gorzkie-zale","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=12594","title":{"rendered":"GORZKIE \u017bALE"},"content":{"rendered":"\n

W odczycie pod wymownym tytu\u0142em ,,Blaski i n\u0119dze wygnania\u201d, J\u00f3zef Wittlin zauwa\u017ca, \u017ce wygnaniec to ,,cz\u0142owiek pozbawiony czasu. To znaczy tego czasu, kt\u00f3ry up\u0142ywa w\u0142a\u015bnie w jego ojczy\u017anie\u201d<\/em>. I dalej wyja\u015bnia: ,,czas na wygnaniu jest zupe\u0142nie inny. Jest to czas nienormalny, prawie \u017ce ob\u0142\u0105kany. Wygnaniec bowiem \u017cyje w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych czasach r\u00f3wnocze\u015bnie: w tera\u017aniejszo\u015bci i w przesz\u0142o\u015bci\u201d.<\/em> <\/p>\n\n\n\n

Czes\u0142aw Mi\u0142osz w ,,Notach o wygnaniu\u201d dodaje: ,,Wyobra\u017ania, zawsze przestrzenna, wskazuje na p\u00f3\u0142noc, po\u0142udnie, wsch\u00f3d i zach\u00f3d od pewnego centralnego, uprzywilejowanego miejsca, kt\u00f3rym jest przypuszczalnie wioska naszego dzieci\u0144stwa czy nawet powiat. Jak d\u0142ugo pisarz mieszka w swoim kraju, uprzywilejowane miejsce, koli\u015bcie si\u0119 rozszerzaj\u0105c, uto\u017csamia si\u0119 z ca\u0142ym krajem. Wygnanie przesuwa ten o\u015brodek a raczej tworzy dwa o\u015brodki, powstaje dziwne zjawisko: dwa o\u015brodki i dwie przestrzenie stworzone wok\u00f3\u0142 nich nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na siebie, lub \u2013 i to jest szcz\u0119\u015bliwe rozwi\u0105zanie \u2013 zrastaj\u0105 si\u0119 w jedno\u201d. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Dla innego poety Mariana Pankowskiego to w\u0142a\u015bnie rozdwojenie\nstanowi g\u0142\u00f3wny problem. Przedmiot namys\u0142u, ale te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142o nieustannej udr\u0119ki.\nRoztrz\u0105sa bowiem taki wariant sytuacji emigranta, w kt\u00f3rym zwraca si\u0119 on w\nr\u00f3wnym stopniu przeciwko przesz\u0142o\u015bci, jak tera\u017aniejszo\u015bci, miejscu utraconym i\nmiejscu przeznaczonym czy wybranym, przeciw rodakom oraz obcym. Jego\nbohaterowie egzystuj\u0105 w cieniu narodowego getta, ale tak\u017ce w obliczu widma\nca\u0142kowitej asymilacji. W przestrzeni pokawa\u0142kowanej i rozproszonej oraz czasie\nrozbitym. Tak\u017ce w czasoprzestrzeni o\u015bmieszonych mit\u00f3w zbiorowych. S\u0105 owe mity\nwyrazem, narysowanej grub\u0105 kresk\u0105, diagnozy \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Karmi\u0105 je\nzadawnione l\u0119ki i ukryte kompleksy, naiwne z\u0142udzenia i daremne nadzieje. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pod\u0105\u017caj\u0105c \u015bcie\u017ckami Beskidu Niskiego cisn\u0105 si\u0119 na usta r\u00f3\u017cnorakie\ns\u0142owa: pustka, wyobcowanie, \u017cal, krzywda, to\u017csamo\u015b\u0107\u2026 zapewne dla ka\u017cdego\nbeskidzkie pasmo przywo\u0142uje inne skojarzenia. Powracam w te miejsca, w wielu\nodnajduj\u0119 pozostawione wyra\u017anie swoje \u015blady z poprzednich wypraw, inne \u2013 nowe\nodkrywam dla siebie, wype\u0142niam luki w zas\u0142uchanych onegdaj opowie\u015bciach, ale\nte\u017c poznaj\u0119 kolejne, rzucaj\u0105ce nierzadko odmienne \u015bwiat\u0142o na te ju\u017c od dawna\nugruntowane, ustalone przez mo\u017cnych tego \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n

Im mocniej wnikam, tym otrzymuj\u0119 wi\u0119cej niewyja\u015bnionych\nznak\u00f3w zapytania, cho\u0107 to najcz\u0119\u015bciej tylko dotykanie tego co pozosta\u0142o jeszcze\nwidoczne, nie zd\u0105\u017cy\u0142o zapa\u015b\u0107 si\u0119 pod ziemi\u0119, opar\u0142o si\u0119 przed kradzie\u017c\u0105, lub\nnie zosta\u0142o wch\u0142oni\u0119te przez procesy sukcesyjne, kt\u00f3re z ka\u017cdym kolejnym rokiem\ns\u0105 coraz silniej zaawansowane. Po wysiedleniu bowiem mieszka\u0144c\u00f3w wielu wiosek\nBeskidu Niskiego, cz\u0119\u015b\u0107 teren\u00f3w zalesiono \u015bwiat\u0142o\u017c\u0105dnymi gatunkami drzew, i tam\nw\u0142a\u015bnie rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces sukcesji wt\u00f3rnej, to jest powrotu lasu na miejsca,\nsk\u0105d wcze\u015bniej zosta\u0142 usuni\u0119ty. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pozosta\u0142y stare drzewa owocowe, niemi \u015bwiadkowie przesz\u0142o\u015bci\nw licznych kapliczkach, krzy\u017cach, obiektach budowanych g\u0142\u00f3wnie dla\nupami\u0119tnienia wa\u017cnych wydarze\u0144 w dziejach wsi, w \u017cyciu rodziny lub w dow\u00f3d\npodzi\u0119kowa\u0144 za spe\u0142nione pro\u015bby i otrzymane \u0142aski.<\/p>\n\n\n\n

Pisz\u0105c w ubieg\u0142ym roku o Roztoczu, przywo\u0142ywa\u0142em s\u0142owa Pani\nMoniki Sznajderman z Jej opowie\u015bci zatytu\u0142owanej ,,Pusty las\u201d. Bo historie\nmieszaj\u0105 si\u0119, wyrz\u0105dzane krzywdy miewaj\u0105 jakby to samo oblicze. Ksi\u0105\u017cka ta\ntowarzyszy\u0142a mi tym razem na \u015bcie\u017ckach Beskidu Niskiego, bo przecie\u017c tre\u015bci w\nniej zawarte to zapach tej ziemi. <\/p>\n\n\n\n

,,Wi\u0119c dobrze, \u017ce zachowa\u0142y si\u0119 cho\u0107 niekt\u00f3re imiona i nazwiska, mog\u0119 ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 w ich brzmienie, wymawia\u0107 je i odmawia\u0107 jak litani\u0119, jak modlitw\u0119\u2026 Zreszt\u0105 pewnie nie tylko oni le\u017c\u0105 gdzie\u015b tam na \u0142\u0105ce lub lesistym zboczu: ludzkie przemieszanie z ro\u015blinnym\u2026 To, co ludzkie, karmi wi\u0119c teraz przyrod\u0119 i wiosn\u0105 drzewa na Magurze s\u0105 we wszystkich zieleniach \u015bwiata \u2013 od jasnej, ledwie mu\u015bni\u0119tej kolorem, po ciemn\u0105 i soczyst\u0105, tak nasycon\u0105, \u017ce a\u017c niemal czarn\u0105. Tak, w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata natura jest pi\u0119kna i bujna, ale to pejza\u017c tylko pozornie nietkni\u0119ty, krajobraz tylko pozornie niewinny\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mo\u017ce kto\u015b zechce powr\u00f3ci\u0107, cofn\u0105\u0107 jakby kilka kart tej samej\nopowie\u015bci sprzed miesi\u0119cy a nawet lat, Beskid Niski odzywa si\u0119 echem ju\u017c w\nkilku wpisach, tam nie ma ani pocz\u0105tku, ani ko\u0144ca. Tam s\u0105 tylko powroty\u2026 <\/p>\n\n\n\n

\n
BEZ ZNIECZULENIA<\/a><\/blockquote>