![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/zima.jpg?fit=1024%2C576\")
![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/wiosna.jpg?fit=1024%2C576\")
Ma\u0142e miasteczko na Podkarpaciu. Przycupni\u0119te na skraju Puszczy Sandomierskiej, nad przep\u0142ywaj\u0105c\u0105 rzeczk\u0105 o niezwyk\u0142ej nazwie Nil \ud83d\ude42 Podobnych niezwyk\u0142o\u015bci oczywi\u015bcie tu bez liku. Wystarczy przymkn\u0105\u0107 oczy i zanurzy\u0107 si\u0119 w nieodleg\u0142\u0105 cho\u0107by histori\u0119, kiedy miejsce to w przewa\u017caj\u0105cej liczbie zamieszkiwali \u017bydzi, w kt\u00f3rym od 1736 roku istnia\u0142 ju\u017c kaha\u0142 z b\u00f3\u017cnic\u0105 i mykw\u0105, a ponad sto lat p\u00f3\u017aniej miasto przyj\u0119\u0142o wyj\u0105tkowy herb z krzy\u017cem greckim, gwiazd\u0105 Dawida i splecionymi w u\u015bcisku d\u0142o\u0144mi. <\/p>\n\n\n\n
I cho\u0107 nie zajrzymy dzi\u015b do samego serca Kolbuszowej – dok\u0142adniej to nawet pospacerujemy na male\u0144kiej jej cz\u0119\u015bci – to miasto to znane jest z osobliwego Muzeum Kultury Ludowej, w kt\u00f3rym eksponowane jest budownictwo dw\u00f3ch grup etnograficznych: Lasowiak\u00f3w i Rzeszowiak\u00f3w zamieszkuj\u0105cych tereny obecnego wojew\u00f3dztwa podkarpackiego. Cytuj\u0105c Gospodarzy tego miejsca: ,,w\u0119druj\u0105c po skansenie po\u0142o\u017conym z dala od miejskiego zgie\u0142ku, mo\u017cna zobaczy\u0107 \u015bwiat, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma, pozna\u0107 frapuj\u0105ce historie mieszkaj\u0105cych tu ludzi, zrozumie\u0107 ch\u0142opsk\u0105 dusz\u0119\u201d<\/em>. <\/p>\n\n\n\n Podobnie te\u017c, jak poprzednim razem Zapraszamy by ws\u0142ucha\u0107\nsi\u0119 w opowie\u015b\u0107 Pana Prof. Wiktora Zina, kt\u00f3ry w charakterystyczny dla siebie\nspos\u00f3b krok za krokiem odkrywa\u0107 b\u0119dzie przed Nami to co zwykle niedostrzegane i\npomijane. Bo chocia\u017c wszyscy jeste\u015bmy zakl\u0119ci w s\u0142owach, to samo s\u0142owo rz\u0105dzi\nsi\u0119 innymi regu\u0142ami. Podobnie jest z rysunkiem lub zdj\u0119ciem. Nawet je\u015bli pod\nwzgl\u0119dem plastycznym obrazy takie czyni\u0105 wra\u017cenie \u015bwie\u017co\u015bci, to bez\njednoczesnych wyja\u015bnie\u0144 staj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto niezrozumia\u0142e lub ma\u0142o przydatne. Nie\nzawsze potrafimy dostrzega\u0107 warto\u015bci, kt\u00f3re nas otaczaj\u0105, na kt\u00f3re spogl\u0105damy,\nkt\u00f3re sumuj\u0105 si\u0119 na obraz i nastr\u00f3j \u015brodowiska w jakim \u017cyjemy. <\/p>\n\n\n\n Opowie\u015b\u0107 ilustrujemy ju\u017c tradycyjnie Naszymi zdj\u0119ciami, dzi\u015b mo\u017ce nawet odrobin\u0119 odmiennie, bowiem w wi\u0119kszo\u015bci postanowili\u015bmy i siebie na nich umiejscowi\u0107. Pragniemy z jednej strony ukaza\u0107 Nasz\u0105 rado\u015b\u0107, niezwyk\u0142\u0105 frajd\u0119 z mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3lnego fotografowania, witania d\u0142ugo w tym roku wyczekiwanej wiosny, z drugiej za\u015b, przemycenia w spos\u00f3b nierzadko zawoalowany tre\u015bci, kt\u00f3rymi chcemy si\u0119 z Wami podzieli\u0107. Poprzedni wpis po\u015bwi\u0119cony by\u0142 s\u0142omianym dachom, dzisiejszy dedykowany jest p\u0142otom. Wprawne oko zapewne bez problemu wy\u0142apie te niuanse, pozwoli wydoby\u0107 ka\u017cdorazowo charakterystyczne drobiazgi. Serdecznie polecamy takie zwiedzanie. Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej wyda\u0142o pi\u0119kny ,,Przewodnik po parku etnograficznym\u201d, do wypo\u017cyczenia lub \u015bci\u0105gni\u0119cia z sieci przygotowany jest niezwyk\u0142y audio \u2013 przewodnik, kt\u00f3ry pozwala przenie\u015b\u0107 si\u0119 do zupe\u0142nie innej epoki. Korzystajmy z tych wspania\u0142ych dobrodziejstw techniki, doce\u0144my wysi\u0142ek wielu os\u00f3b, kt\u00f3re dok\u0142adaj\u0105 wiele troski, by\u015bmy si\u0119 czuli w takich miejscach wybornie. <\/p>\n\n\n\n Czas sp\u0119dzony w kolbuszowskim skansenie by\u0142 dla Nas zachwycaj\u0105cy. Dopisa\u0142a pogoda, \u015bwie\u017ca ziele\u0144 dope\u0142nia\u0142a ca\u0142o\u015bci. Pojawili\u015bmy si\u0119 w tym miejscu bez jakiejkolwiek zapowiedzi, a z daleka zostali\u015bmy rozpoznani i przywitani niezwykle serdecznym u\u015bmiechem \ud83d\ude42 Pozdrawiamy Pani Sabino \ud83d\ude42 by\u0142a to dla Nas ogromnie mi\u0142a niespodzianka \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n Zapraszamy wi\u0119c na wiosenny spacer z opowie\u015bci\u0105 Pana Prof. Wiktora Zina \ud83d\ude42 Zapraszamy do Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n ,,Proces stopniowego znikania zabytkowych element\u00f3w naszego krajobrazu jest zjawiskiem og\u00f3lnym, ale udowodnione jest, \u017ce w s\u0105siedztwie dr\u00f3g, gdzie kontakty \u015brodowiska miejskiego i wiejskiego s\u0105 u\u0142atwione, wyniszczenie krajobrazu post\u0119puje znacznie szybciej i bardziej \u017cywio\u0142owo. A przecie\u017c powinno by\u0107 wr\u0119cz odwrotnie. Ile zyska\u0142aby na atrakcyjno\u015bci droga, kt\u00f3ra potrafi pokaza\u0107 pi\u0119kno ludowego budownictwa, starych drzew czy nie zdewastowanego pejza\u017cu. Jak dot\u0105d, nie ma jeszcze specjalnych rozporz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re w spos\u00f3b przemy\u015blany chroni\u0142yby obrze\u017ca naszych dr\u00f3g. I mo\u017ce dlatego przy asfaltowej arterii niewiele ju\u017c mo\u017cna zobaczy\u0107. Je\u015bli wi\u0119c kto\u015b chce zapozna\u0107 si\u0119 z dawnymi domami, stodo\u0142ami, je\u015bli chce zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do prawdziwego pi\u0119kna, kt\u00f3re odchodzi, winien zjecha\u0107 z g\u0142adkiego traktu na boczn\u0105, mniej ucz\u0119szczan\u0105 i zazwyczaj bardziej wyboist\u0105 drog\u0119. Tam nowoczesno\u015b\u0107 nie zd\u0105\u017cy\u0142a jeszcze rozprawi\u0107 si\u0119 z dniem wczorajszym.<\/em> <\/p>\n\n\n\n Wiem, \u017ce kto\u015b czytaj\u0105c to, m\u00f3g\u0142 pomy\u015ble\u0107: doradza pan zjecha\u0107 na boczn\u0105 drog\u0119, przestrzegaj\u0105c przed jej wybojami? S\u0105 to rady automobilisty. R\u00f3wnocze\u015bnie zach\u0119ca pan do podziwiania tego, co w swym rozwoju nie osi\u0105gn\u0119\u0142o jeszcze szczebla ani asfaltu, ani auta, ani telewizora. A gdzie\u017c konsekwencja? Odpowied\u017a b\u0119dzie taka: c\u00f3\u017c poradz\u0119 na to, \u017ce odczuwam pi\u0119kno czas\u00f3w, kt\u00f3re min\u0119\u0142y? Wiem z nauki historii i w\u0142asnych obserwacji, \u017ce dla wiejskich ludzi tamte czasy by\u0142y ci\u0119\u017ckie, niekiedy upiorne. Ale wiem te\u017c, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy powstawa\u0142y zr\u0119by odr\u0119bno\u015bci kultury naszej wsi. Wtedy \u2013 przed wiekami \u2013 formowa\u0142o si\u0119 wspania\u0142e budownictwo ludowe, powstawa\u0142y stroje, pie\u015bni, zwyczaje, kt\u00f3re dzi\u015b urzekaj\u0105 nas swym czarem i powabem. Nie nawo\u0142uj\u0119 przecie\u017c do tego, by ch\u0142opi mieszkali nadal w lepiankach poszytych strzechami. Przeciwnie \u2013 jako architekt chcia\u0142bym, aby wszystko to, co zgromadzi\u0142a przesz\u0142o\u015b\u0107, mo\u017cna by\u0142o utrwali\u0107, a nawet zachowa\u0107. Wskazuj\u0119 wi\u0119c cen\u0119 tych warto\u015bci, kt\u00f3re raptem wszelk\u0105 warto\u015b\u0107 utraci\u0142y. Odwied\u017acie prosz\u0119, boczne, czasem nawet ob\u0142ocone drogi. Tam mo\u017cna jeszcze zetkn\u0105\u0107 si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 twarz\u0105 w twarz. Na pewno za rok, dwa i tam niewiele b\u0119dzie do ogl\u0105dania. Na razie jednak zobaczycie chaty stoj\u0105ce jedna obok drugiej. Zobaczycie s\u0142omiane dachy, wychylaj\u0105ce si\u0119 spoza zieleni. Cha\u0142upy utworz\u0105 szerok\u0105, wiejsk\u0105 ulic\u0119, ograniczon\u0105 z obu stron p\u0142otami, poza kt\u00f3rymi zjawi\u0105 si\u0119 niewielkie, pe\u0142ne kwiat\u00f3w ogr\u00f3dki. <\/em><\/p>\n\n\n\n Te wiejskie p\u0142oty i op\u0142otki godne s\u0105, by po\u015bwi\u0119ci\u0107 im nieco wi\u0119cej uwagi. Zazwyczaj nie dostrzegamy ich, chocia\u017c istniej\u0105. A dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce tworz\u0105 one ca\u0142o\u015b\u0107 przedziwnie zgran\u0105 z innymi elementami krajobrazu. Ale niech tylko p\u0142otu zabraknie, niech zamiast niego zjawi si\u0119 ogrodzenie \u017celazne, wnet odczujemy to jako zgrzyt, kt\u00f3ry prze\u0142ama\u0142 jak\u0105\u015b zestrojon\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Rzecz dotyczy zatem nie tylko p\u0142otu, ale i harmonii. P\u0142ot jest jednym z tworz\u0105cych j\u0105 element\u00f3w. Pomi\u0119dzy mi\u0119kko rysuj\u0105cymi si\u0119 strzechami, bielonymi \u015bcianami cha\u0142up, pomi\u0119dzy drzewami, krzewami i kwiatami istniej\u0105 \u015bcis\u0142e zwi\u0105zki. Te sk\u0142adowe cz\u0119\u015bci obrazu wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 skal\u0105, kszta\u0142tem, kolorem. Jest te\u017c pomi\u0119dzy nimi miejsce na zwyk\u0142y wiejski p\u0142ot, wykonany z tych samych materia\u0142\u00f3w, tymi samymi sposobami, co chaty i stodo\u0142y. Je\u015bli w otoczeniu tej s\u0142omiano \u2013 drewnianej architektury zjawi si\u0119 beton i stalowa siatka z nieod\u0142\u0105cznie towarzysz\u0105cymi im idealnie poziomymi i pionowymi liniami, wtedy zginie \u2013 bo zgin\u0105\u0107 musi \u2013 najbardziej urzekaj\u0105ca w ogl\u0105danym krajobrazie jedno\u015b\u0107 stylowa.<\/em> <\/p>\n\n\n\n Przy okazji p\u0142otu mimo woli poruszyli\u015bmy zagadnienie dotycz\u0105ce niemal podstaw estetyki. Dowodzi to, \u017ce i p\u0142oty co\u015b znacz\u0105, chocia\u017c ich ,,anatomia\u201d jest zadziwiaj\u0105co nieskomplikowana. Aby powsta\u0142 p\u0142ot, nale\u017cy wkopa\u0107 w ziemi\u0119 s\u0142upy, po\u0142\u0105czy\u0107 je ryglami, do kt\u00f3rych nast\u0119pnie przybija si\u0119 sztachety. Ale nawet przy tej prostocie ile\u017c zjawia si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci odmiennego kszta\u0142towania wygl\u0105du p\u0142ot\u00f3w. <\/em><\/p>\n\n\n\n Bywa\u0142y parkany wynios\u0142e, o sztachetach ostrych jak palisady. Te otacza\u0142y zazwyczaj owocowe sady i magazyny, zazdro\u015bnie chroni\u0105c ich tajemnic. S\u0105 te\u017c inne p\u0142oty, o sztachetach bli\u017aniaczo do siebie podobnych, nawet odst\u0119py pomi\u0119dzy deskami r\u00f3wne s\u0105 w nich jak minuty. Takie parkany nie maj\u0105 w sobie nic szczeg\u00f3lnego. Nas obchodz\u0105 p\u0142oty inne, te wiejskie, pe\u0142ne fantazji i polotu, b\u0119d\u0105ce zaprzeczeniem nudy. Maj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c s\u0142upy, rygle i sztachety. Ale nikt nie budowa\u0142 ich z materia\u0142u kupionego w tartaku. Le\u017ca\u0142 gdzie\u015b pod stodo\u0142\u0105 pie\u0144 zwalonej przez wiatr czere\u015bni. Ociosano go i zamieniono na dwa s\u0142upki. By\u0142y deski wys\u0142u\u017cone, jeszcze ze starej ob\u00f3rki. By\u0142 z\u0142amany dyszel i stare ko\u0142ki z brogu. Z tego materia\u0142u tworzono przedziwn\u0105 osnow\u0119. Ju\u017c ona by\u0142a dzie\u0142em pomys\u0142owo\u015bci i swoistej in\u017cynierii. Sztachety wykonywano z wszystkiego, co drewniane: z ko\u0142k\u00f3w wierzbowych, \u0142upanych drzazg, dartych pni. Takie sztachety musia\u0142y by\u0107 figlarne i chytre. Nic te\u017c dziwnego, \u017ce czasem pochylaj\u0105 si\u0119 ku sobie, jakby chcia\u0142y obm\u00f3wi\u0107 przechodnia. To zn\u00f3w udaj\u0105, \u017ce s\u0105 na siebie obra\u017cone. Czasem spogl\u0105daj\u0105 z\u0142o\u015bliwie oczyma z wypad\u0142ych s\u0119k\u00f3w, a rozmawiaj\u0105 jedynie ze srokami, kt\u00f3re nami\u0119tnie lubi\u0105 w\u0142a\u015bnie na nich siadywa\u0107 i plotkowa\u0107. Pomi\u0119dzy wiejskimi sztachetami brak jest r\u00f3wno\u015bci, zdarzaj\u0105 si\u0119 ko\u0142ki olbrzymy, kt\u00f3re spogl\u0105daj\u0105 na pozosta\u0142\u0105 rodzin\u0119 z g\u00f3ry. Ich duma wywodzi si\u0119 st\u0105d, \u017ce w\u0142a\u015bnie na nich gospodyni wiesza dnem do g\u00f3ry polewane garnki, kt\u00f3re l\u015bni\u0105 w s\u0142o\u0144cu wszystkimi kolorami t\u0119czy. Od takiego ustrojonego glinianymi naczyniami p\u0142otu to ju\u017c trudno oczy oderwa\u0107. Przed Wielkanoc\u0105, w czasie bielenia chat, kobiety nie zapominaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c o p\u0142ocie. Maluj\u0105 go bodaj ostatkiem rzadkiej kredy, a \u017ce sztachety po zimie porasta zielony mech, rozmazuje si\u0119 on pod p\u0119dzlem, \u0142\u0105czy z kred\u0105 i daje zielonkawy kolor. Deszcz wprawdzie szybko sp\u0142ukuje t\u0119 pobia\u0142\u0119, ale mimo to p\u0142oty zachowuj\u0105 sw\u00f3j w\u0142asny, niepowtarzalny kolor. W niekt\u00f3rych wsiach malowano tylko czubki sztachet. Wtedy nawet w lecie wygl\u0105da\u0142y jakby przybrane w \u015bniegowe czapy. <\/em><\/p>\n\n\n\n Tylko co w\u0142a\u015bciwie grodzi\u0142y te p\u0142oty? Dziwne si\u0119 to wyda, ale w naszych wsiach i miasteczkach bardziej \u0142\u0105czy\u0142y one poszczeg\u00f3lne domy ni\u017c je oddziela\u0142y. Chaty sta\u0142y blisko siebie. Podw\u00f3rza by\u0142y najcz\u0119\u015bciej otoczone przez gospodarskie budynki, zadaszenia i kom\u00f3rki. Je\u015bli zjawi\u0142o si\u0119 jakie\u015b ogrodzenie, to zazwyczaj z samych rygli z\u0142o\u017cone, \u017ceby tylko zwierz\u0119ta z obej\u015bcia nie wysz\u0142y, a s\u0105siad z s\u0105siadem mogli pogwarzy\u0107, wsparci z obydwu stron o t\u0119 symboliczn\u0105 niemal granic\u0119. P\u0142ot zjawia\u0142 si\u0119 dopiero od strony ulicy. Tam te\u017c by\u0142a i brama z zasuw\u0105, cz\u0119sto przykryta daszkiem, a niekiedy nawet furtka, kt\u00f3r\u0105 pos\u0142ugiwano si\u0119, gdy brama by\u0142a zamkni\u0119ta. Bram\u0119 ustawiano niekiedy w licu frontowej \u015bciany domu, wtedy na p\u0142ot niewiele ju\u017c by\u0142o miejsca, bowiem szeroko\u015b\u0107 domu i wjazdu r\u00f3wna\u0142y si\u0119 niemal szeroko\u015bci ca\u0142ej parceli. Inaczej by\u0142o wtedy, gdy pomi\u0119dzy chat\u0105 i drog\u0105 zjawia\u0142 si\u0119 ogr\u00f3dek. W tym wypadku p\u0142oty nabiera\u0142y specjalnego znaczenia. Podkre\u015bla\u0142y niejednokrotnie perspektyw\u0119 d\u0142ugiej wiejskiej drogi, wprowadzaj\u0105c do krajobrazu \u0142ad i porz\u0105dek. Mimo, \u017ce nie by\u0142y ani zbyt wysokie, ani zbyt mocne, dawa\u0142y mieszka\u0144com poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/em> <\/p>\n\n\n\n Czy zauwa\u017cyli\u015bcie, \u017ce wiejski parkan nigdy nie stoi na go\u0142ej ziemi i nigdy nie stoi samotnie? Zawsze obrastaj\u0105 go przer\u00f3\u017cne chwasty i zio\u0142a. S\u0105 pomi\u0119dzy nimi nawet takie, kt\u00f3re jak pijane trzymaj\u0105 si\u0119 p\u0142otu. Gdzie indziej wyrwano by je z korzeniami, a tu rosn\u0105, korzystaj\u0105c jakby z przemo\u017cnej opieki. Cho\u0107by taka pokrzywa, kt\u00f3ra ca\u0142ymi k\u0119pkami potrafi usadowi\u0107 si\u0119 przy sztachetach, wysuwaj\u0105c spomi\u0119dzy nich jadowite li\u015bcie. Albo inne badylaste, baldaszkowate ziele przypominaj\u0105ce koper, to zn\u00f3w b\u0142\u0119kitnie kwitn\u0105cy podr\u00f3\u017cnik \u2013 a to ju\u017c nie byle jaka lekarska ro\u015blina. <\/em><\/p>\n\n\n\n Podr\u00f3\u017cnik przypomina mi zawsze czasy dzieci\u0144stwa, kiedy wsp\u00f3lnie z rodzicami odbywa\u0142em d\u0142ugie spacery. Jako\u015b mocno utkwi\u0142y mi one w pami\u0119ci. Cz\u0119sto odwiedzali\u015bmy w\u00f3wczas pewn\u0105 wie\u015b, po kt\u00f3rej dzi\u015b nawet nie pozosta\u0142 \u015blad. Wszystko tu by\u0142o stare: i chaty, i drzewa, i ludzie. St\u0105d przynoszono nam ka\u017cdego ranka mleko, a jesieni\u0105 przywo\u017cono jab\u0142ka i ziemniaki. W jednej z bielonych chat mieszka\u0142a staruszka, zwana ,,Babk\u0105 Prasi\u0105\u201d. By\u0142o to zdrobnienie imienia Prakseda, ale ma\u0142o kto o tym wiedzia\u0142. Babka zajmowa\u0142a si\u0119 zbieraniem szczawiu i suszeniem zi\u00f3\u0142. Umia\u0142a poza tym ,,odczynia\u0107 uroki\u201d i odp\u0119dza\u0107 gradowe chmury. J\u0119zyka polskiego Prasia nie zna\u0142a. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 starych ludzi tej wsi pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 przedziwnym narzeczem, w kt\u00f3rym miesza\u0142y si\u0119 elementy staropolskie, ukrai\u0144skie, a nawet tatarskie. By\u0142a to mowa ,,chach\u0142acka\u201d, kt\u00f3r\u0105 dzi\u0119ki Prasi i ja troch\u0119 pozna\u0142em. Dla tej starej kobiety poj\u0119cie narodowo\u015bci nie istnia\u0142o. Ona by\u0142a ,,tutejsz\u0105\u201d, unitk\u0105 z dziada pradziada, i to jej wystarcza\u0142o. Babka Prasia do z\u0142udzenia przypomina\u0142a Jaruch\u0119 ze ,,Starej Ba\u015bni\u201d Kraszewskiego i mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego tak bardzo chcia\u0142em j\u0105 pozna\u0107. Starowina siadywa\u0142a najch\u0119tniej pod p\u0142otem swej chaty, pomi\u0119dzy \u0142opuchami i b\u0142\u0119kitnymi kwiatami podr\u00f3\u017cnika, kt\u00f3ry mia\u0142 kolor jej bladych oczu. Ten podr\u00f3\u017cnik przyczyni\u0142 si\u0119 do naszego poznania. Zerwa\u0142em kiedy\u015b jeden kwiat, a babka \u2013 wskazuj\u0105c go chudym palcem \u2013 powiedzia\u0142a: ,,to Pietrowyje batohy\u201d. Znaczy\u0142o to w jej j\u0119zyku, \u017ce badyle podr\u00f3\u017cnika nazywaj\u0105 si\u0119 ,,Piotrowymi batogami\u201d. Podszed\u0142em wtedy do p\u0142otu i zerwa\u0142em z jej ogr\u00f3dka inny kwiat. <\/em><\/p>\n\n\n\n – a ten jak si\u0119 nazywa?<\/em><\/p>\n\n\n\n – ,,to je nosik Boharodyci\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Popatrzy\u0142em uwa\u017cniej na niewielki kwiatek o aksamitnych p\u0142atkach koloru bordo, otaczaj\u0105cych jasno\u017c\u00f3\u0142t\u0105 rurk\u0119 kwiatow\u0105, w kt\u00f3rej tkwi\u0142 s\u0142upek z dwoma ciemnymi znamionami. Nosek Matki Bo\u017cej \u2013 Bogurodzicy? Dziwna nazwa. P\u00f3\u017aniej pokazywa\u0142em babce r\u00f3\u017cne ro\u015bliny, a ona wymienia\u0142a szybko ich nazwy. Wykona\u0142em wtedy ca\u0142y atlas kwiat\u00f3w, zapisuj\u0105c ich okre\u015blenia, ale w czasie wojny gdzie\u015b to zagin\u0119\u0142o. Pami\u0119tam tylko, \u017ce m\u00f3j zeszyt z rysunkami i zasuszonymi kwiatami roi\u0142 si\u0119 od nieprawdopodobnych nazw, cho\u0107by takich, jak ,,pysa \u015bwiatoho Kiry\u0142y\u201d, co oznacza ni mniej ni wi\u0119cej tylko ,,g\u0119b\u0119 \u015awi\u0119tego Cyryla\u201d, czy ,,sobaczyj chwist\u201d, czyli ,,psi ogon\u201d. Stara zielarka zna\u0142a doskonale cudown\u0105 moc zi\u00f3\u0142. Za jej p\u0142otem ros\u0142y zielska dziwaczne. Kiedy\u015b wskaza\u0142a mi niepoka\u017an\u0105 ro\u015blin\u0119, gro\u017c\u0105c jednocze\u015bnie z\u0142o\u017con\u0105 w ku\u0142ak r\u0119k\u0105: ,,a toho ne ruch \u2013 sochrani Bih \u2013 to je b\u0142ekot. W tamtomu liti kowalowyje dity na\u017cer\u0142y sia toho, taj po stynach chody\u0142y, a potim pomer\u0142y\u201d. Wiele lat p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce ro\u015blina blekotem zwana jest rzeczywi\u015bcie nie lada trucizn\u0105 i kowalowe dzieci, gdy si\u0119 jej ,,na\u017car\u0142y\u201d, mog\u0142y rzeczywi\u015bcie \u0142azi\u0107 po \u015bcianach, a p\u00f3\u017aniej poumiera\u0107. <\/em><\/p>\n\n\n\n Przedziwne by\u0142y niegdy\u015b nazwy kwiat\u00f3w. Inne obowi\u0105zywa\u0142y po\u015br\u00f3d prostego ludu, inne we dworach. W ka\u017cdej dzielnicy Polski stosowano okre\u015blenia w\u0142asne, niejednokrotnie zapewne bardzo stare. Dzi\u015b trudno ju\u017c zorientowa\u0107 si\u0119 w tej gmatwaninie. Wiele mniej znanych nazw zagin\u0119\u0142o bezpowrotnie. A szkoda. <\/em><\/p>\n\n\n\n Otoczone p\u0142otami ogr\u00f3dki przy chatach tworz\u0105 ca\u0142y odr\u0119bny rozdzia\u0142 w ksi\u0119dze wiejskiego pejza\u017cu. By\u0142 czas, gdy w oczach wiejskiego ludu by\u0142y one jakim\u015b koncentratem kolorowego pi\u0119kna i prawdziw\u0105 kopalni\u0105 motyw\u00f3w. Zaobserwowane tu kszta\u0142ty i kolory zjawia\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej na skrzyniach, malowanych wozach i w kunsztownych wycinankach. Ile\u017c uczonych dzie\u0142 napisano o dworskich ogrodach i parkach, ale nikt nie zaj\u0105\u0142 si\u0119 dotychczas histori\u0105 ogr\u00f3dk\u00f3w, tych przylepionych do cha\u0142up skrawk\u00f3w ziemi, kt\u00f3r\u0105 uprawiano nie dla zysku, a dla samej tylko rado\u015bci. We dworze by\u0142y palmiarnie, hodowano tam zamorskie dziwodrzewa i dziwokrzewy. Przy chatach natomiast ros\u0142y i kwit\u0142y malwy. Malwy bia\u0142e, r\u00f3\u017cowe, czerwone. Wysokie, smuk\u0142e, wybuja\u0142e ponad brodate okapy dachu. Gdy tak sta\u0142y oparte o p\u0142ot, wygl\u0105da\u0142y jak wiejskie wystrojone panny. Nie wiem, czy mo\u017ce co\u015b bardziej symbolizowa\u0107 pi\u0119kno starej, polskiej wsi ni\u017c te w\u0142a\u015bnie kwiaty jakby z bibu\u0142ki zwijane, no i p\u0142oty, za kt\u00f3rymi to wszystko si\u0119 dzia\u0142o. Nie s\u0105d\u017acie czasem, \u017ce wiejskie ogr\u00f3dki zak\u0142adane by\u0142y bez planu. Zjawia\u0142y si\u0119 tam klomby nie wi\u0119ksze od dna balii i \u015bcie\u017cki na stop\u0119 szerokie. Na \u015brodku poletka pyszni\u0142 si\u0119 zazwyczaj krzak r\u00f3\u017cy, ale takiej wiejskiej, o kt\u00f3rej pisze Tuwim, s\u0142awi\u0105c polskie kwiaty:<\/em><\/p>\n\n\n\n ,,Bez d\u0105s\u00f3w, p\u0105s\u00f3w i purpury,<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie zadzieraj\u0105 g\u0142\u00f3w do g\u00f3ry,<\/em><\/p>\n\n\n\n Jak porzucone narzeczone,<\/em><\/p>\n\n\n\n Trzymaj\u0105 g\u0142\u00f3wki opuszczone,<\/em><\/p>\n\n\n\n A oczy wznosz\u0105 \u2013 i tak trwaj\u0105,<\/em><\/p>\n\n\n\n I spogl\u0105daj\u0105c \u2013 przepraszaj\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n Owe z cieplarni emigrantki,<\/em><\/p>\n\n\n\n Sztamowych biedne familiantki,<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie s\u0105 wynios\u0142e, ni zawistne,<\/em><\/p>\n\n\n\n Lecz dobroduszne, drobnolistne,<\/em><\/p>\n\n\n\n G\u0119ste i niskie, krasne, kra\u015bne\u2026\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Przy \u015bcianie sta\u0142y zazwyczaj lilie. Mia\u0142y li\u015bcie g\u0119ste i wy\u0142o\u017cone, ich kwiaty ju\u017c w maju zdobi\u0142y ogr\u00f3dek ceglastymi kielichami i brudzi\u0142y \u017c\u00f3\u0142tym py\u0142kiem te nosy, kt\u00f3re doszukiwa\u0142y si\u0119 w nich zapachu. Od strony p\u00f3\u0142nocnej, by nie broni\u0107 dost\u0119pu do s\u0142o\u0144ca, r\u00f3s\u0142 blady i szybko przekwitaj\u0105cy bez. W niekt\u00f3rych wsiach sadzono kalin\u0119 albo ja\u015bmin. Niewiele by\u0142o miejsca w tym ogr\u00f3dku, ale od wczesnej wiosny co\u015b si\u0119 tam z\u0142oci\u0142o, czerwieni\u0142o, zadziwia\u0142o b\u0142\u0119kitem. Kwit\u0142y prymulki, narcyzy i ulubione r\u00f3\u017cowe serduszka. P\u00f3\u017aniej, w \u015brodku lata, pojawia\u0142y si\u0119 nagietki i ci\u0119\u017ckie ciemnoczerwone kity dzikiego prosa. Na dob\u00f3r kwiat\u00f3w mia\u0142a wp\u0142yw moda i zmieniaj\u0105ce si\u0119 upodobania.<\/em> <\/p>\n\n\n\n Musz\u0119 przeprosi\u0107 za t\u0119 ogrodnicz\u0105 dygresj\u0119. Po prostu p\u0142oty wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ogr\u00f3dkami, w\u0142a\u015bnie dlatego po\u015bwi\u0119ci\u0142em im nieco miejsca. <\/em><\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my jednak do p\u0142ot\u00f3w. Maj\u0105 one przer\u00f3\u017cne odmiany, a my jak dot\u0105d, zaj\u0119li\u015bmy si\u0119 tylko jedn\u0105. Istnia\u0142y niegdy\u015b p\u0142oty plecione z \u0142ozy; przypomina\u0142y one \u015bcianki olbrzymiego kosza, mia\u0142y kolor czasem zielony, a niekiedy z\u0142oty. Te p\u0142oty potrafi\u0142y p\u0142ata\u0107 gospodarzom nie lada figle. Przygotuje ch\u0142op wierzbowe ko\u0142ki, zaostrzy je i wbije w ziemi\u0119 w r\u00f3wnych odst\u0119pach. P\u00f3\u017aniej po\u0142\u0105czy plecionk\u0105 staraj\u0105c si\u0119, \u017ceby ca\u0142o\u015b\u0107 wypad\u0142a g\u0142adko i misternie. A tu po kilku s\u0142onecznych dniach na wierzbowych palach zjawiaj\u0105 si\u0119 drobne listeczki. Znak to pewny, \u017ce nie opu\u015bci\u0142o ich wierzbowe \u017cycie, kt\u00f3re wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej p\u0142ot rozsadzi. Dlatego u\u017cywano tu cz\u0119\u015bciej ko\u0142k\u00f3w brzozowych i grabowych, kt\u00f3re nie mia\u0142y zapuszczania korzeni. Dzi\u015b nie odnajdzie si\u0119 ju\u017c wielu p\u0142ot\u00f3w plecionych z poziomo uk\u0142adanych ga\u0142\u0105zek. A by\u0142y one naprawd\u0119 pi\u0119kne. Przez szpary pomi\u0119dzy plecionk\u0105 prze\u015bwieca\u0142o s\u0142o\u0144ce, tworz\u0105c zadziwiaj\u0105co pi\u0119kny ornament, kt\u00f3ry po raz drugi zaznacza\u0142 si\u0119 \u015bwietlistymi smugami na ciemnej drodze lub zielonej pochy\u0142o\u015bci rowu. Na tych p\u0142otach gospodynie ju\u017c w lutym wiesza\u0142y bielizn\u0119. <\/em><\/p>\n\n\n\n Pewn\u0105 odmian\u0105 plecionych p\u0142ot\u00f3w s\u0105 p\u0142oty wykonane z \u0142upanych, cienkich i spr\u0119\u017cystych desek, zak\u0142adanych pomi\u0119dzy trzy rygle. Taki p\u0142ot powstaje bez u\u017cycia jednego gwo\u017adzia. Rygle ze s\u0142upami \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 tu za pomoc\u0105 drewnianych ko\u0142k\u00f3w, a napi\u0119te jak \u0142uki sztachety trzyma\u0142y si\u0119 ju\u017c same. Zastanawiaj\u0105ce jest, do jak r\u00f3\u017cnorodnych cel\u00f3w u\u017cywano niegdy\u015b w budownictwie drewna. Zachowa\u0142y si\u0119 stodo\u0142y, w kt\u00f3rych nawet zawiasy wielkich i ci\u0119\u017ckich wr\u00f3t wykonane s\u0105 z drewna. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w najstarszych p\u0142otach bramy i bramki wykonane by\u0142y z drewna, \u0142\u0105cznie z zamkami i zawiasami, \u015bwiadcz\u0105c o pomys\u0142owo\u015bci naszych cie\u015bli.<\/em> <\/p>\n\n\n\n Je\u015bli kiedy\u015b b\u0119dziecie podziwiali pi\u0119kne, zabytkowe wsie, ko\u015bci\u00f3\u0142ki, zapomniane cmentarze \u2013 zwr\u00f3\u0107cie prosz\u0119 uwag\u0119 i na p\u0142oty. To w\u0142a\u015bciwie nic specjalnego, ale i one czasem mog\u0105 si\u0119 podoba\u0107.\u201d<\/em> <\/p>\n\n\n\n Pan Prof. Zin tak wspaniale opisywa\u0142 przydomowe, kwietne ogr\u00f3dki, i\u017c postanowili\u015bmy by do kolbuszowskiego skansenu przenie\u015b\u0107 zalipia\u0144skie kwiaty \ud83d\ude42 By wiosna w Kolbuszowej mieni\u0142a si\u0119 nie tylko zieleni\u0105 ale r\u00f3wnie\u017c ciep\u0142ymi kolorami lata, polnych kwiat\u00f3w namalowanych przez Pani\u0105 Bogus\u0142aw\u0119 Mi\u015b – malark\u0119 z Zalipia \ud83d\ude42 Dzi\u0119kujemy Pani Bogusiu za wspania\u0142y prezent \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n To zapowied\u017a kolejnych odwiedzin w tym niezwyk\u0142ym miejscu, w\u00f3wczas poka\u017cemy ten teren w nast\u0119pnej opowie\u015bci, w innym \u015bwietle, odmiennych barwach i zapachach \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie serdecznie polecamy przywo\u0142any we wst\u0119pie wpis zatytu\u0142owany: ,,S\u0142omiana opowie\u015b\u0107”. Ten dzisiejszy, jest bowiem jego kontynuacj\u0105. By \u0142atwiej, szybciej dotrze\u0107 do tre\u015bci w nich zawartych wprowadzamy tag zatytu\u0142owany ,,skansenowe spacery”, tam te\u017c pojawi\u0105 si\u0119 z czasem dalsze cz\u0119\u015bci tego cyklu \ud83d\ude42 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pami\u0119tacie ,,S\u0142omian\u0105 opowie\u015b\u0107\u201d? Powracamy w miejsce, w kt\u00f3rym mi\u0119dzy innymi byli\u015bmy tak niedawno. Min\u0105\u0142 od tego czasu dopiero miesi\u0105c z ma\u0142ym ok\u0142adem, a \u015bwiat wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej. Niezwyk\u0142e to przemiany. Szczeg\u00f3lne doznania. Inne barwy, inny zapach, inna te\u017c opowie\u015b\u0107 \ud83d\ude42 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10103,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[162,180,169,168],"tags":[214,212,296],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/wizyt\u00f3wka.jpg?fit=1920%2C1080","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/paifcC-2CS","jetpack-related-posts":[{"id":12824,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=12824","url_meta":{"origin":10098,"position":0},"title":"MENTOR","author":"admin","date":"1 sierpnia 2022","format":false,"excerpt":"W skr\u00f3cie, to przewodnik na drodze rozwoju i osoba, kt\u00f3ra dzieli si\u0119 eksperck\u0105 wiedz\u0105 ze swoim podopiecznym. Jest nie tyle nauczycielem, ile kim\u015b wspieraj\u0105cym i pomagaj\u0105cym odnale\u017a\u0107 w\u0142asn\u0105 drog\u0119 w danej dziedzinie, aby mo\u017cna by\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0107 jak najwi\u0119cej. Czytam w\u0142a\u015bnie znakomit\u0105 lektur\u0119, \u015bwiatowej s\u0142awy psychoterapeuty Irvina Yaloma (Moniko, wielkie dzi\u0119ki\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/PN-1076.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":8332,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=8332","url_meta":{"origin":10098,"position":1},"title":"\u015aWIAT W PASTELACH","author":"admin","date":"28 maja 2020","format":false,"excerpt":"Stawali\u015bmy czasem przed obrazem w Galerii. Bywa\u0142o, \u017ce przed miniaturk\u0105. Innym razem przed monumentalnym p\u0142\u00f3tnem licz\u0105cym kilka metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Kiedy po nied\u0142ugim czasie powracam my\u015bl\u0105 do tych chwil, przywo\u0142uj\u0119 co\u015b co utkwi\u0142o mi w pami\u0119ci, i konstatuj\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce nawet to co ukryte bywa w male\u0144kich ramach, zawiera tak wiele\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/B\u0142a\u017cej-2-1.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15525,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=15525","url_meta":{"origin":10098,"position":2},"title":"RZECZ O RZECE","author":"admin","date":"3 maja 2025","format":false,"excerpt":"Raptem przed tygodniem, znalaz\u0142em si\u0119 w niezwyk\u0142ym miejscu. Stary, opuszczony drewniany dom, figlarne i chytre sztachety, pochylaj\u0105ce si\u0119 ku sobie, jakby chcia\u0142y obm\u00f3wi\u0107 przechodnia...a mo\u017ce obra\u017cone, a mo\u017ce zarozumia\u0142e?!? Podobny mostek - k\u0142adka, pe\u0142na fantazji i polotu, b\u0119d\u0105ca zaprzeczeniem nudy. Leniwie unoszone wody rzeki. B\u0142oga cisza. Prawdziwie oniryczny pejza\u017c. Jakby\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/PODLASIE-2025-0169.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":6325,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=6325","url_meta":{"origin":10098,"position":3},"title":"GALICYJSKIM SZLAKIEM CHASYD\u00d3W","author":"admin","date":"23 pa\u017adziernika 2018","format":false,"excerpt":"Pewnego ciep\u0142ego lipcowego popo\u0142udnia spotka\u0142em Pana Adama Bartosza, Autora ksi\u0105\u017cki pt. : ,,Galicyjskim szlakiem chasyd\u00f3w s\u0105decko - bobowskich\". Spotkanie nasze odby\u0142o si\u0119 w miejscu szczeg\u00f3lnym, w koszernej kawiarence przy ulicy Wa\u0142owej w Tarnowie. Pan Adam Bartosz jest m.in. wybitnym znawc\u0105 kultury i historii Rom\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Zach\u0119cam i polecam szczeg\u00f3lnie\u2026","rel":"","context":"In "Czytelnia"","block_context":{"text":"Czytelnia","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=191"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/1.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7758,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=7758","url_meta":{"origin":10098,"position":4},"title":"NIEDZIELA","author":"admin","date":"29 marca 2020","format":false,"excerpt":"Tak sobie my\u015bl\u0119, \u017ce skoro dzi\u015b niedziela, to mo\u017ce zaprosz\u0119 Was do ko\u015bcio\u0142a. Tym bardziej, kiedy tak trudny czas zar\u00f3wno w naszej Ojczy\u017anie jak i ca\u0142ym \u015bwiecie. Przy okazji poka\u017c\u0119 Wam jak zwykle kilka zdj\u0119\u0107. Zastanawia\u0142em si\u0119 do kt\u00f3rych tym razem zagl\u0105dn\u0105\u0107, bowiem na przestrzeni lat uda\u0142o mi si\u0119 wst\u0105pi\u0107\u2026","rel":"","context":"In "Blog"","block_context":{"text":"Blog","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=162"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1-2.jpg?fit=1200%2C675&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":11842,"url":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?p=11842","url_meta":{"origin":10098,"position":5},"title":"PODLASIE – PO PROSTU…","author":"admin","date":"27 marca 2022","format":false,"excerpt":"Kilka tysi\u0119cy stron, kilkana\u015bcie kilogram\u00f3w\u2026 a to wszystko o jednej tylko krainie, zwanej Podlasie. Po raz kolejny zagl\u0105dam na p\u00f3\u0142k\u0119 swojej biblioteczki. Jaki\u015b czas temu dwa wpisy ilustrowa\u0142em ju\u017c lektur\u0105 z podlaskiej ziemi. By\u0142o to przy okazji opowie\u015bci o Wiktorze Wo\u0142kowie oraz Simonie Kossak. Dla zainteresowanych do\u0142\u0105czam linki do powy\u017cszych\u2026","rel":"","context":"In "Czytelnia"","block_context":{"text":"Czytelnia","link":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/?cat=191"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/wizyt\u00f3wka-2.jpg?fit=1080%2C1080&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10098"}],"collection":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10098"}],"version-history":[{"count":30,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10184,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10098\/revisions\/10184"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10103"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/naskrajukraju.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-21.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-34.jpg?fit=1024%2C683\")
![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-11.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-10.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-13.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-17.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-27.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-29-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-36.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-37.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-32.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-14.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/1-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/5-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/4-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/11-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/8-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/10-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-15.jpg?fit=683%2C1024\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/12-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/14-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/13-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/16-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/15-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/17-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/28-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/26-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/27-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/30-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/32-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/31-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-12.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-19.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-25.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/21-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/22-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/20-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/19-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/18-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/6-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/7.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/3-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/2-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-40.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-33.jpg?fit=1024%2C576\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/25-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i2.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/23-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/24-1.jpg?fit=1024%2C683\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-22.jpg?fit=1024%2C744\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/naskrajukraju.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Kolbuszowa-8.jpg?fit=1024%2C683\")